III CZ 98/02 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02

Wartością przedmiotu zaskarżenia w sprawie o podział majątku

wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami (art. 519-1 §

2 k.p.c.) jest wartość poszczególnych rzeczy i praw, których objęcie lub

nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu albo sposób ich podziału kwestionuje

skarżący, a także wartość roszczeń dochodzonych w tej sprawie, będących

przedmiotem zaskarżenia.

Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Jan Górowski

Sędzia SN Tadeusz Żyznowski

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Bogumiły B. przy uczestnictwie Ryszarda

B. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie

Cywilnej w dniu 6 listopada 2002 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie

Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2002 r.

oddalił zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2002 r. Sąd Okręgowy w Kielcach odrzucił

kasację wnioskodawczyni Bogumiły B. od postanowienia tego Sądu z dnia 18

stycznia 2002 r. rozstrzygającego o podziale majątku wspólnego po ustaniu

wspólności majątkowej między małżonkami. Sąd Okręgowy stwierdził bowiem, że

wprawdzie wnioskodawczyni określiła w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia na

100 000 zł, ale w rzeczywistości wartość ta jest niższa niż 50 000 zł, gdyż

rozpoznający sprawę w pierwszej instancji Sąd Rejonowy w Kielcach ustalił wartość

majątku podlegającego podziałowi na kwotę niższą niż 50 000 zł i wnioskodawczyni

postanowienia tego nie zaskarżyła, a i Sąd Okręgowy w postanowieniu

zaskarżonym kasacją ustalił tę wartość także na kwotę niższą niż 50.000 zł.

W zażaleniu na postanowienie wymienione na wstępie wnioskodawczyni

zarzuciła naruszenie art. 519-1 § 2 k.p.c. i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Wniosła o

uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postanowienie o podziale majątku wspólnego po ustaniu wspólności

majątkowej między małżonkami obejmuje rozstrzygnięcie o podziale rzeczy i praw

wchodzących w skład dzielonego majątku. Postanowienie takie może też zawierać

rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku

wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku

wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi (art. 567

§ 1 k.p.c.). Kasacją może zostać zaskarżone postanowienie w całości, jak i w części

(zob. art. 393-3 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

Na tle przepisów o rewizji w piśmiennictwie prawniczym wyrażane były różne

zapatrywania co do tego, jaka jest wartość przedmiotu zaskarżenia w razie

zaskarżenia postanowienia działowego (o zniesieniu współwłasności, o dziale

spadku, o podziale majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między

małżonkami) jedynie w części. W uchwale z dnia 22 kwietnia 1968 r., III CZP 39/68

(OSNCP 1968, nr 11, poz. 183) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w razie

częściowego zaskarżenia rewizją postanowienia o dziale spadku wartością

przedmiotu zaskarżenia jest wartość tej części przedmiotu sprawy, która objęta

została zaskarżeniem. Pogląd ten odpowiednio odnosi się do sprawy o podział

majątku wspólnego i może być odniesiony do ustalenia wartości przedmiotu

zaskarżenia kasacją postanowienia wydanego w takiej sprawie. Prowadzi on do

stwierdzenia, że wartością przedmiotu zaskarżenia w sprawie o podział majątku

wspólnego (art. 519-1 § 2 k.p.c.) jest wartość poszczególnych rzeczy i praw, których

objęcie lub nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu albo sposób ich podziału kwestionuje

skarżący, a także wartość roszczeń dochodzonych w tej sprawie, rozstrzygnięcie o

których jest przedmiotem zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia może więc

pokrywać się z wartością majątku będącego przedmiotem podziału, ale może też

być od niej niższa lub wyższa.

Należy zaznaczyć, że w razie zaskarżenia postanowienia o podziale majątku

wspólnego tylko w części, jedynie wyjątkowo uwzględnienie kasacji może nastąpić

przez uchylenie lub zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na

wzajemne uwarunkowanie i wzajemną zależność wszystkich rozstrzygnięć

zawartych w postanowieniu, w zasadzie powinno ono zostać uchylone w całości lub

zmiana powinna objąć także rozstrzygnięcia nie zaskarżone (zob. – mutatis

mutandis – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1964 r., III CR

294/64, OSNCP 1965, nr 7-8, poz. 130). Okoliczność ta, dostrzegana przez

skarżącego, może mieć wpływ na sformułowanie przez niego wniosku kasacyjnego

(art. 393-3 § 1 pkt 4 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Dla określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia miarodajna jest jednakże wartość rzeczy, praw lub

roszczeń, rozstrzygnięcie o których jest kwestionowane w kasacji, a nie treść jej

wniosku.

W

kasacji

wniesionej

przez

wnioskodawczynię

kwestionuje

ona

rozstrzygnięcie sprawy zaskarżonym postanowieniem tylko co do przyznania nie jej,

ale uczestnikowi postępowania, spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego,

będącego przedmiotem podziału. Wartość tego prawa, ustalona przez Sąd

Okręgowy na kwotę 30 481,17 zł (którego to ustalenia wnioskodawczyni w kasacji

nie podważa) jest więc wartością przedmiotu zaskarżenia. Ponieważ jest to kwota

niższa niż 50 000 zł, to stosownie do art. 519-1 § 2 k.p.c., kasacja w sprawie o

podział majątku wspólnego, w której taka jest wartość przedmiotu zaskarżenia, nie

przysługuje.

Sąd Okręgowy, jako sąd drugiej instancji, do którego wniesiona została

kasacja, stosownie do art. 393-5 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. uprawniony był do

zbadania, czy jest ona dopuszczalna i do sprawdzenia wartości przedmiotu

zaskarżenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października

2000 r., II UZ 124/00, OSNAPUS 2002, nr 12, poz. 294), a wobec stwierdzenia, że

ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia kasacja nie przysługuje – do jej

odrzucenia. Zaskarżone postanowienie, aczkolwiek z innym uzasadnieniem,

wydane zostało bez naruszenia art. 519-1 § 2 k.p.c.

Odrzucenie kasacji ze względu na niespełnianie przez nią wymagania, które

stosownie do przepisów ustawy jest konieczne dla dopuszczalności kasacji, nie

narusza także art. 45 ust. 1 Konstytucji. Prawo do wniesienia kasacji w

postępowaniu cywilnym nie stanowi bowiem koniecznego elementu prawa do sądu,

a i wyłączenie określonych spraw spod kontroli kasacyjnej nie narusza prawa do

sądu (zob. np. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 10 lipca 2000 r., SK

12/99, OTK Zbiór Urzędowy 2000, nr 5, poz. 143 i z dnia 10 sierpnia 2001 r., Ts

58/01, OTK Zbiór Urzędowy 2001, nr 6, poz. 207).

Z przytoczonych względów zażalenie jest niezasadne. Należało więc je

oddalić (art. 393-18 § 3 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c.).