III CZP 100/02 · Sąd Najwyższy

Uchwała z dnia 27 marca 2003 r., III CZP 100/02

Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Maria Grzelka

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aleksandry S.-G., Rudolfa G.,

Mariana Z., Grażyny N.-Z., Aliny O.-Z., Witolda P., Małgorzaty P., Zdzisława C.,

Mirosławy C., Wiesława B., Urszuli B., Anety F., Marzeny T. i Andrzeja W.

przeciwko Wspólnocie Lokalowej "A.K. 32" w L. o uchylenie uchwały wspólnoty, po

rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 27 marca 2003 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Słupsku

postanowieniem z dnia 21 listopada 2002 r.:

„Czy apelacja wspólnoty o której mowa w treści art. 6 ustawy z dnia 24

czerwca 1994 roku o własności lokali (jedn. tekst: Dz.U. 2000, Nr 80, poz. 903),

tworzonej przez ogół właścicieli lokali o innym przeznaczeniu (art. 1 ust. 1

przywołanej wyżej ustawy) podlega wpisowi stałemu przewidzianemu w § 7 ust. 1

pkt 3 w związku z § 12 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych

(Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.) ?".

podjął uchwałę:

Apelacja wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzą właściciele lokali

użytkowych, w sprawie o uchylenie uchwały tej wspólnoty podlega wpisowi

stałemu określonemu w § 12 ust. 1 pkt. 5 w związku z § 7 ust. 1 pkt 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie

określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753

ze zm.).

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Lęborku odrzucił apelację pozwanej Wspólnoty Lokalowej

„A.K.32” w L., w sprawie o uchylenie uchwały tej wspólnoty, ponieważ apelacja –

wniesiona przez radcę prawnego – nie została opłacona wpisem stałym określonym

w § 12 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów

w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.).

Przy rozpoznaniu zażalenia strony pozwanej przez Sąd Okręgowy w Słupsku

wyłoniło się przedstawione w postanowieniu zagadnienie prawne. Sąd odwoławczy

miał na uwadze definicję wspólnoty mieszkaniowej zamieszczoną w art. 6 ustawy z

dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz.U. 2000, Nr 80, poz. 903

ze zm. – dalej „u.w.l.”), potwierdzającą stanowisko Sądu Rejonowego, wskazując

jednocześnie na treść art. 1 ust. 1 tej ustawy, wyróżniającą obok lokali

mieszkalnych również lokale o innym przeznaczeniu. Może to oznaczać, zdaniem

Sądu, istnienie dwóch rodzajów wspólnot, a mianowicie wspólnoty mieszkaniowej

oraz wspólnoty właścicieli lokali o innym przeznaczeniu. Ta druga wspólnota nie

byłaby obarczona obowiązkiem opłacania wpisu stałego, a więc i rygorem

przewidzianym w art. 17 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. 2000 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.).

Przedstawiony problem prawny ma istotne znaczenie przy rozpoznaniu

zażalenia, ponieważ pozwaną wspólnotę tworzą wyłącznie właściciele lokali

użytkowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych przewiduje trzy rodzaje wpisów, upoważniając Ministra Sprawiedliwości

do szczegółowego ich określenia – w rozporządzeniu wykonawczym (art. 29 i 37).

W sprawach o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej obowiązuje wpis stały,

w odniesieniu do pozwu oraz środków odwoławczych (§ 12 ust. 1 pkt 5 w związku z

§ 7 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia

1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych – Dz.U. Nr

154, poz. 753 ze zm.). Określając rodzaj sprawy podlegającej wpisowi,

rozporządzenie to odwołuje się, w omawianym zakresie, do powództwa o uchylenie

uchwały właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową, skierowanego przeciwko

tej wspólnocie (art. 25 u.w.l.), a więc odwołuje się do pojęć prawnych określonych w

sposób wiążący w przepisach szczególnych.

Pojęcie „wspólnoty mieszkaniowej” pojawiło się po raz pierwszy w ustawie

własności lokali i zostało tam zdefiniowane. Art. 6 u.w.l. stanowi mianowicie, że

wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład

określonej nieruchomości. Wspólnota taka, powołana ex lege, korzysta z własnej

zdolności sądowej jako jednostka odrębna od ogółu właścicieli lokali. Wspólnota

zarządza lokalami o różnym przeznaczeniu, byle by wchodziły w skład oznaczonej

nieruchomości. Jest oczywiste, że w ramach konkretnej nieruchomości mogą

funkcjonować tylko lokale mieszkalne, tylko lokale użytkowe lub jedne i drugie.

Treść art. 12 ust. 3 u.w.l. dotyczy wyraźnie sytuacji, w której w skład nieruchomości

wchodzą lokale mieszkalne i użytkowe.

Przepis art. 1 ust. 1 u.w.l. nie definiuje wspólnoty mieszkaniowej ani

„wspólnoty lokalowej”, określa tylko przedmiot regulacji objętej ustawą o własności

lokali, a mianowicie sposób ustanawiania odrębnej własności samodzielnych lokali

mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu, prawa i obowiązki właścicieli lokali

oraz zarząd nieruchomością wspólną. Wyróżnienie lokali mieszkalnych oraz

pozostałych (użytkowych) ma znaczenie w fazie ustanawiania ich odrębnej

własności, natomiast w fazie zarządu nieruchomością wspólną nie ma rozróżnienia

lokali ze względu na ich przeznaczenie, liczy się tylko wielkość zasobów lokalowych

wspólnoty, mająca wpływ na określony reżim zarządu, uzasadniająca „podział”

wspólnot mieszkaniowych na „duże” i „małe” (art. 19 i 20 u.w.l.).

Wspólnota

mieszkaniowa

została

ustanowiona

na

potrzeby

zarządu

nieruchomością wspólną, w skład której wchodzą lokale o różnym przeznaczeniu i

sposobie korzystania. Ustawa o własności lokali nie upoważnia do wykreowania

pojęcia

„wspólnoty

lokalowej”

w

celu

przeciwstawienia

jej

wspólnocie

mieszkaniowej. Nazwa osoby prawnej (jednostki organizacyjnej) nie musi natomiast

wiernie odzwierciedlać zakresu jej kompetencji i przedmiotu działalności. Z

przedstawionych

przyczyn

pozwana

Wspólnota

Lokalowa

jest

wspólnotą

mieszkaniową w rozumieniu ustawy o najmie lokali oraz rozporządzenia o wpisach.

W konsekwencji apelacja wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzą właściciele lokali

użytkowych, w sprawie o uchylenie uchwały tej wspólnoty, podlega wpisowi stałemu

określonemu w § 12 ust. 1 pkt 5 w związku z § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości

wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.).