III CZ 71/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 71/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Maria Szulc

w sprawie z wniosku A. S.

przy uczestnictwie M. S.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 września 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 11 lipca 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił

skargę kasacyjną wnioskodawcy A. S. od postanowienia tego Sądu oddalającego

apelację

wnioskodawcy

od postanowienia

wstępnego

Sądu

Rejonowego

wydanego w sprawie o podział majątku wspólnego byłych małżonków A. S. i M. S.

i stwierdzającego, że opisana bliżej w postanowieniu zabudowana nieruchomość

wchodzi w skład majątku wspólnego byłych małżonków.

Odrzucenie skargi kasacyjnej nastąpiło na podstawie art. 5191 § 2 k.p.c.,

jako niedopuszczalnej z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż

150 000 zł. Sąd Okręgowy stwierdził, że zarówno we wniosku jak i w apelacji od

postanowienia wstępnego wnioskodawca określił wartość przedmiotu sporu

i wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 100 000 zł, natomiast w skardze

kasacyjnej wskazał ją na kwotę 200 000 zł, mimo że wartość ta nie może być

wyższa niż określone poprzednio, gdyż nie zachodzą okoliczności, o których mowa

w art. 368 § 2 zd. 2 k.p.c. Wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w skardze

kasacyjnej jest zatem zawyżona, gdyż w rzeczywistości wynosi 100 000 zł, a więc

nie przekracza progu dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o podział

majątku wspólnego, określonego w art. 5191 § 2 k.p.c., co prowadzi do odrzucenia

skargi.

W zażaleniu wnioskodawca, zarzucając naruszenie art. 5191 § 2 k.p.c.,

wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Słusznie skarżący wskazuje,

z powołaniem na orzecznictwo Sądu

Najwyższego cytowane w zażaleniu, że w tzw. sprawach działowych, m.in.

o podział majątku wspólnego - w razie zaskarżenia orzeczenia co do istoty sprawy,

wartość przedmiotu sporu wyznacza nie wartość całego dzielonego majątku, ale

wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego,

którego środek odwoławczy dotyczy i z reguły nie może przekraczać

wartości

udziału należącego do uczestnika, chyba że podważa on zasadę podziału, objęcie

lub nie objęcie orzeczeniem poszczególnych rzeczy lub praw, albo rozliczenie

nakładów, gdyż wówczas wartość przedmiotu zaskarżenia może być wyższa niż

wartość jego udziału (porównaj m. in. postanowienia z dnia 21 stycznia 2003 r.

III CZ 153/02, OSNC 2004/4/60, z dnia 15 grudnia 2006 r. III CZ 88/06, z dnia

24 lipca 2008 r. IV CZ 53/08, z dnia 6 maja 2010 r. II CZ 38/10 i z dnia 1 czerwca

2011 r. II CZ 27/11).

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca kwestionuje postanowienie

wstępne, wydane na podstawie art. 685 w zw. z art. 567 § 3 k.p.c., stwierdzające,

że określona nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego. Zdaniem

skarżącego, nieruchomość ta stanowi jego majątek odrębny, gdyż skutecznie

odwołał darowiznę udziału ½ części nieruchomości dokonaną na rzecz małżonki,

którego to stanowiska nie podzieliły Sądy obu instancji.

W tej sytuacji interes prawny wnioskodawcy w zaskarżeniu przedmiotowego

postanowienia, zarówno apelacją, jak i skargą kasacyjną, ogranicza się do tego

tylko składnika majątkowego i nie obejmuje całego dzielonego majątku ani udziału

w nim wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie Sądy na obecnym etapie postępowania nie

badały jeszcze wartości poszczególnych składników majątkowych, w tym wartości

przedmiotowej nieruchomości. Związane zatem były, przy określaniu wartości

przedmiotu działu i wartości przedmiotu zaskarżenia, wartością wskazaną przez

wnioskodawcę we wniosku, a w szczególności w apelacji, gdyż przedmiot

zaskarżenia apelacją i skargą kasacyjną jest taki sam. W obu tych pismach

wnioskodawca wskazał jako wartość przedmiotu działu i zaskarżenia kwotę

100 000 zł. Taką samą kwotę wskazał również, jako wartość przedmiotu sporu,

w sprawie o odwołanie darowizny przedmiotowej nieruchomości. Sam zatem

określił wartość spornego prawa i wartość jego interesu prawnego w zaskarżeniu

orzeczenia Sądu dotyczącego tego prawa na kwotę 100 000 zł, czym Sądy były

związane przy badaniu wartości przedmiotu zaskarżenia także kasacyjnego.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2006 r.

III CZ 89/06, wartością przedmiotu sporu i zaskarżenia nie można dowolnie

manipulować, gdyż w sprawach o prawa majątkowe jest ona odzwierciedleniem

dochodzonego roszczenia, a zatem strona nie może skutecznie jej modyfikować

w trakcie

toczącego

się

postępowania,

chyba

że

zachodzą

szczególne

okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Wnioskodawca zatem

nie mógł, jedynie dla potrzeb osiągnięcia progu przewidzianej w art. 5191 § 2 k.p.c.

wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego, dowolnie zmienić w skardze

kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w apelacji, której zakres

zaskarżenia był taki sam jak w skardze kasacyjnej. Na marginesie można wskazać,

że wnioskodawca opłacił wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1 000 zł, a więc od

wartości przedmiotu zaskarżenia 100 000 zł i dopiero później wartość tę określił na

kwotę 200 000 zł, co, jak stwierdzono wyżej, nie mogło być skuteczne.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.