III CZP 108/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 108/09

POSTANOWIENIE

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

Dnia 7 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący)

SSN Jacek Gudowski (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSN Tadeusz Wiśniewski

SSN Dariusz Zawistowski

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 grudnia 2010 r.,

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Piotra Wiśniewskiego,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego

we wniosku z dnia 2 października 2009 r., BSA I-4110-3/09,

"Czy na skutek wejścia w życie wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. SK 77/06 (OTK-ZU

2008 Nr 3A, poz. 39), w którego sentencji stwierdzono niezgodność

z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

przepisu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w części obejmującej słowa:

"kończącego postępowanie w sprawie", dopuszczalna stała

się skarga do Sądu Najwyższego o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania

w sprawie?"

umarza postępowanie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06 (OTK-A Zb. Urz. 2008, nr 3,

poz. 39) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4241 § 1 i 2 k.p.c., w części

obejmującej słowa: „kończącego postępowanie w sprawie” jest niezgodny

z Konstytucją.

W związku z powstałymi w wyniku tego wyroku rozbieżnościami w orzecznictwie, a także uwzględniając poważne wątpliwości jurydyczne spowodowane istotną

niespójnością tkwiącą w uzasadnieniu wymienionego wyroku, Pierwszy Prezes

Sądu Najwyższego zwrócił się o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne przytoczone na wstępie.

Już w chwili składania tego wniosku toczyły się prace nad zmianą przepisów

kodeksu

postępowania

normatywnego

cywilnego,

spowodowanego

zmierzające

do

wymienionym

usunięcia

wyrokiem

rozstroju

Trybunału

Konstytucyjnego. W ich wyniku w dniu 22 lica 2010 r. uchwalono ustawę o zmianie

ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz. 1037), która weszła w życie

w dniu 25 września 2010 r.

Zgodnie z przepisami tej ustawy, skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem orzeczenia przysługuje tylko od prawomocnych wyroków sądu drugiej

instancji kończących postępowanie w sprawie oraz od postanowień co do istoty

sprawy

kończących

postępowanie,

wydanych

przez

sąd

drugiej

instancji

w postępowaniu nieprocesowym, w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie

wykonalności orzeczeń sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie

i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub

ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą (art. 4241, art. 5192, art.

11481 § 3, art. 11511 § 3 i art. 1215 § 3 k.p.c.). Od innych prawomocnych orzeczeń,

w tym postanowień incydentalnych, a także orzeczeń wydanych w postępowaniu

egzekucyjnym oraz upadłościowym i naprawczym, skarga nie przysługuje (art. 7674

§ 3 k.p.c. oraz art. 33 ust. 3 i art. 2231 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe i naprawcze, jedn. tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.),

a jeżeli przez ich wydanie została wyrządzona szkoda, strona może dochodzić jej

wynagrodzenia bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem

w postępowaniu ze skargi, czyli przed sądem powszechnym, bezpośrednio od

Skarbu Państwa, w sprawie o odszkodowanie (art. 4241b). Unormowanie to jest

zharmonizowane z art. 4171 § 2 zdanie pierwsze k.c. w nowym brzmieniu, z którego

jednoznacznie obecnie wynika, że jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej – a te

właśnie tak stanowią – można dochodzić odszkodowania bez obowiązku uzyskania

orzeczenia prejudycjalnego.

W tej sytuacji zagadnienie prawne sformułowane we wniosku Pierwszego

Prezesa Sądu Najwyższego straciło aktualność. Jest to tym bardziej oczywiste,

że w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. nie przewidziano przepisów międzyczasowych,

co oznacza – zgodnie z zasadą bezzwłocznego stosowania przepisu procesowego

(por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, zasady

prawnej, z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53) – iż od

chwili wejścia w życie tej ustawy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

orzeczeń innych niż wymienionych w art. 4241 k.p.c. jest niedopuszczalna. Dotyczy

to także skarg wniesionych przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy.

Mając na względzie przedstawione okoliczności – uznawszy, że podjęcie

oczekiwanej uchwały stało się zbędne – Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego cofnął

wniosek i wniósł o umorzenie postępowania.

W tym stanie rzeczy, zważywszy również, że Pierwszy Prezes Sądu

Najwyższego jest wyłącznym dysponentem wniosku przewidzianego w art. 60 § 1

ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052

ze zm.), Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 61 § 1 ustawy o Sądzie

Najwyższym).