III CZ 78/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 78/05

POSTANOWIENIE

Dnia 27 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSA Aleksandra Marszałek

SSN Gerard Bieniek

w sprawie z powództwa T. W.

przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeniowemu "E.(…)" S.A. z siedzibą w W. o

zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2005 r., zażalenia powoda na

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1420 zł

(tysiąc

czterysta

dwadzieścia

zł)

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2004 r. Sąd Okręgowy w L. zasądził od pozwanego

Towarzystwa Ubezpieczeniowego „E.(…)” S.A. w W. na rzecz powoda T. W. kwotę 115

996,69 zł, oddalając powództwo w pozostałej części.

Apelację powoda od tego wyroku Sąd Apelacyjny – postanowieniem z dnia 18

maja 2005 r. – odrzucił, powołując się na art. 3701 k.p.c. i stwierdzając, że w apelacji tej,

sporządzonej przez adwokata, nie określono zakresu żądanej zmiany zaskarżonego

wyroku, wymaganej w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.

W zażaleniu powód zarzucił, że art. 3701 k.p.c. może być stosowany jedynie

przez sąd pierwszej instancji, a art. 373 k.p.c. upoważnia sąd drugiej instancji do

odrzucenia apelacji tylko przed rozpoczęciem rozprawy. Podniósł również, że na

rozprawie apelacyjnej „zmodyfikował” apelację w oczekiwanym kierunku, co znalazło

odzwierciedlenie w protokole.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zmiany dokonywane w ostatnich latach w kodeksie postępowania cywilnego

wskazują jednoznacznie, że ustawodawca systematycznie zwiększa wymagania

stawiane adwokatom, radcom prawnym i rzecznikom patentowym, co jest w pełni

uzasadnione, gdyż chodzi o uczestników procesu, których udział w postępowaniu nosi

znamiona funkcji o charakterze

publicznym.

Ponadto

osoby te

są

specjalnie

kwalifikowanymi pełnomocnikami procesowymi (art. 87 § 1 in pricipio oraz art. 871

k.p.c.), a to pozwala oczekiwać od nich spełnienia wysokich standardów zawodowych,

wśród których jako zupełnie podstawowe wymienić należy prawidłowe sporządzanie

pism procesowych i środków odwoławczych (zaskarżenia), terminowe zgłoszenie

twierdzeń, zarzutów i dowodów, uiszczanie należnych opłat itp.

Jednym z przepisów zaostrzających wymagania i rygory w stosunku do

adwokatów, radców prawnych i rzeczników patentowych jest art. 370 1 k.p.c.,

wprowadzony do kodeksu ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804).

Zgodnie z tym przepisem, apelacja sporządzona przez wymienionych pełnomocników,

niespełniająca wymogów określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5, podlega odrzuceniu

przez sąd pierwszej instancji bez wzywania do usunięcia tych braków. Oznacza to, że

prawidłowe – od strony formalnej – sporządzenie apelacji jest uznawane za elementarne

zadanie warsztatowe zawodowego pełnomocnika, w związku z czym, zdaniem

ustawodawcy, nie ma uzasadnionych powodów aby – w przeciwieństwie do apelacji

wnoszonych przez same strony lub pełnomocników nieprofesjonalnych (por. art. 370

k.p.c.) – tolerować brak fachowości albo zwykłą niesumienność i wdrażać działania

naprawcze, prowadzące zwykle do przewleczenia postępowania.

Wśród wymagań apelacji, bardzo istotnych dla jej kształtu i oddziaływania na

zakres oraz przebieg postępowania apelacyjnego, jest sformułowanie wniosku o zmianę

lub uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia (art. 368 §

1 pkt 5 w związku z art. 378 § 1 i 2 k.p.c.). Nie budzi wątpliwości fakt, że pełnomocnik

powoda wymagania tego nie spełnił, gdyż wniosek apelacji ograniczył do żądania

„zmiany zaskarżonego wyroku poprzez podwyższenie kwoty zadośćuczynienia i

odszkodowania”, nie zaznaczając o jakie kwoty chodzi. Brak ten, niezależnie od swej

oczywistości w świetle sformułowania art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c., uniemożliwia rozpoznanie

apelacji

oraz

prawidłowe

orzeczenie

przez Sąd

drugiej

instancji.

Naturalnie,

„uzupełnienie” tego braku w czasie rozprawy apelacyjnej – już po upływie terminu

określonego w art. 369 § 1 k.p.c. – jest bezskuteczne. Z tych przyczyn odrzucenie apelacji na podstawie art. 3701 k.p.c. było uzasadnione.

Na uboczu należy podnieść, że analogiczne unormowanie wymagań środka

odwoławczego i skutków ich niespełnienia dotyczyło kasacji (art. 3933 § 1 k.p.c.; obecnie

– w odniesieniu do skargi kasacyjnej – art. 3984 § 1 w związku z art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.).

Na tle tego przepisu Sąd Najwyższy podkreślał, że wniosek o zmianę orzeczenia musi

być sprecyzowany przez dokładne określenie, na czym ta zmiana ma polegać,

natomiast w wypadku żądania uchylenia wyroku należy ściśle wskazać, jaka część

wyroku ma zostać, zdaniem skarżącego, skasowana (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 11 czerwca 2003 r., V CZ 61/03, „Izba Cywilna” 2004, nr 5, s. 51,

oraz z dnia 28 października 2004 r., II PK 194/94, nie publikowane).

Nie można również się zgodzić z podniesionym w zażaleniu zarzutem, że

art. 3701 k.p.c. może być stosowany jedynie przez sąd pierwszej instancji, a z kolei art.

373 k.p.c. upoważnia sąd drugiej instancji do odrzucenia apelacji tylko przed rozpoczęciem rozprawy. Takie stanowisko nie znajduje uzasadnienia w treści wymienionych

przepisów, przy czym, oczywiście, nie sposób zaaprobować tezy żalącego się, że

interpretacja wymienionych przepisów, rzekomo pomijająca „pozaprawne wartości

i oceny stanowiące cele danej regulacji prawnej”, doprowadziła do „ograniczenia prawa

obywatela do sądu”. Trudno podzielić taką konkluzję zwłaszcza w sytuacji, w której

przyczyną odrzucenia środka odwoławczego było niedopełnienie przez pełnomocnika

strony – zawodowego pełnomocnika – prostego oraz jasno i jednoznacznie określonego

w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. wymagania formalnego.

W tej sytuacji zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu (art. 398 14 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art.

3941 § 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.).