III CZP 102/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 102/07

POSTANOWIENIE

Dnia 29 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

Protokolant Bożena Nowicka

w sprawie z powództwa W.G.

przeciwko J.G.

o rozwód,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 listopada 2007 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt [...],

„Czy apelacja od wyroku rozwodowego kwestionująca winę oraz

obowiązek płacenia alimentów na rzecz drugiego małżonka podlega

opłacie stałej, czy też sumie opłat stałej i stosunkowej, zgodnie

z dyspozycją art. 26 ust. 1 pkt 1 i 26 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca

2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. Nr

167 poz. 1398 ze zm.?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

powstało w sprawie o rozwód, w której powód zaskarżył apelacją wyrok sądu

pierwszej instancji w zakresie rozstrzygającym o winie za rozkład pożycia oraz

alimentach zasądzonych od niego na rzecz pozwanej.

Sąd

Apelacyjny,

badając

dopuszczalność

apelacji

wniesionej

przez

profesjonalnego pełnomocnika, od której uiszczona została opłata stała zgodnie

z art. 26 ust. 1 pkt l ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398, ze zm. - dalej uksc) powziął

wątpliwość, czy od apelacji takiej pobiera się oprócz opłaty stałej od rozwodu opłatę

stosunkową od roszczenia alimentacyjnego.

Istota przedstawionej wątpliwości, jak wynika z uzasadnienia postanowienia

Sądu Apelacyjnego, dotyczy opłaty należnej w związku z wniesieniem apelacji,

nie zaś wysokości opłat, które ostatecznie zostaną poniesione przez stronę

występującą z apelacją. W tym względzie bowiem Sąd Apelacyjny wyraził

stanowcze przekonanie, iż opłata od apelacji jest sumą opłat stałej i stosunkowej

obliczonej

od

kwestionowanego

roszczenia alimentacyjnego. Sąd Apelacyjny

stwierdził, że chociaż nie są mu znane motywy uchwały Sądu Najwyższego z dnia

19 czerwca 2007 r. (III CZP 48/07) rozstrzygającej przedstawione obecnie

zagadnienie prawne, to nie zgadza się z jej treścią. Wyrażony w uchwale pogląd,

iż w sytuacji której dotyczy sformułowane pytanie, od apelacji pobiera się tylko

opłatę stałą zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 2 uksc uważa

za wątpliwy. Nie jest bowiem racjonalne, by małżonek zaskarżający wyrok także

(poza rozstrzygnięciem o winie) odnośnie do alimentów, miał zamiast opłaty

wyższej stanowiącej sumę opłat uiścić kwotę niższą tylko od orzeczenia

o rozwodzie. Stanowisku przytoczonej uchwały przeciwstawił dotychczasową,

odmienną praktykę Sądu Apelacyjnego w […].

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przewidziana w art. 390 § 1 k.p.c. instytucja zagadnień prawnych, z uwagi

na wynikające z jego § 2 związanie sądów niższej instancji w danej sprawie

poglądem prawnym Sądu Najwyższego wyrażonym w podjętej uchwale, stanowi

odstępstwo od zasady podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 187

ust. 1 Konstytucji). Nakazuje to stosowanie przy jego interpretacji reguły wykładni

ścisłej, literalnej bez sięgania do argumentów celowościowych czy utylitarnych,

prowadzących zawsze do szerszego rozumienia znaczenia normy prawnej

(uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 30 kwietnia 1999 r.,

III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10 poz. 166).

Mając to na uwadze, nie można uznać, że zagadnienie przedstawione przez

sąd do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu budzi poważne wątpliwości, jeżeli sąd

przedstawiający

zagadnienie

nie

uzasadnił

tego

przez

wykazanie,

że dotychczasowe orzecznictwo i doktryna prawa nie dają w tym zakresie

wystarczającego rozwiązania. Uzasadnienia takiego nie zawiera postanowienie

Sądu Apelacyjnego, wyrażające dezaprobatę dla poglądu Sądu Najwyższego

rozstrzygającego sformułowane w nim zagadnienie, lecz nie poparte wspierającym

to stanowisko wywodem prawnym.

Przepis art. 390 § 1 k.p.c. nie uzasadnia podejmowania uchwały

wyjaśniającej zagadnienie prawne w sposób odmienny niż w uchwale podjętej

poprzednio. Sąd drugiej instancji (za wyjątkiem sytuacji określonej w art. 390 § 2

k.p.c.) samodzielnie dokonuje wykładni przepisów prawa stosowanych przy

rozpoznawaniu apelacji (postanowienie SN z dnia 8 kwietnia 1989 r., III CZP 6/98,

nie publikowane).

Samoistnej przesłanki wystąpienia z zagadnieniem prawnym nie stanowi

zarówno waga zawierającego się w nim problemu, jak też odnotowane

w piśmiennictwie

prawniczym,

czy

orzecznictwie

rozbieżności

w

jego

rozwiązywaniu (postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 1997, nr 1,

poz. 9).

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały (art. 390

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r., o Sądzie

Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).