III CZ 70/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 70/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa S. J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego i Dyrektorowi Zakładu

Karnego

o ochronę dóbr osobistych i o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 września 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 kwietnia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powoda S. J. od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego i Dyrektorowi Zakładu

Karnego o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie w kwocie 80 000 zł za

naruszenie dóbr osobistych powoda przez nie zapewnienie mu w czasie

siedmiomiesięcznego pobytu w zakładzie karnym możliwości odbywania spacerów

wyłącznie z osobami niepalącymi papierosów oraz nie zapewnienie poparcia

wniosku powoda o przerwę w karze z uwagi na stan zdrowia. Sąd Apelacyjny

zasądził też od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2 970 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania apelacyjnego na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1 i art.

391 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

apelacyjnego powód zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. przez niezastosowanie,

mimo jego trudnej sytuacji materialnej i życiowej, która stała się podstawą

zwolnienia go od kosztów sądowych i nie obciążenia kosztami postępowania przed

Sądem pierwszej instancji, który zastosował art. 102 k.p.c.

Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i nieobciążenie go kosztami

postępowania apelacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył. co następuje:

Przepis art. 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności

strony przegrywającej sprawę za koszty procesu należne przeciwnikowi (art. 98 § 1

k.p.c.) i jako wyjątkowy podlega wykładni ścisłej. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd

Najwyższy, przepis ten nie konkretyzuje „wypadków szczególnie uzasadnionych”,

pozwalających na nie obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu, a zatem

ich kwalifikacja należy do sądu, który ma swobodę oceny w tym przedmiocie

i, uwzględniając

całokształt

okoliczności

sprawy,

zarówno

podmiotowych

jak i przedmiotowych, powinien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości

(porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia

2007 r. I CZ 110/07, z dnia 11 lutego 2010 r. I CZ 112/09 i z dnia 27 maja 2010 r.

II PK 359/09, niepubl.).

Wiek strony, jak również fakt, że została ona zwolniona od kosztów

sądowych, nie prowadzą automatycznie do oceny, iż zachodzi „wypadek

szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c. (porównaj między innymi

postanowienia Sądu Najwyższego 27 stycznia 2010 r. II CZ 88/09 i z dnia

27 stycznia 2010 r., niepubl.). Okoliczności przedmiotowe sprawy mogą bowiem nie

uzasadniać odstąpienia od obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu.

W rozpoznawanej sprawie brak jakichkolwiek wyjątkowych okoliczności

przedmiotowych, pozwalających na uznanie, że zachodzi „wypadek szczególnie

uzasadniony”. Także obecna sytuacja osobista i majątkowa powoda nie uzasadnia

takiej oceny, a jak wskazano wyżej, sam fakt, że został on w chwili wszczęcia

postępowania zwolniony od kosztów sądowych, przede wszystkim z uwagi na pobyt

wówczas w zakładzie karnym, nie wystarcza do uznania, iż zachodzą przesłanki

art. 102 k.p.c. do nieobciążania go kosztami procesu, które poniosła strona

pozwana, wygrywająca sprawę.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw.

z art. 3942 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie.