III CZ 92/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 92/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi D. B. o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa D. B.

przeciwko ING Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie S.A. z siedzibą w W.

(poprzednio Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ING Nationale Nederlanden

Polska S.A. z siedzibą w W.) oraz ING Usługi Finansowe S.A. z siedzibą

w W. (poprzednio ING Nationale Nederlanden Polska S.A. z siedzibą

w W.)

o zapłatę i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 kwietnia 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę w tym

zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 r., Sąd Apelacyjny na podstawie

art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę powoda o wznowienie postępowania w sprawie z

powództwa D. B. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie ING Nationale

Nederlander Polska S.A. z siedzibą w W. i ING Nationale Nederlanden Polska S.A.

z siedzibą w W. o zapłatę i rentę, zakończoną prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 7 maja 2008 r.

W skardze, która została wniesiona w dniu 12 marca 2012 r., powód

podniósł, że Sądy obu instancji wydały swe wyroki w oparciu o wymienione licznie

przez skarżącego, sfałszowane lub poświadczające nieprawdę dokumenty, jak

również przy pomocy przestępstw. Skarga, oparta na podstawie z art. 403 § 1 pkt 2

k.p.c., podlegała odrzuceniu, gdyż została wniesiona po upływie terminu oraz nie

była oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Odnosząc się kolejno do czynów

zabronionych opisanych w poszczególnych punktach skargi, wiedzę co do

(ewentualnego) przestępstwa z punktu 1-szego skarżący posiadał już w trakcie

postępowania, którego wznowienia domaga się. Odnośnie do ewentualnych

przestępstw opisanych w punktach 5 i 12 skargi, skarżący wskazał, że w sprawie

tej prowadzone było postępowanie przez Prokuraturę Rejonową, w toku którego

wydano postanowienie z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt 2124/07 o umorzeniu

postępowania z uwagi na przedawnienie karalności przestępstw. Od tej daty

również upłynął okres znacznie dłuższy niż 3 miesiące. Z treści skargi wynika, że

skarżący miał wiedzę o powyższym postanowieniu, a jedynie „ocenę prawną” na

ten temat pozyskał dopiero w trakcie „Tygodnia pomocy ofiarom przestępstw 20-25

lutego 2012 r.” Skarga złożona została więc po upływie ustawowego terminu.

Odnośnie do czynu zabronionego opisanego w punkcie 6 skargi, skarżący

wprawdzie wskazał, iż w sprawie tej umorzono śledztwo w dniu 12 grudnia 2012 r.,

co prowadziłoby do wniosku o zachowaniu terminu do wniesienia skargi o

wznowienie postępowania, jednakże skarżący nie dołączył do skargi żadnego

dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Wskazywał przy tym, iż jest w

posiadaniu „dużej ilości dokumentów”, co do których przyszły pełnomocnik z urzędu

winien poradzić mu, które powinien ujawnić w postępowaniu. Skoro skarżący

żadnego takiego dokumentu nie przedłożył, nie ma podstaw do przyjęcia, aby jego

skarga była oparta na ustawowej podstawie. Generalnie, skarżący nie przedłożył

odpisu czy kserokopii wyroku bądź postanowienia umarzającego postępowanie w

stosunku do żadnego z czynów zabronionych opisanych w skardze. Nie

uprawdopodobnił

też w

żaden

sposób

(poza

ewentualnym

przestępstwem

opisanym w punkcie 6 skargi), aby zachował termin do wniesienia skargi o

wznowienie postępowania.

Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł powód, który zaskarżył je

w całości zarzucając naruszenie:

-

art. 410 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd Apelacyjny merytorycznej oceny

skargi na etapie wstępnego badania skargi w zakresie ustawowej

dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania i zachowania terminu do

jej wniesienia;

-

art. 410 § 2 k.p.c. w zw. z art. 403 § 2 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi

pomimo nie wyjaśnienia w sposób wyczerpujący, okoliczności podnoszonych

przez skarżącego w tym również odnoszących się do daty dowiedzenia się

o nowych okolicznościach i dowodach, co zgodnie z treścią art. 410 § 2,

jest obowiązkiem a nie uprawnieniem sądu badającego wstępnie skargę

o wznowienie postępowania, oraz nie zażądanie od skarżącego uzupełnienia

okoliczności uprawdopodobniających zachowanie terminu do wniesienia

skargi o wznowienie postępowania oraz dopuszczalności wznowienia, jeżeli

taką wątpliwość podjął sąd dokonując wstępnego badania skargi;

