III CZ 75/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 75/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSA Roman Dziczek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa WTL Wiesław L. sp.k. w K.

przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń E. H. S.A. w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 grudnia 2011 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 sierpnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną strony powodowej od wyroku tego Sądu z dnia 22 marca 2011 r. W

uzasadnieniu wskazał, że powódka nie składała w sprawie apelacji, a apelacja

strony pozwanej została oddalona, nie zmieniając sytuacji prawnej żadnej ze stron.

A zatem skarga kasacyjna strony powodowej, pełniąca w istocie funkcję apelacji,

była niedopuszczalna.

Niezależnie od tej przyczyny Sąd Apelacyjny zauważył, że skarga kasacyjna

powódki była spóźniona. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 398 6

§ 2 k.p.c.

Od tego postanowienia zażalenie wniosła strona powodowa, zarzucając

i Sądowi drugiej instancji naruszenie art. 374 pkt 4 w zw. z art. 48 § 1 k.p.c. oraz

art. 3986 § 2 w zw. art. 398² k.p.c. i art. 231 k.k., wnosząc o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest uzasadnione, chociaż wadliwie Sąd Apelacyjny ustalił,

że skarga kasacyjna strony powodowej była spóźniona. Odpis wyroku Sądu drugiej

instancji wraz z uzasadnieniem został doręczony powodowi w dniu 27 maja 2011 r.

(k. 547), a skarga kasacyjna została nadana w polskim urzędzie pocztowym w dniu

26 lipca 2011 r. (k. 568), a więc w terminie.

Nie miało to jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro w sposób

usprawiedliwiony Sąd ten ustalił, że skarga kasacyjna z innych przyczyn przez

niego wskazanych, była niedopuszczalna (art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3

k.p.c.).

Za oczywiście nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut zażalenia

nieważności

postępowania

(art.

pkt

k.p.c.)

ze

wskazaniem,

że w wydawaniu zaskarżonego postanowienia brał udział Sędzia rozpoznający

sprawę w postępowaniu apelacyjnym.

Przepis art. 379 pkt 4 k.p.c. stanowi m.in., że nieważność postępowania

zachodzi, jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy

ustawy. Te przypadki określa art. 48 k.p.c., a powołany w zażaleniu jego

pkt 5 paragrafu pierwszego stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy

w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego

orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem

sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których

występował jako prokurator. Żaden z przypadków nie został przez powoda

wykazany; w szczególności udział Sędziego H. N. w wydawaniu wyroku Sądu

Apelacyjnego z 22 marca 2011 r. nie statuował przesłanki wyłączenia wskazanej in

principio przywołanego przepisu. Udział sędziego zarówno w wydawaniu wyroku

przez Sąd Apelacyjny, jak i przy orzekaniu o odrzuceniu skargi kasacyjnej na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., był czynnością przed sądem drugiej instancji i nie był

objęty wyłączeniem z art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.

Odnosząc się natomiast do zarzutu zażalenia, że nieuprawnione było

stanowisko Sądu Apelacyjnego o niedopuszczalności skargi kasacyjnej strony

powodowej, która nie wniosła apelacji, w sytuacji, gdy sąd drugiej instancji oddalił

apelację pozwanego, należy wskazać, że zagadnieniem tym zajmował się Sąd

Najwyższy pod rządami przepisów o kasacji, m.in. w postanowieniu z dnia

21 października 1997 r. (II UZ 80/97, OSNP 1998, nr 15, poz. 468) oraz w wyroku

z dnia 24 listopada 1998 r. (I CKN 282/98, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 4, poz. 37).

Stwierdzono tam, że zasadą jest, iż na wyrok oddalający apelację kasacja nie

przysługuje tej stronie, która nie odwoływała się od wyroku Sądu I instancji,

ponieważ dla niej wyrok sądu pierwszej instancji uprawomocnił się, a kasacja

przysługuje jedynie od orzeczenia sądu drugiej instancji. Stanowisko to potwierdził

także Sąd Najwyższy w późniejszym orzecznictwie, stwierdzając w postanowieniu

z dnia 23 marca 2000 r. (III CZ 45/00, niepubl.), że na orzeczenie oddalające

apelację nie przysługuje skarga kasacyjna stronie, która nie odwołała się od

orzeczenia sądu pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy w składzie niniejszym podziela ten pogląd, akceptowany

także w literaturze, zwracając uwagę, że wyrok sądu pierwszej instancji zaskarżony

tylko przez jedną ze stron formalnie uprawomocnia się w stosunku do strony

przeciwnej. Wyjątek zaś, który nie zaistniał w sprawie niniejszej, miałby miejsce

wówczas, gdyby został wydany wyrok reformatoryjny na skutek apelacji drugiej

strony, zmieniający położenie prawne jej przeciwnika.

Zachodziły więc podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej strony

powodowej na podstawie art. 3986 § 2 in fine k.p.c. w zw. z art. 398¹ § 1 k.p.c.

Z tych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.