III CZ 86/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 86/05

POSTANOWIENIE

Dnia 10 listopada 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa L. (…) sp. j.

z siedzibą w D.

przeciwko B. S.

o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 10

listopada 2005 r., zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia

4 maja 2005 r., sygn. akt VII GA (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sad Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 15 marca 2005 r. odrzucił zażalenie

pozwanej

na

postanowienie

niedopuszczalne,

zażalenie

z

dnia

na

odmowę

lutego

2005

zwolnienia

jej

r.,

odrzucające,

od

opłaty

jako

kasacyjnej

i jednocześnie odrzucił jej kasację od wyroku z dnia 17 września 2005 r. Postanowienie

to zaskarżyła pozwana zażaleniem, które Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z

dnia 29 marca 2005 r. Na to postanowienie pozwana wniosła zażalenie, które Sąd

Okręgowy odrzucił postanowieniem z dnia 4 maja 2005 r. uznając, że nie spełnia ono

wymogów formalnych, gdyż nie zawiera oznaczenia stron ani wniosku o zmianę lub

uchylenie skarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie to Sąd uzasadnił odpowiednim

zastosowaniem w postępowaniu zażaleniowym art. 3701 k.p.c.

To ostatnie postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyła pozwana zażaleniem,

które zostało przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie

zażaleniowe

w kodeksie

postępowania

cywilnego

zostało

uregulowane samodzielnie tylko częściowo, a w pozostałym zakresie posłużono się

konstrukcją odesłania, stanowiąc w art. 397 § 2 k.p.c., że stosuje się do niego

odpowiednio przepisy postępowania apelacyjnego. Jest jasne, że to odesłanie nie

wchodzi w grę wówczas, kiedy jakaś kwestia dotycząca zażalenia została unormowana

w sposób odrębny i wyczerpujący. Do takich kwestii należy ukształtowanie wymagań

formalnych zażalenia. Zgodnie z art. 394 § 3 k.p.c. zażalenie powinno czynić zadość

wymaganiom

przepisanym

dla

pisma

procesowego

oraz

zawierać

wskazanie

zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego częściową zmianę lub uchylenie, jak

również zwięzłe uzasadnienie ze wskazaniem w miarę potrzeby nowych faktów i

dowodów.

Oznacza to, że do wymogów formalnych zażalenia nie znajduje zastosowania art.

368 k.p.c., dotyczący wymagań apelacji. Powstaje jednak problem, czy na podstawie

wspomnianego odesłania, w postępowaniu zażaleniowym stosuje się sankcje

przewidziane w art. 3701 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem apelację sporządzoną przez

adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, niespełniającą wymagań

określonych w art. 368 § 1 pkt 1 – 3 i pkt 5, sąd pierwszej instancji odrzuca bez

wzywania do usunięcia tych braków, zawiadamiając o tym właściwy organ samorządu

zawodowego, do którego należy pełnomocnik.

Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, zajętemu w zaskarżonym postanowieniu,

na to pytanie należy odpowiedzieć przecząco. Przede wszystkim przemawia za tym to,

że wymagania formalne obu tych podstawowych środków zaskarżenia ukształtowane

zostały autonomicznie i w znacznym stopniu odmiennie, co oznacza, że skoro odesłanie

z art. 397 § 2 k.p.c. o odpowiednim stosowaniu przepisów dotyczących postępowania

apelacyjnego odnosi się do „postępowania zażaleniowego”, nie można rozciągać go na

wymagania formalne dotyczące konstrukcji samego zażalenia, ani na skutki uchybienia

tym wymaganiom. Taka rozszerzająca wykładnia jest tym bardziej niedopuszczalna, że

chodzi o możliwość zastosowania przepisu bardzo restrykcyjnego, jakim jest art. 370 1

k.p.c. Wreszcie przeciwko takiemu zabiegowi interpretacyjnemu przemawia także

uwzględnienie podstawowej różnicy między oboma środkami odwoławczymi. W

przeciwieństwie

do

apelacji,

która

jest

środkiem

odwoławczym

od

orzeczeń

merytorycznych, zażalenie przysługuje na postanowienia i zarządzenia o mniejszym

ciężarze gatunkowym, czasami mającymi charakter dyscyplinująco – porządkowy,

zmierzający do zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania zasadniczego

w sprawie. Stąd konieczność szybkiego i stanowczego reagowania przez sąd

odwoławczy, który w postępowaniu zażaleniowym ma możliwość i obowiązek

merytorycznego przesądzania rozpoznawanych kwestii, z uwzględnieniem nowych

faktów i dowodów, bez ograniczeń w tym względzie, obowiązujących w postępowaniu

apelacyjnym, przewidzianych w art. 381 k.p.c. Trzeba dodać, że możliwość

uwzględniania tych nowości w postępowaniu zażaleniowym nie jest wyłączona także w

postępowania przed Sądem Najwyższym, przed którym początkowo nie obowiązywał

nawet przymus adwokacko – radcowski. Chodzi bowiem o zapewnienie możliwości

orzekania w postępowaniu zażaleniowym w sposób stanowczy, bez zbędnego

formalizowania, tak aby nie rzutowało ono negatywnie na poziom sprawności

merytorycznego postępowania w sprawie.

Z tych przyczyn nie jest przekonujący, ani dostatecznie ważki, argument

celowościowy o dopuszczalności stosowania w postępowaniu zażaleniowym rygoru z

art. 3701 k.p.c., na którym opiera się stanowisko Sądu Okręgowego. Dlatego zaskarżone

postanowienie podlegało uchyleniu (art. 394 k.p.c. w zw. z art. 398 15 zdanie pierwsze

k.p.c.).