-

art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. i 403 § 2 w zw. z art. 410 k.p.c. poprzez całkowite

pominięcie

przez

Sąd

Apelacyjny

tych

właśnie

wskazanych

przez

skarżącego podstaw wznowienia postępowania z powołaniem się na

dokument podrobiony lub przerobiony lub/i wykrycie nowych faktów

i dowodów, a odniesienie się przez Sąd Apelacyjny jedynie do zarzucanej

skargą podstawy z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. zarzutu fałszu dokumentów,

który miał być stronie znany i zarzucany w postępowaniu prawomocnie

zakończonym, którego dotyczy skarga powoda;

-

art. 403 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 404 w zw. z art. 410 k.p.c. poprzez

dokonanie przez Sąd Apelacyjny merytorycznej oceny skargi w zakresie

przesłanek określonych art. 403 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 404 k.p.c. do czego

przepis art. 410 k.p.c. nie uprawnia na etapie wstępnego badania skargi

o wznowienie postępowania;

-

art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 404 poprzez nie przyjęcie, że w oparciu

o tę podstawę zachodzą ustawowe warunki dopuszczalności wniesionej

przez powoda skargi o wznowienie postępowania, a to z tej przyczyny, że

dla stosowania art. 403 § 1 istotne jest tylko to, aby wyrok oparty został na

dokumencie podrobionym lub przerobionym, a okoliczność fałszu dokumentu

ma zostać dopiero wykazana w postępowaniu o wznowienie postępowania,

a zatem nie musi być udowodniona za pomocą prawomocnego wyroku

skazującego, a liczne dowody powołane w skardze powoda miały służyć

wykazaniu istnienia tej przesłanki;

-

art. 403 § 2 k.p.c. poprzez nie przyjęcie, że zachodzi ustawowa przesłanka

dopuszczalności

wniesionej

przez

powoda

skargi

o

wznowienie

postępowania, w związku w wykryciem przez powoda takich okoliczności

faktycznych i środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać

w poprzednim postępowaniu, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

w szczególności osoby nowego świadka W. K.;

-

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 406 k.p.c. poprzez niewystarczające, i nie

wszechstronne rozważnie przywołanego w skardze materiału dowodowego

i przyjęcie, że „skarżący wiedzę co do (ewentualnego) przestępstwa z pkt 1

posiadał już w trakcie postępowania, którego wznowienia domaga się,

podczas gdy takie fakty powołane w tym punkcie skargi, a także w dalszych

punktach oraz powołane w skardze dowody, nie zostały przez Sądy obydwu

instancji przyjęte jako podstawę wyrokowania;

-

art. 328 § 1 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. w zw. z art. 406 k.p.c. z uwagi na

fakt, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jasno,

na jakich faktach Sąd się oparł, a przez to niewyjaśnienie przyczyn,

dla których Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie spełnia ustawowych

przesłanek wznowienia postępowania, co z kolei utrudnia, a wręcz

uniemożliwia merytoryczną kontrolę orzeczenia i jednocześnie narusza

prawo do obrony powoda;

-

art. 407 § 1 k.p.c. w zw. z art. 410 k.p.c. poprzez przyjęcie uchybienia

trzymiesięcznemu

terminowi

do

wniesienia

skargi

o

wznowienie

postępowania, podczas gdy prawidłowa interpretacja nakazuje przyjąć,

że dniem, w którym skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia, był

dzień wskazany w skardze jako dzień 1 marca 2012 r., tj. dzień otrzymania

przez powoda z Prokuratury kopii akt z powołaniem się na sygnaturę tej

sprawy, (strona 23 skargi), co skarżący wyjaśnił w skardze, a ponadto ocena

zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia skargi o wznowienie

postępowania winna dotyczyć każdej z osobna przywołanych podstaw

wznowienia, a nie tylko tych, o których mowa w uzasadnieniu na

co wskazuje treść uzasadnienia, a przez to naruszenie dodatkowo przepisu

art. 410 § 2 k.p.c.;

-

art. 124 § 1 k.p.c. w zw. z art. 406 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi przed

rozstrzygnięciem wniosku skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych

i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tj. podjęcie przez Sąd bezskutecznej

czynności jaką jest badanie skargi w trybie art. 410 k.p.c.

