Supreme Court dismisses appeal as legal question lacks relevance due to different claim nature.

Sygn. akt III CZP 109/09

POSTANOWIENIE

Dnia 10 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

Protokolant Bożena Nowicka

w sprawie z wniosku Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

przy uczestnictwie B.B., C.B., M.B. i R.B.

o nadanie klauzuli wykonalności,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 grudnia 2009 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w R.

postanowieniem z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt […],

"Czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest

zwolniony z mocy art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005

roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz.

1398 z późn. zm.) od opłaty stałej od wniosku o nadanie

na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. klauzuli wykonalności tytułowi

egzekucyjnemu uzyskanemu w sprawie z jego powództwa o zwrot

wypłaconych świadczeń pracowniczych przeciwko członkowi zarządu

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która była pracodawcą?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGSP) wnosił

o nadanie prawomocnemu wyrokowi z dnia 20 czerwca 2005 r. klauzuli

wykonalności przeciwko spadkobiercom dłużnika K.B. na podstawie art. 788 § 1

k.p.c. Wyrok ten wydany został na podstawie art. 299 k.s.h przeciwko temu

dłużnikowi jako członkowi zarządu „C.” – spółce z o.o. (pracodawcy), ponieważ

egzekucja przeciwko tej Spółce okazała się bezskuteczna. We wspomnianym

wyroku zasądzono

zwrot wypłaconych za spółkę (pracodawcę) świadczeń

pracowniczych związanych ze stosunkiem pracy i likwidacją stanowisk pracy.

Fundusz

jako

wnioskodawca

został

wezwany

do

uiszczenia

w

terminie

tygodniowym opłaty stałej od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności stosownie

do art. 71 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U nr 167, poz. 13908 ze zm.; cyt. dalej jako „ustawa

z 2005 r.). Nie opłacenie wniosku spowodowało jego zwrot (zarządzeniem z dnia

17 lipca 2009 r. ).W zażaleniu na to zarządzenie FGSP zarzucił naruszenie art. 96

ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z 2005 r. i podnosił, że Fundusz podlega

ex lege zwolnieniu od kosztów sądowych, tak jak pracownik, ponieważ – zgodnie

z art.10 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń

pracowniczych w razie upadłości pracodawcy (t.j. Dz.U z 2002 r., nr 9, poz. 85

ze zm.; cyt. dalej jako „ustawa z 1993 r.’”) - wypłata świadczeń pracowniczych

przez Fundusz powoduje z mocy prawa przejście na Fundusz roszczenia wobec

pracodawcy lub masy upadłości pracodawcy. Nabyte roszczenie Funduszu

korzysta zatem z takiej samej ochrony prawnej, jaka została przewidziana dla

należności za pracę, toteż Fundusz, dochodzący zwrotu wypłaconych świadczeń

na podstawie przepisów ustawy z 1993 r., powinien być traktowany (w zakresie

obowiązku uiszczenia opłat sądowych) jak pracownik wnoszący powództwo do

sądu pracy.

Rozpatrując

zażalenie

FGSP,

Sąd

Okręgowy

przedstawił

Sądowi

Najwyższemu zagadnienie prawne ujęte w sformułowanym na wstępie pytaniu

prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na sam sposób ujęcia zagadnienia

prawnego w przedstawionym pytaniu i sposób uzasadnienia wątpliwości prawnych

Sądu Okręgowego w związku z poszukiwaniem właściwego rozstrzygnięcia tego

zagadnienia.

Wypłata świadczeń pracowniczych ze środków Funduszu powoduje z mocy

prawa przejście na Fundusz roszczenia wobec pracodawcy lub masy upadłości

o zwrot wypłaconych świadczeń (art. 10 ust. 1 ustawy z 1993 r.). Przy dochodzeniu

zwrotu wypłaconych świadczeń roszczenia Funduszu korzystają z takiej samej

ochrony prawnej ,jaką odrębne przepisy przewidują dla należności za pracę (art. 10

ust. 2). Podobne w zasadzie rozwiązanie prawne przyjęto w art. 23 ust. 1 ustawy

z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności

pracodawcy (Dz. U 2006 r., nr 158, poz. 1121 ze zm., cyt. dalej jako „ustawa

z 2006 r.”). Z ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy wynika to, że FGSP złożył

wniosek o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi z dnia

20 czerwca 2005 r., wydanemu przeciwko K.B., b. członkowi zarządu spółki z o.o.

