III CZ 78/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 78/12

POSTANOWIENIE

Dnia 16 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z powództwa J. D.

przeciwko P. W.

z udziałem interwenienta ubocznego Towarzystwa Ubezpieczeń Allianz Polska S.A.

w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 listopada 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 2 lutego 2011 r.,

zmienia

rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

apelacyjnego zawarte w punkcie 3 (trzecim) wyroku w ten

sposób

że

nie

obciąża

powoda

kosztami

apelacyjnego poniesionymi przez pozwanego.

postępowania

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 2 lutego 2011 r., reformatoryjnym w

części z apelacji powoda, oddalającym apelację powoda w pozostałej części

i apelację

pozwanego

w

całości,

rozstrzygnął

o

kosztach

postępowania

odwoławczego w ten sposób, że zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę

1800 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego i przyznał

pełnomocnikowi powoda, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie od Skarbu

Państwa. Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów, Sąd

Okręgowy wskazał, iż powód miał świadomość w jakim zakresie skarży wyrok

pierwszej instancji i mógł się zorientować co do zasadności swoich roszczeń

(w szczególności ich wygórowania), zwłaszcza iż był reprezentowany przez

profesjonalnego pełnomocnika. Sąd zaznaczył, iż w sprawie

o odszkodowanie

duże znaczenie ma ocena sądu, ale powód który po wyroku pierwszej instancji

mógł ocenić zasadność żądania nadal domagał się zasądzenia kwoty objętej

pierwotnym żądaniem, zatem okoliczność powyższa na etapie postępowania

odwoławczego

przestała

mieć

znaczenie.

Sąd

wskazał

jako

podstawę

rozstrzygnięcia w tym zakresie art. 98 k.p.c.

Na powyższe orzeczenie, w części obciążającej go kosztami postępowania

odwoławczego, zażalenie złożył powód J. D., zarzucając naruszenie art. 98 § 1

k.p.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i obciążenie powoda w całości kosztami

postępowania odwoławczego, a także niezastosowanie przepisu art. 100 k.p.c.

mimo, że okoliczności sprawy dawały podstawę do wzajemnego zniesienia kosztów

postępowania odwoławczego, bądź też do ich stosunkowego rozdzielenia.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wzajemne zniesienie

kosztów postępowania odwoławczego między stronami; ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył:

Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, ustanowioną

w przepisie art. 98 k.p.c. strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić

przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu (por. m. in. uchwała składu

siedmiu sędziów SN – zasada prawna z dnia 23 czerwca 1951 r., C 67/51, OSNC)

1951, nr 3 poz. 63). W wypadku częściowego uwzględnienia żądań stron sąd,

może dokonać wzajemnego zniesienia kosztów, bądź stosunkowego rozdzielenia

kosztów, które polega na wyważonym rozłożeniu kosztów pomiędzy stronami,

odpowiednio do wysokości, w jakiej zostały poniesione, oraz odpowiednio do

wyniku postępowania (stopnia uwzględnienia i nieuwzględnienia żądań). Podstawę

obliczeń przy podziale kosztów stanowi wówczas suma należności obu stron,

ustalona na podstawie art. 98 § 2 i 3 oraz art. 99 k.p.c., dzielona proporcjonalnie do

stosunku, w jakim strony utrzymały się ze swoimi roszczeniami lub obroną. Sąd

Okręgowy, rozpoznając apelację powoda jak i pozwanego, uwzględnił częściowo

apelację powoda i zmienił wyrok sądu pierwszej instancji w ten sposób, iż

zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę podwyższył z 1074,29 złotych

na 1112,15 złotych; apelację pozwanego oddalił w całości. Mając na uwadze

powyższe nie można uznać za trafne rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, iż powód

winien zwrócić pozwanemu kwotę 1800 złotych tytułem wszystkich poniesionych

przez niego kosztów postępowania odwoławczego na podstawie art. 98 k.p.c.,

skoro wskutek apelacji powoda wyrok Sądu Rejonowego został zmieniony,

jakkolwiek w niewielkiej części ale na jego korzyść, a apelacja pozwanego została

w całości oddalona. Niezależnie od tego za nieuprawnione należy uznać wywody

Sądu w części dotyczącej niemożności przyjęcia subiektywnej oceny skarżącego

odnośnie do celowości zaskarżenia i zasadności apelacji wnoszonej w sprawie

o tak

szczególnym

dochodzonych z

charakterze,

dotyczącej

roszczeń

odszkodowawczych

tytułu śmierci syna w następstwie wypadku drogowego.

Okolicznością pominiętą przez Sąd odwoławczy była także szczególnie trudna

sytuacja powoda, przebywającego w Domu Opieki Społecznej, dysponującego po

uiszczeniu opłat za pobyt niewielką kwotą przeznaczoną na zaspakajanie

pozostałych potrzeb, oraz znacząca dysproporcja między kwotą uwzględnionego

powództwa (1.112,15 zł) a zasądzonych na rzecz przeciwnika procesowego

kosztów postępowania (1.800 zł).

Z tych względów, Sąd Najwyższy uznał, że względy słuszności przemawiały

za zastosowaniem art. 102 k.p.c. i za odstąpieniem od obciążenia powoda kosztami

postępowania odwoławczego poniesionymi przez pozwanego. Mając na uwadze

powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39816 k.p.c.

zmienił zaskarżone postanowienie.

jw