-

nieważność postępowania w związku naruszeniem: 1) art. 379 pkt 5 w zw.

z art. 406 k.p.c. oraz art. 5 i 212 k.p.c. w zw. z art. 406 k.p.c. przez

nierozpoznanie wniosku zgłoszonego w skardze o wznowienie postępowania

o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu

a przez to pobawienie skarżącego prawa do obrony, z uwagi na

skomplikowany charakter sprawy i sytuację finansową skarżącego, w tym

ewentualną potrzebę uzupełnienia skargi w trybie art. 410 k.p.c.; 2)

naruszenia art. 386 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 49 k.p.c.

w związku z art. 51 k.p.c. poprzez niewyłączenie się sędziego Sądu

Apelacyjnego od orzekania w sprawie odrzucenia skargi powoda o

wznowienie postępowania, z uwagi na istnienie okoliczności, które w ocenie

skarżącego D. B., mogły wywołać jego wątpliwości co do bezstronności

sędziego a przez wydanie orzeczenia (postanowienia o odrzuceniu skargi

powoda) na posiedzeniu niejawnym, pozbawiły skarżącego możliwości

złożenia wniosku o wyłączenie w trybie art. 49 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zażaleniu został sformułowany wniosek o zawieszenie postępowania

na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na to, że na wynik postępowania

będzie miał wpływ wynik innego postępowania o odtworzenie akt, który wpłynął do

Sądu Okręgowego. Jednakże ocena zasadności wniesionego zażalenia mogła

zostać dokonana bez potrzeby oczekiwania na wynik postępowania wskazanego

przez powoda.

Bezzasadny jest zarzut nieważności postępowania. Powołany w zażaleniu

art. 49 k.p.c. reguluje wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony,

jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek

osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności

sędziego. Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c., odrzucenie skargi może nastąpić

na posiedzeniu niejawnym. W chwili rozpoznawania przez Sąd Apelacyjny

na posiedzeniu niejawnym sprawy zainicjowanej skargą powoda o wznowienie

postępowania nie został złożony wniosek o wyłączenie któregokolwiek z sędziów,

którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego zażaleniem postanowienia. Również

żaden z sędziów nie wniósł o jego wyłączenie. Wbrew stanowisku powoda,

okoliczność, że powód składał w innych sprawach wnioski o wyłączenie sędziów,

którzy wydali zaskarżone orzeczenie, nie powodowała konieczności zawiadomienia

przez tych sędziów, w trybie przewidzianym w art. 51 k.p.c., o tym, że w stosunku

do nich zachodzi podstawa do żądania ich wyłączenia. Bez znaczenia jest

okoliczność, że skarżący zamierzał złożyć dopiero w przyszłości wniosek

o wyłączenie jednego z sędziów, który brał udział w wydaniu zaskarżonego

postanowienia. Skład Sądu Apelacyjnego, który wydał zaskarżone postanowienie,

był więc zgodny z przepisami prawa, ani też nie brał udziału w jego wydaniu sędzia

wyłączony z mocy ustawy.

Nieważności postępowania nie spowodowało także nierozpoznanie, przed

wydaniem zaskarżonego postanowienia na posiedzeniu niejawnym, wniosku

powoda o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego

pełnomocnika z urzędu. Ewentualne pozbawienie powoda praw do obrony –

co skutkowałoby nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. –

mogło spowodować jedynie nierozpoznanie wniosku o ustanowienie dla niego

pełnomocnika procesowego z urzędu. Należy jednak uwzględnić, że Sąd

Apelacyjny rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, bez wcześniejszego

uruchomienia trybu naprawczego z art. 410 § 2 k.p.c., przyjmując, że już z jej treści

wynika, iż skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia oraz że nie

został zachowany termin do jej wniesienia. W tych okolicznościach – gdy

rozpoznanie skargi zostało ograniczone wyłącznie do oceny, czy skarga jest oparta

na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie nierozpoznanie

zamieszczonego

w

skardze

wniosku

o

ustanowienie

dla

skarżącego pełnomocnika z urzędu nie miało wpływu na zagwarantowanie

powodowi prawa do obrony. O ile bowiem zachodziłyby warunki do odrzucenia

skargi o wznowienie postępowania z tych przyczyn, które wskazał Sąd Apelacyjny,

to ustanowienie dla powoda pełnomocnika z urzędu, nie mogłoby niczego zmienić

w jego sytuacji procesowej, w szczególności nie mogłoby zapobiec konieczności

odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Natomiast zasadność stanowiska

Sądu Apelacyjnego, co do podstaw do odrzucenia skargi, podlegała kontroli

w postępowaniu zażaleniowym, w którym uczestniczył już pełnomocnik powoda

ustanowiony z urzędu.

