III CZ 84/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 84/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z wniosku S. P. i B. M.

przy uczestnictwie A. J.i innych,

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 6 grudnia 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy S. P.

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 6 czerwca 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy ustalił, że wartość

przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej wniesionej przez wnioskodawcę S.

P. wynosi 100 000 zł, odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną i nakazał zwrócenie

wnioskodawcy odpłaty od skargi kasacyjnej.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w toku postępowania o zniesienie

współwłasności nieruchomości uczestnicy postępowania E. M. i B. O. złożyli

wniosek o stwierdzenie, że nabyły w drodze zasiedzenia udziały w tej

nieruchomości. Postanowieniem wstępnym z dnia 23 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy

stwierdził nabycie przez K. C. oraz B. i J. małż. O. na zasadzie wspólności

majątkowej określonych w tym orzeczeniu udziałów w prawie współwłasności

nieruchomości, stanowiącej zabudowaną budynkiem mieszkalnym działkę nr 614,

położoną w K. przy ul. K.[…]. Apelację od tego orzeczenia wniósł m.in. S.

(wskazane w uzasadnieniu imię K. należy uznać za oczywistą omyłkę) P. i wskazał

w niej wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 100 000 zł. Postanowieniem z

dnia 13 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy częściowo zmienił zaskarżone orzeczenia i

oddalił apelację w pozostałej części. Zaskarżając to postanowienie w całości, S. P.

w skardze kasacyjnej wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości

160 000 zł.

Sąd odwoławczy sprawdził oznaczoną w skardze kasacyjnej wartość

przedmiotu zaskarżenia na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. i uznał, że została ona przez

skarżącego oznaczona nieprawidłowo. Wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana

w skardze kasacyjnej co do zasady nie może być bowiem wyższa niż oznaczona

w apelacji, chyba że zachodzą – co jednak nie ma miejsca w sprawie

– przewidziane w prawie okoliczności uzasadniające odstąpienie od tej zasady.

W konsekwencji, skargę kasacyjną należało uznać za niedopuszczalna ze względu

na wartość przedmiotu zaskarżenia, ponieważ zgodnie z art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c.

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o zniesienie współwłasności,

jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy

złotych.

W zażaleniu S. P. zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z

naruszeniem art. 25 § 1, art. 384, art. 398 6 § 1 i 2 oraz art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. i

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafne jest stanowisko Sądu, że od postanowienia Sądu drugiej instancji

w sprawie o zniesienie współwłasności, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie

sporu przewidzianego w art. 618 § 1 k.p.c., dopuszczalność skargi kasacyjnej

zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia; jeżeli ta wartość jest niższa niż sto

pięćdziesiąt tysięcy złotych – skarga kasacyjna w tej sprawie jest niedopuszczalna

(art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c.) (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

26 kwietnia 2001 r., II CZ 13/01, OSNC 2001 nr 12, poz. 181 i z dnia 22 marca

2006 r., III CZ 8/06, niepubl.) Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 368 § 2

oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia powinno nastąpić już w apelacji.

Przepisu tego nie można jednak – co podkreśla się także w literaturze – stosować

wprost

w

sprawach

bez uwzględnienia

rozpoznawanych

ich

specyfiki.

W

w

postępowaniu

sprawach

nieprocesowym,

działowych

(o

zniesienie

współwłasności, dział spadku i o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności

majątkowej małżonków) ustalenia wartości przedmiotu sprawy dokonuje bowiem

nie wnioskodawca, lecz sąd (art. 619 § 1 i art. 684 k.p.c.). Kierując się zasadami

odpowiedniego stosowana prawa należy przyjąć, że w spawach działowych

wartość przedmiotu zaskarżenia, oznaczana zarówno w apelacji, jak i w skardze

kasacyjnej, nie może być wyższa niż kwota wartości przedmiotu sprawy ustalona

przez sąd w postanowieniu co do istoty sprawy.

Sąd odwoławczy, sprawdzając wskazaną w skardze kasacyjnej wartość

przedmiotu zaskarżenia, graniczył się do stwierdzenia, że została ona oznaczona

wadliwie, ponieważ jest wyższa niż wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana

w apelacji. Tymczasem uszło uwagi Sądu – co trafnie zarzucono w zażaleniu

–

że zaskarżone

reformatoryjnym.

W

skargą

prawdzie

kasacyjną

Sąd

postanowienie

odwoławczy

nie

jest

orzeczeniem

podzielił

stanowiska

apelującego, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o zasiedzenie udziałów

we

współwłasności

nieruchomości

stanowiącej

przedmiot

zniesienia

współwłasności, jednakże skorygował nabyte w drodze zasiedzenia udziały

we współwłasności tej nieruchomości. W tej sytuacji nie można odeprzeć zarzut

skarżącego, że wskazana przez niego w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu

zaskarżenia wyższa niż w apelacji, jest konsekwencją zmiany przez Sąd drugiej

instancji

nabytych

w

drodze

zasiedzenia

udziałów

we

współwłasności

nieruchomości. W konsekwencji, zarzut wydania zaskarżonego postanowienia

z naruszeniem art. 25 § 1, art. 398 § 2 i art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c. należało uznać

za uzasadniony.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 384 k.p.c., ponieważ

wynikający z tego przepisu zakaz reformationis in peius, zabraniający wydania

mniej korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia niż to, które zawarte jest

w zaskarżonym przez niego wyroku - z wyjątkiem wypadków, w których sąd może

orzekać z urzędu - dotyczy rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, nie odnosi się on

więc do postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (por. postanowienie Sąd

Najwyższego z dnia 22 czerwca 2010 r., IV CZ 42/10, OSNC-ZD 2011, nr 2,

poz. 26).

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 3986 § 1 k.p.c., albowiem

podlegającym usunięciu na podstawie tego przepisu brakiem formalnym skargi

kasacyjnej jest – co nie miało miejsca w sprawie – nieoznaczenie wartości

przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej. Nie stanowi natomiast braku

formalnego skargi kasacyjnej oznaczenie w niej wartości przedmiotu zaskarżenia,

wymagającego sprawdzenia na podstawie art. 25 § 1 k.p.c.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39815 § 1 k.p.c.).