(pracodawcy), na podstawie art. 299 k.s.h. Przyjmując konstrukcję „roszczenia

regresowego Funduszu niezwiązanego ze stosunkiem pracy”, Sąd Okręgowy

stwierdził, że regres taki „odnosi się również do sytuacji, gdy roszczenie o zwrot

wypłaconych świadczeń skierowane zostanie przez Fundusz na podstawie art. 299

k.s.h. przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o., która była pracodawcą” (s. 4

uzasadnienia). Problem w istocie tkwi w tym, wobec kogo FGSP mógłby wystąpić

ze wspomnianym roszczeniem „regresowym”, obejmującym zwrot wypłaconych

(także

zaliczkowo)

świadczeń

pracowniczych

w miejsce

niewypłacalnego

pracodawcy (spółki z o.o.): czy tylko wobec podmiotu mającego status prawny

pracodawcy, czy także w stosunku do b. członka zarządu spółki z o.o.,

opowiadającego wobec Funduszu na podstawie art. 299 k.s.h.?

Z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z 1993 r. i art. 23 ust. 1 ustawy z 2006 r.

wynika wyraźnie to, że wypłata świadczeń pracowniczych (zaliczek na poczet tych

świadczeń) ze środków Funduszu powoduje ex lege przejście na Fundusz

roszczenia w zasadzie wobec pracodawcy. Wbrew zastrzeżeniom podniesionym

w literaturze, należy przyjąć, że wspomniane przepisy przewidują konstrukcję

subrogacji (art. 518 § 1 pkt 4 k.c.; podobnie też np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

28 sierpnia 2008 r., III CSK 102/08, nieopubl.).W przepisach tych określono

jednocześnie przedmiotowy i podmiotowy zasięg takiej subrogacji. Określono

to ,jakie wierzytelności objęte są subrogacją (wypłacone świadczenia pracownicze)

i wobec kogo następuje nabycie ex lege roszczenia surogacyjnego (w zasadzie

wobec niewypłacalnego pracodawcy lub masy upadłości tego pracodawcy).

Wypłacając świadczenia pracownicze pracownikom (wierzycielom pracodawcy),

Fundusz wstępuje wobec pracodawcy w prawa tych zaspokojonych wierzycieli

(art. 518 § 1 pkt 4 k.c. ).

Zupełnie odmienne jurydyczne roszczenie Funduszu pojawia się wobec

członka zarządu spółki z o.o.(będącej pracodawcą)w razie zaktualizowania się

przesłanek odpowiedzialności tego członka na podstawie art. 299 k.s.h. Przyjęta

w tym przepisie odpowiedzialność cywilna członka zarządu, niezależnie od

eksponowania prawnego jej charakteru, służyć może także ochronie wierzytelności

subrogacyjnej Funduszu wobec członka zarządu, powstałej właśnie w wyniku

dokonania przez Fundusz wypłat świadczeń pracowniczych (gdy Fundusz nie

mógłby zaspokoić tej wierzytelności z racji bezskuteczności egzekucji wobec spółki

– pracodawcy, art. 299 § 1 k.s.h). Nie można zatem przyjmować, że wspomnianą

subrogacją objęta jest także wierzytelność Funduszu wynikająca z art. 299 k.s.h,

skoro de lege lata przyjęto możliwość wstąpienia w prawa zaspokojonych

pracowników w związku z wypłaceniem przez Fundusz

jedynie świadczeń

pracowniczych. Tym bardziej nieuzasadnione jest konstruowanie na tle art. 10

ust. 1 ustawy z 1993 r. i art. 23 ust. 1 ustawy z 2006 r. niejasnego dogmatycznie

„roszczenia regresowego niezwiązanego ze stosunkiem pracy” o odpowiednio

szerszym zakresie przedmiotowym.

Jeżeli zatem w przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym

stwierdzono, że wątpliwości budzi kwestia zwolnienia Funduszu ex lege

z obowiązku uiszczeniem opłaty stałej od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności

„tytułowi egzekucyjnemu (…) uzyskanemu w sprawie o zwrot wypłaconych

świadczeń pracowniczych przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o.”, to przyjąć

należy, iż wspomniany tytuł egzekucyjny z dnia 20 czerwca 2005 r. obejmował

w istocie inną wierzytelność Funduszu niż wierzytelność objętą subrogacją

na

podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z 1993 r. i art. 23 ust. 1 ustawy z 2006 r.

W konsekwencji nie było potrzeby udzielania odpowiedzi na przedstawione

w obecnej wersji pytanie prawne, skoro w odniesieniu do wierzytelności objętej

tytułem egzekucyjnym nie nastąpiły skutki wstąpienia Funduszu w prawa

zaspokojonych pracowników i bezprzedmiotowe tym samym pozostaje rozważanie

tego, czy prawna ochrona roszczeń subrogacyjnych Funduszu prowadzi do

wyłączenia obowiązku uiszczania przez ten Fundusz opłaty stałej od wniosku

o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu

zapłaconych świadczeń pracowniczych.

W tej sytuacji należało orzec jak w sentencji.

obejmującemu

zwrot