Na wstępie, w oderwaniu od dalszych rozważań, należy uznać za

uzasadniony zarzut, iż Sąd Apelacyjny z niezrozumiałych przyczyn wskazał,

że skarga o wznowienie postępowania opierała się wyłącznie na podstawie z art.

403 § 1 pkt 2 k.p.c., podczas gdy powód wskazał również na podstawę z art. 403

§ 1 pkt 1 i art. 403 § 2 k.p.c., których to podstaw uzasadniających wznowienie

postępowania Sąd Apelacyjny w ogóle nie analizował. Zarzut naruszenia tych

przepisów w zw. z art. 328 § 2 (w zażaleniu pomyłkowo wskazano § 1) w zw. z art.

361 i art. 406 k.p.c. uznać należy więc już tylko z tej przyczyny za uzasadniony.

W

ramach wstępnego badania skargi o wznowienie postępowania

(na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.), sąd bada zachowanie przez skarżącego terminu

do wniesienia skargi, jej dopuszczalność oraz, czy jest ona oparta na ustawowej

podstawie wznowienia. Według dominującego stanowiska judykatury, badanie to

obejmuje badanie nie tylko tego, czy podana w skardze podstawa odpowiada

wzorcowi jednej z podstaw wznowienia, lecz także czy w rzeczywistości ona

wystąpiła (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CZ

50/05, niepubl., z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul. SN 2005, nr 9, s. 14, z dnia

10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 48, z dnia 22 listopada

2007 r., III CZ 47/07, niepubl., z dnia 13 lutego 2009 r., II CZ 97/08, niepubl.).

Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 410 § 1 k.p.c. przez dokonanie

merytorycznego badania skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu

niejawnym. Sąd nie rozpoznał bowiem merytorycznie skargi o wznowienie

postępowania, lecz przyjął – abstrahując w tym miejscu od oceny od słuszności

tego stanowiska - iż skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia.

Z art. 410 § 2 k.p.c. wynika, że w tej fazie postępowania sąd może zażądać od

skarżącego uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu

lub dopuszczalność wznowienia. Brak uprawdopodobnienia tych okoliczności

uprawnia więc sąd do odrzuceniu skargi.

Odnośnie do okoliczności opisanej przez powoda w punkcie pierwszym

skargi o wznowienie postępowania, tj. fałszu wskazanych w nim dokumentów, Sąd

Apelacyjny przyjął, że skarga została wniesiona po terminie, gdyż była to

okoliczność znana powodowi i podnoszona przez niego już w prawomocnie

zakończonym postępowaniu. Ocena ta - niezależnie, że pobieżna, gdyż dokonana

jedynie na podstawie fragmentu skargi w oderwaniu od analizy akt prawomocnie

zakończonego postępowania - jest błędna. Zdaniem powoda, wyrażonym

w skardze o wznowienie postępowania, wskazana wyżej okoliczność wypełniała

podstawę z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. Jednak zgodnie ze stanowiskiem Sądu

Najwyższego, wyrażonym w wyroku z dnia 22 grudnia 1970 r., IIl CRN 327/70

(OSNC 1971, nr 7-8, poz. 139), które należy podzielić, możność żądania

wznowienia postępowania na tej podstawie nie dotyczy sytuacji, gdy zarzut fałszu

dokumentu był zgłoszony w dotychczasowym postępowaniu i został przez sąd

uznany za bezzasadny. W takiej sytuacji, skargę o wznowienie postępowania

można oprzeć tylko na wykryciu nowych okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych (art. 403 § 2 k.p.c.) świadczących o tym, że pogląd sądu

o prawdziwości dokumentu był błędny, albo na wykryciu prawomocnego wyroku

karnego, skazującego za podrobienie lub przerobienie dokumentu (art. 403 § 1 pkt

2 k.p.c.), chyba że – jak stanowi art. 404 k.p.c. - postępowanie karne nie może być

wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W takim

wypadku, badanie zachowanie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi

o wznowienie postępowania musi odnosić się więc do chwili wykrycia przez stronę

okoliczności mogących stanowić podstawę wznowienia, tj. wykrycia nowych

okoliczności lub środków dowodowych, o których mowa w art. 403 § 2 k.p.c. albo

odpowiedniego orzeczenia sądu, o którym mowa w art. 403 § 1 pkt 2 w zw. z art.

