III CZ 8/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 8/08

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Z. P.

przy uczestnictwie A. B., T. B., W. B. i R. M.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2008 r.,

zażalenia uczestników A. B. i T. B.

na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II Ca (…) [II WSC (…)],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 8 stycznia 2008 r., wydanym na

skutek

skargi

kasacyjnej

uczestników

postępowania

na

postanowienie

Sądu

Okręgowego w K. z dnia 29 czerwca 2007 r., wydanego w sprawie z wniosku o

stwierdzenie zasiedzenia, odrzucił skargę.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy

podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez

uczestników postępowania A. B. i T. B. adwokatowi K. S. upoważniające go „do

reprezentowania ich w sprawie cywilnej o zasiedzenie przed Sądem Rejonowym w S.

oraz we wszystkich instancjach z prawem do substytucji”. Zdaniem Sądu Okręgowego,

Sąd Najwyższy nie jest sądem odwoławczym w postępowaniu ze skargi kasacyjnej,

dlatego nie dotyczy go pojęcie „wszystkie instancje”.

Pełnomocnik uczestników postępowania wniósł zażalenie na postanowienie

Sądu Okręgowego, powołując się na postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

19 października 1999 r., III CZP 115/90 i z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 21/98.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zakres uprawnień pełnomocnika procesowego wynikających z pełnomocnictwa

określa art. 91 k.p.c. W postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CZ 73/05 (Monitor

Prawniczy 2006, nr 23) Sąd Najwyższy podkreślił, że skoro art. 91 pkt 1 k.p.c. stanowi,

iż zakres pełnomocnictwa procesowego obejmuje czynności związane z nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnego orzeczenia, jakim jest skarga

o wznowienie postępowania (art. 399 k.p.c.), i obejmuje postępowanie wywołane jej

wniesieniem, to czynnościami procesowymi łączącymi się ze sprawą w rozumieniu art.

91 pkt 1 k.p.c. są także czynności związane z innymi nadzwyczajnymi środkami

prawnymi przysługującymi od prawomocnych orzeczeń i podejmowane w postępowaniu

wywołanym ich wniesieniem. Takimi środkami są zaś skarga kasacyjna (art. 398 1 k.p.c.)

i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 424 1

k.p.c.). Żadne racje nie przemawiają za tym, żeby, zdaniem Sądu Najwyższego, zakres

pełnomocnictwa procesowego był ograniczony tylko do jednego nadzwyczajnego środka

prawnego przysługującego od prawomocnego orzeczenia i postępowania wywołanego

jego wniesieniem, a nie obejmował innych takich środków i postępowań wywołanych ich

wniesieniem.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa odmienny kierunek wykładni od

wyżej przedstawionego, ale tylko w odniesieniu do postępowania w sprawie wywołanej

wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

które jest postępowaniem „odrębnym” od postępowania w sprawie, w której zostało

wydane kwestionowane orzeczenie. Tak więc w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2006 r.,

III CZ 13/06 (OSNC 2006, nr 10, poz. 176) Sąd Najwyższy podkreślił, że udzielenie

pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony w określonej sprawie, bez

ograniczenia jego zakresu, oznacza umocowanie pełnomocnika także do sporządzenia i

wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy wyjaśnił w szczególności, że wskazane w

art. 91 k.p.c. „wszystkie łączące się ze sprawą czynności” objęte zakresem

pełnomocnictwa, to także czynności podejmowane po uprawomocnieniu się orzeczenia,

związane z wnoszeniem nadzwyczajnych środków odwoławczych przysługujących w

sprawie, w której udzielono pełnomocnictwa. Przykładowe wymienienie jako takiej

czynności skargi o wznowienie postępowania znajduje uzasadnienie w tym, że ze

względu na szczególny charakter tej skargi, mogły powstać wątpliwości, czy jest to

czynność „łącząca się ze sprawą”, skoro niewątpliwie wniesienie skargi o wznowienie

postępowania wszczyna nową, odrębną sprawę. Wniesienie skargi kasacyjnej nie

prowadzi jednak do wszczęcia nowej sprawy, lecz jest czynnością procesową łączącą

się ze sprawą, w której udzielono pełnomocnictwa. To, że skarga kasacyjna jest

nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, dotyczy prawomocnego orzeczenia, może być

wniesiona nie tylko przez strony, lecz na podstawie szczególnego upoważnienia także

przez Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich, jest rozpoznawana

przez Sąd Najwyższy i służy kontroli legalności orzeczenia, nie zmienia faktu, iż

wnoszona jest w sprawie, której dotyczy i w której udzielono pełnomocnictwa do

podejmowania wszystkich łączących się z nią czynności procesowych, także po

uprawomocnieniu się wyroku. Inaczej niż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, nie kreuje nowego przedmiotu sporu ani przedmiotu

orzekania, jak również innej konfiguracji zainteresowanych stron. Stanowi kontynuację

tego samego postępowania pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a jej celem

jest doprowadzenie do wzruszenia wydanego w tej sprawie orzeczenia. Z tych

względów trudno uznać, że skarga kasacyjna, tak jak skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wszczyna nową sprawę. Podobne

stanowisko zajął Sąd Najwyższy również m. in. w postanowieniu z dnia 10 lutego 2006

r., I PZ 32/05 (OSNAPiUS 2007, nr 1-2, poz. 19). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie

podziela to stanowisko.

Zaskarżone postanowienie podlegało więc uchyleniu na podstawie art. 398 15 § 1

k.p.c. w związku z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.