III CZ 70/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 70/10

POSTANOWIENIE

Dnia 13 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia D. w K.

przeciwko Caritas w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 stycznia 2011 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 sierpnia 2010 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powoda na rzecz pozwanego

1800

(jeden

tysiąc

osiemset)

postępowania zażaleniowego.

złotych

tytułem

kosztów

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda Stowarzyszenia D. z siedzibą w K. wobec nieuiszczenia w

terminie stosownej kwoty tytułem ¼ opłaty od skargi kasacyjnej, tj. opłaty w części,

w jakiej wniosek o całkowite zwolnienie od opłaty od skargi został postanowieniem

z dnia 5 lipca 2010 r. oddalony.

Powód zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie,

zbadanie zasadności postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lipca 2010 r. i jego

zmianę w części oddalającej wniosek o zwolnienie powoda od opłaty od skargi

kasacyjnej poprzez zwolnienie również w tej części, zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego, zwolnienie od opłaty sądowej od zażalenia (mimo

jego opłacenia w znakach opłaty sądowej – k. 552) oraz z tzw. „ostrożności

procesowej” o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia opłaty sądowej

w oddalonej części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 3986 § 2

k.p.c. w związku z art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594 z późn. zm.)

zarówno poprzez jego błędną wykładnię, jak i niewłaściwe zastosowanie,

polegające na przyjęciu, że rygor odrzucenia skargi kasacyjnej bez uprzedniego

wezwania od usunięcia braku fiskalnego znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy

wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, złożony przez stronę reprezentowaną

przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego przed upływem

terminu do opłacenia skargi kasacyjnej, został przez sąd częściowo uwzględniony.

W odniesieniu do postanowienia z dnia 5 lipca 2010 r. zarzucił naruszenie art. 103

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, polegające na jego

niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji częściowym oddaleniu wniosku

strony powodowej o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej

obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości

przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub

rzecznika patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed

upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do

opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy

postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

Nie znajduje zastosowania zasada uregulowana w ust. 2 powołanego przepisu,

w myśl której przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma, na

podstawie art. 130 k.p.c., jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie

oddalony. Ustawodawca w art. 112 u.k.s.c. nie ogranicza zastosowania normy

w nim wyrażonej od całkowitego albo częściowego oddalenia wniosku o zwolnienie

od kosztów sądowych. Wobec braku zawężenia pojęcia oddalenia należy poprzez

nie rozumieć oddalenie dokonane w jakikolwiek sposób, tj. zarówno całkowicie jak

i częściowo. Powód w niniejszej sprawie został zwolniony od obowiązku uiszczenia

opłaty od skargi kasacyjnej w ¾ części, a w pozostałym zakresie jego wniosek

o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej został oddalony. Wobec

częściowego oddalenia wniosku zobowiązany był do uiszczenia ¼ opłaty sądowej

od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia

Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lipca 2010 r., tj. od dnia 12 lipca 2010 r., czego nie

dopełnił. Prowadzi to do wniosku, że Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił skargę

kasacyjną z powodu jej nieopłacenia.

Odnosząc

się

do

kwestionowanego

przez

powoda

postanowienia

w przedmiocie częściowej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych należy

zauważyć, że nie należy ono do postanowień, od których przysługuje zażalenie do

Sądu Najwyższego (art. 3941 k.p.c.; por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 8 października 2009 r., II PZ 14/09, nie publ., z dnia 23 czerwca 2009 r.,

II PZ 3/09, z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt V CZ 129/05, nie publ., wyrok TK

z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt SK 19/08, Zbiór Urzędowy z 2009 r., nr 3A,

poz. 29). Niemniej jednak istnieje, na mocy w art. 380 k.p.c. w związku z art. 398 21

k.p.c., możliwość poddania kontroli przez Sąd Najwyższy postanowienia w tym

zakresie, o ile żalący taki wniosek zgłosi. Na postawie art. 103 u.k.s.c. sąd może

przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce

organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność

prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie.

Powód nie wykazał, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na uiszczenie

¼ części opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Wysokość wykazanych przez niego

kosztów jakie stale ponosi nie przewyższa jego dochodów. Na uwagę również

zasługuje fakt – niezależnie od tego, że powód zgłosił wniosek o przywrócenie

terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej w oddalonej części

z tzw. „ostrożności procesowej” – iż popierając ten wniosek uiścił należną część

opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, co wykazał w zażaleniu (k. 564 i 566).

Oznacza to, że mógł wygospodarować środki pieniężne w celu dokonania wpłaty

tytułem części opłaty sądowej.

Wobec powyższego, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.