404 k.p.c. Błędne było więc stanowisko Sądu Apelacyjnego, który oceny

o niezachowaniu przez powoda terminu, określonego w art. 407 § 1 k.p.c.,

do wniesienia

skargi

o

wznowienie

postępowania

w

zakresie

podstawy

opisanej w pkt 1 skargi dokonał z uwzględnieniem chwili, gdy powód wiedział

o sfałszowaniu dokumentów, tj. chwili zakończenia postępowania zaskarżonego

skargą o wznowienie postępowania. Nie przesądza to o tym, do czego nie odniósł

się Sąd Apelacyjny, czy okoliczności opisane w pkt 1 skargi rzeczywiście

wypełniają jedną z podstaw uzasadniających wznowienie postępowania oraz czy

termin do wniesienia skargi, w tej części, został przez powoda dochowany. Należy

przy tym zwrócić uwagę także na to, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się do tego, czy

okoliczności opisane w punktach 2-4 skargi kwalifikują się do jednej z podstaw

wznowienia. Brak jest również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia

bliższego odniesienia się do kwestii zachowania przez powoda terminu do

wniesienia skargi o wznowienie postępowania w odniesieniu do okoliczności

ujętych w tych punktach skargi o wznowienie postępowania.

Sąd Apelacyjny, odnosząc się do grupy czynów, które zdaniem powoda

wypełniały podstawę z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. (opisane w punktach 5, 7-12 skargi),

wskazał,

że

powód

nie

przedłożył

odpisu

czy kserokopii

wyroku

bądź

postanowienia umarzającego postępowanie w stosunku do żadnego z czynów

zabronionych opisanych w skardze. Wcześniej, odnoście zaś czynu opisanego

w pkt 6 skargi, przyjął, iż skoro skarżący nie przedłożył dokumentu wykazującego

istnienie prawomocnego wyroku skazującego lub postanowienia umarzającego

postępowanie,

co

jest

przesłanką

dopuszczalności

skargi

o

wznowienie

postępowania, to tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, aby jego skarga

była oparta

na

ustawowej

podstawie

wznowienia.

Argumentował

dalej,

że „przedstawione w skardze podstawy wznowienia postępowania jawią się jako

gołosłowne”. Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wskazuje więc,

że wyżej przedstawione stanowisko Sądu Apelacyjnego, należy odnieść do

wszystkich wymienionych wyżej okoliczności podanych przez powoda w punktach

5-12 skargi. Jest ono nieprawidłowe. Żądający wznowienia postępowania, zgodnie

z art. 409 k.p.c., jest zobowiązany do podania w skardze o wznowienie

postępowania podstawy wznowienia i jej uzasadnienia. Uwzględniając ten przepis,

skarga powinna zawierać więc wskazanie okoliczności, które przy hipotetycznym

założeniu, iż miały miejsce, mogłyby stanowić podstawę wznowienia. Jeżeli strona

wskazuje

takie

fakty,

uprawdopodobnienie

a

tych

pomija

jedynie

okoliczności

sąd

ich

uprawdopodobnienie,

ocenia

jako

albo

niewystarczające,

aktualizuje się konieczność zastosowania trybu sanacji skargi o wznowienie

postępowania przewidzianego w art. 410 § 2 k.p.c., według którego na żądanie

sądu skarżący uprawdopodobni okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub

dopuszczalność wznowienia. Przepis ten ma więc zastosowanie także wówczas,

gdy strona wskazuje wprawdzie okoliczności wskazujące na zachowanie terminu

do wniesienia skargi, jednak ich nie uprawdopodobnia. Jak wskazał Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 26 lutego 2009 r., IV CZ 10/2009 (Lex Polonica nr

