III CZP 100/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 100/06

POSTANOWIENIE

Dnia 25 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Kwaśniewski

Protokolant Piotr Malczewski

w sprawie w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku

P. S.A. w W.

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 25 stycznia 2007 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy

w R.

postanowieniem z dnia 28 lipca 2006 r.,

„Czy w postępowaniu upadłościowym, którego ogłoszenie

nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 28.07.2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.05.167.1398), od

sprzeciwu złożonego w trybie art. 256 pr. up. i n., a wniesionego po

wejściu w życie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

z dnia 28.07.2005 r. (Dz.U.05.167.1398), pobiera się opłatę stałą wg.

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia

28.07.2005 r. (Dz.U.05.167.1398), czy też wpis stosunkowy wg

uchylonej ustawy z dnia 13.06.1967 r.(Dz.U.02.9.88) ?”

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w R. rozpatrując zażalenie wierzyciela B. L. Sp. z o.o. w W.

(obecnie M. L. Sp. z o.o.) na zarządzenie Sędziego-komisarza z dnia 17 maja

2006 r., wzywające wierzyciela do uiszczenia reszty wpisu od sprzeciwu,

przedstawił

do

rozstrzygnięcia

Sądowi

Najwyższemu

zagadnienie

prawne

sformułowane w sentencji postanowienia z dnia 28 lipca 2006 r. Zagadnienie te

powstało na tle następującego stanu faktycznego.

Wierzyciel, którego upadłość ogłoszono w dniu 27 marca 2005 r., złożył

w dniu 28 kwietnia 2006 r. sprzeciw na odmowę uznania wierzytelności na liście

wierzytelności. Wartość przedmiotu zaskarżenia wierzyciel określił na kwotę

2.535.375,87 zł, uiszczając opłatę od sprzeciwu w kwocie 200,- zł.

Sędzia-komisarz wezwał, stosownie do treści art. 149 ust. 1 nowej ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U. Nr 167,

poz. 1398; dalej u.k.s.c.), pełnomocnika wierzyciela o uiszczenie reszty wpisu od

sprzeciwu w kwocie 19.800,00 zł, t.j. według przepisów obowiązujących przed

dniem 2 marca 2005 r. W uzasadnieniu podniósł, że warunkiem stosowania

poprzednio obowiązującej regulacji w sprawie kosztów jest wszczęcie sprawy

przed wejściem w życie nowej ustawy oraz niezakończenie postępowania w danej

instancji. W zakresie pierwszej z przesłanek Sędzia-komisarz przyjął, iż w toku

postępowania upadłościowego nie można uznać za odrębną sprawę postępowania

w przedmiocie ustalenia listy wierzytelności czy podziału funduszów masy, zatem

sprzeciw nie inicjuje nowej sprawy. Co do drugiej z przesłanek wskazał, że sędzia –

komisarz orzeka jako sąd l instancji. W tej sytuacji zasadne było wezwanie

pełnomocnika wierzyciela o uzupełnienie wpisu, według dotychczasowych zasad.

Od zarządzenia Sędziego-komisarza wierzyciel złożył zażalenie, zarzucając,

że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 75 pkt 4 u.k.s.c. w zw. z art. 149

ust. 1 u.k.s.c., ponieważ ustalenie listy wierzytelności zamyka pewien etap

postępowania, zaś złożenie sprzeciwu co do uznania lub odmowy uznania

wierzytelności na liście jest środkiem zaskarżenia o niedewolutywnym charakterze,

ale - z uwagi na szczególną rolę tej listy oraz nadawany jej skutek orzeczenia złożenie sprzeciwu otwiera kolejną instancję postępowania

Sąd

Rejonowy

po

zrelacjonowaniu

dotychczasowego

postępowania,

stwierdził, że „powyższe daje podstawę do zwrócenia się do Sądu Najwyższego

w trybie art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 229 pr. up. i n., który swym autorytetem

władny jest rozwiać istniejące poważne wątpliwości".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowym warunkiem zwrócenia się do Sądu Najwyższego w trybie art.

390 k.p.c. jest to, aby sąd, który przedstawia określone zagadnienie prawne,

wyraźnie wskazał, że istnieją argumenty przemawiające za jednym z możliwych

rozwiązań. Zagadnienie prawne musi być tak sformułowane i uzasadnione, aby

Sąd Najwyższy miał podstawy do rozstrzygnięcia przedstawionych wątpliwości.

W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono przebieg postępowania,

relacjonując obszernie stanowisko Sędziego-komisarza zawarte w uzasadnieniu

zaskarżonego zarządzenia, jak też przytaczając motywy, jakie podniósł żalący się

wierzyciel. Jest oczywiste, że stanowiska takie są rozbieżne, bowiem wierzyciel

skarżąc zarządzenie sędziego-komisarza deklaruje, że się z nim nie zgadza.

Nie każda jednak rozbieżność między stanowiskiem sądu a oczekiwaniami

uczestników postępowania musi oznaczać występowanie poważnych wątpliwości

prawnych.

Niezbędne

Najwyższemu

do

jest

wskazanie

rozstrzygnięcia

przez sąd

zagadnienie

przedstawiający Sądowi

prawne

szczegółowego

uzasadnienia, na czym polegają jego wątpliwości i dlaczego uważa je za poważne

oraz wykazanie, że stwierdzone przezeń wątpliwości prawne pozostają w związku

przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy. Spełnienie tego obowiązku przez sąd

przedstawiający zagadnienia wymagało sporządzenia uzasadnienia postanowienia

w taki sposób, aby zawierało ono możliwe rozwiązania danego zagadnienia

prawnego, które w ocenie sądu rozpatrującego zażalenie mogą wchodzić

w rachubę oraz przedstawienie argumentów w stosunku do każdego z nich.

Podkreślić należy, że muszą to być własne poglądy sądu, nie jest więc

wystarczające ograniczenie się do zaprezentowania stanowiska sądu pierwszej

instancji oraz uczestników postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 29 listopada 2005 r., III CZP 102/05, nie publ.; z dnia 10 maja 2006 r.,

III CZP 1/06, nie publ.).

Przedstawione do rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy zagadnienie prawne

nie spełnia wymagań określonych w art. 390 k.p.c. Sąd Rejonowy sporządził

niepełne uzasadnienie, gdyż nie zawiera ono żadnych samodzielnych rozważań

w zakresie przedstawianego zagadnienia prawnego. Okoliczność występowania

odmiennych stanowisk sądu i skarżącego jego rozstrzygnięcie nie oznacza

automatycznie istnienia zagadnienia prawnego, kwalifikującego się do wszczęcia

procedury z art. 390 k.p.c.

Przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu może nastąpić,

jeżeli budzi ono poważne wątpliwości, zaś przymiotnik kwalifikujący oznacza, że

w przypadku powstania wątpliwości pierwszego stopnia (zwykłych wątpliwości sąd

odwoławczy

obowiązany

jest

rozwiązywać

je

we

własnym

zakresie

-

por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r., III CZP

68/05, nie publ.). Tymczasem Sąd Rejonowy nie przedstawił nawet oceny,

czy niebudzące wątpliwości stanowisko Sędziego-komisarza oraz stanowisko

żalącego się wierzyciela mogą być racjonalnie wyjaśnione przy zastosowaniu

normalnych reguł wykładni, nie mówiąc o potrzebie szczegółowego uzasadnienia

jego wątpliwości oraz wykazania, że są one poważne.

Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390

§ 1 k.p.c. oraz art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.

db