III CZP 103/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 103/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z powództwa A. M.

przeciwko A. Ł.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lutego 2013 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 9 października 2012 r.,

"Czy stronie przysługuje zażalenie na orzeczenie w przedmiocie

częściowego

umorzenia

postępowania

zawarte

w

wyroku

w przypadku zaskarżenia przez tę stronę wyroku apelacją w części

rozstrzygającej sprawę merytorycznie?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r. odrzucił apelację

powódki A. M. w części dotyczącej orzeczenia o umorzeniu postępowania co do

kwoty 38 747,66 zł, zawartego w punkcie trzecim sentencji wyroku tego Sądu z

dnia 17 lutego 2012 r. Sąd ten uznał, że środek odwoławczy wniesiony przez

powódkę w części odnoszącej się do postanowienia o umorzeniu postępowania

zawartego w wyroku stanowi zażalenie, pomimo tego, że został zamieszony w

apelacji, należało zatem zachować do jego wniesienia termin przewidziany dla

zażalenia. Wniesienie zażalenia w terminie zastrzeżonym dla apelacji oznacza, że

nastąpiło to po upływie ustawowego terminu i powoduje bezskuteczność tej

czynności procesowej.

Przy rozpoznawaniu zażalenia od wyżej wskazanego postanowienia Sąd

Okręgowy powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w zagadnieniu prawnym

przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1

k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podjęcie

uchwały

przez

Sąd

Najwyższy

może

nastąpić,

jeśli

przedstawione zagadnienie budzi poważne wątpliwości prawne, a jego wyjaśnienie

jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 390 § 1 k.p.c.). Instytucja pytań

prawnych ma charakter wyjątkowy, a norma prawna z art. 390 § 1 k.p.c. podlega

wykładni ścisłej i wąskiej (por. uchwałę siedmiu Sędziów SN z dnia 30 kwietnia

1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10, poz. 166.). Obowiązkiem sądu

przedstawiającego pytanie prawne jest wykazanie, na czym polegają jego

wątpliwości i dlaczego uważa je za poważne. Określenie, że istnieją „poważne”

wątpliwości” oznacza, że przedstawione zagadnienie wywołuje pryncypialne

wątpliwości natury prawnej o charakterze obiektywnym, które nie dadzą się

usunąć

przy

wykorzystaniu

elementarnych

metod

wykładni

(post.

SN

z 27.06.2008 r., III CZP 25/08, OSNC 2009, nr 9, poz. 127; post. SN

z 9.05.2008 r., III CZP 26/08, post. SN z 26.10.2011 r., III CZP 59/11, niepubl.,

post. SN z 16.05.2012 r., niepubl.). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie

zachodzi. Zagadnienie przedstawione w pytaniu prawnym sprowadza się do

pytania, czy stronie przysługuje zażalenie na orzeczenie

o częściowym

umorzeniu postępowania, zawarte w wyroku, w przypadku zaskarżenia przez

tę stronę wyroku apelacją w części rozstrzygającej sprawę merytorycznie.

Wyjaśnienie tej wątpliwości wynika wprost z treści art. 394 § 1 k.p.c. w związku

z art. 367 k.p.c. W świetle niekwestionowanego stanowiska doktryny oraz

judykatury, o rodzaju i dopuszczalności środka odwoławczego decyduje przedmiot

rozstrzygnięcia, a nie forma orzeczenia. Środkiem odwoławczym od postanowienia

w przedmiocie częściowego umorzenia postępowania zawartego w wyroku jest

zażalenie,

które winno

być

wniesione

z zachowaniem

reguł

procesowych,

które wiążą się z tym środkiem. Zatem oczywistym jest, że stronie przysługuje

zażalenie na orzeczenie w przedmiocie częściowego umorzenia postępowania

zawarte w wyroku w przypadku zaskarżenia przez tę stronę wyroku apelacją

w części rozstrzygającej sprawę merytorycznie (zob. m.in. uchwała połączonych

Izb Sądu Najwyższego z 6 marca 1972 r., III CZP 27/71, OSNC 1973, nr 1, poz. 1;

postanowienie Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1976 r., II CZ 23/76, OSNC 1977,

nr 3, poz. 51 oraz uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 26 lutego 1968 r.

III PZP 44/67, OSNCiP 1968, z. 8-9, poz. 130). Nie znajduje oparcia ani w doktrynie

ani w judykaturze alternatywna koncepcja przedstawiona przez Sąd Okręgowy,

zgodnie z którą środek zaskarżenia przysługujący stronie od orzeczenia

o częściowym umorzeniu postępowania zawartym w wyroku przybiera postać

apelacji. Nie jest trafne założenie, iż rodzaj środka zaskarżenia przysługującego

stronie jest pochodną nie tyle przedmiotu rozstrzygnięcia, co jego formy.

W sytuacji, w której brak jest obiektywnie wątpliwości co do możliwości wystąpienia

odmiennych ocen zaprezentowanego problemu, a prezentowana w uzasadnieniu

postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi

Najwyższemu koncepcja jest stworzona wyłącznie na potrzebę skonstruowania

pytania prawnego, nie można zasadnie twierdzić, że zagadnienie budzi poważne

wątpliwości. Uzasadnia to odmowę podjęcia uchwały.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.