3854293), art. 410 § 2 k.p.c. dopuszcza uzupełnienie skargi w razie wątpliwości co

do jej dopuszczalności. Zaniechanie trybu uzupełnienia skargi przewidzianego

w art. 410 § 2 k.p.c. może nastąpić wtedy, gdy podane w skardze okoliczności,

niezależnie od tego czy rzeczywiście miały miejsce, nie stanowią jednej z podstaw

uzasadniających

wznowienie

postępowania

albo

z

samych

okoliczności

przytoczonych w skardze wynika, że skarżący nie zachował terminu do jej

wniesienia, ponadto gdy skarga nie zawiera wskazania okoliczności świadczących

o zachowaniu przez stronę terminu do wniesienia skargi. Z art. 410 § 2 k.p.c. nie

wynika bowiem obowiązek poszukiwania przez sąd dalszych przyczyn wznowienia

bądź okoliczności świadczących o zachowaniu przez skarżącego terminu do jej

wniesienia, jeżeli okoliczności te nie wynikają z wniesionej skargi (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CZ 201/11, Lex nr

1170233). Mając na uwadze konieczność rozróżnienia pomiędzy sytuacją, gdy ze

skargi wynikają okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania i zachowanie

terminu, które jedynie nie zostały należycie uprawdopodobnione, a sytuacją, gdy

okoliczności tych skarga nie zawiera, w odniesieniu do okoliczności podniesionych

w skardze o wznowienie postępowania ujętych w punktach 5 – 12 nie można więc

uznać za prawidłowego stanowiska Sądu Apelacyjnego, że skoro twierdzenia

powoda były „gołosłowne”, to tym samym przesądza to o tym, że skarga nie jest

oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W takim przypadku, wymagało

bowiem oceny w pierwszej kolejności, czy podane przez powoda okoliczności

wypełniały jedną z podstaw wznowienia postępowania, a jeżeli tak, należało

wezwać powoda, w trybie art. 410 § 2 k.p.c., do uprawdopodobnienia tych

okoliczności. Dotyczy to także uprawdopodobnienia terminu do wniesienia skargi,

jeżeli, w ocenie Sądu, okoliczności tych powód jedynie nie uprawdopodobnił. Skoro

więc Sąd Apelacyjny przyjął, że sam fakt nieuprawdopodobnienia okoliczności

uzasadniających podstawę wznowienia postępowania oraz zachowanie terminu do

jej wniesienia (w odniesieniu do okoliczności opisanych w punktach 7 – 11) jest

równoznaczny z tym, iż skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia

oraz wniesiona po terminie, bez wcześniejszego zastosowania art. 410 § 2 k.p.c.,

uzasadniony jest zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu. Zastosowanie tego

trybu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było tym bardziej uzasadnione

w sytuacji, gdy powód wniósł skargę osobiście i zawarł w niej wniosek

o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w celu prawidłowego jej

sporządzenia. Trafnie przy tym zarzucono w zażaleniu, iż Sąd Apelacyjny błędnie

ocenił, iż o tym, iż powód nie dochował terminu do wniesienia skargi z przyczyn

określonych w punktach 5 i 12 przesądza okoliczność, że w sprawach tych było

prowadzone postępowanie przez Prokuraturę Rejonową, w toku którego wydano

postanowienie z dnia 29 listopada 2007 r., 2124/07 o umorzeniu postępowania. Z

uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania nie wynika bowiem jasno, czy

wskazane wyżej postanowienie dotyczyło czynów zabronionych opisanych przez

powoda w tych punktach skargi, czy też czynów odrębnych mających jedynie

związek z czynem, którego dotyczy to postanowienie. Ze względu na powyższe

uchybienie przedwczesne była, słuszna co do zasady, ocena Sądu drugiej instancji,

że zachowania terminu do wniesienia skargi nie uprawdopodobnia powołana przez

powoda okoliczność dowiedzenia się przez niego w ramach akcji pomocy ofiarom

przestępstw o znaczeniu prawnym okoliczności podniesionych w skardze o

wznowienie postępowania. Dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi

istotne jest bowiem, kiedy skarżący dowiedział się o danej okoliczności mogącej

stanowić podstawę skargi o wznowienie postępowania, a nie zaś o tym, kiedy

dowiedział się, że okoliczność ta może uzasadniać wznowienie postępowania.

Z tych przyczyn, uzasadnione były zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny

art. 403 § 1 pkt 1, art. 403 § 1 pkt 2 w zw. z art. 404, art. 403 § 2, art. 410 § 1 i 2

oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 361 i art. 406 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji na

podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.