III CZ 7/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 7/07

POSTANOWIENIE

Dnia 8 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa M.Ś.

przeciwko J.Ż., M.W. i T.W.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 marca 2007 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił apelację powoda od

wyroku Sądu Okręgowego w R. z 22 czerwca 2006 r. w wyniku ustalenia, że

czynności procesowej dokonano po upływie terminu, ponieważ obciążający powoda

wpis został uiszczony 25 września 2006 r. tymczasem wezwanie do jego uiszczenia

zostało doręczone 14 września 2006 r.

Podejmując zaskarżone postanowienie Sąd Apelacyjny rozważał zasadność

postanowienia Sądu Okręgowego w R. z 2 października 2006 r. przywracającego

na wniosek powoda termin do dokonania opłaty od apelacji, uznał jednak, że

powołana we wniosku okoliczność, tj. wyjazd powoda za granicę i brak kontaktu z

ustanowionym pełnomocnikiem nie usprawiedliwia uchybienia terminu. Decydującą

przesłanką było wymaganie - w ramach należytej staranności - przewidywania

obowiązku uiszczenia w przyszłości opłaty, ponieważ zaskarżenie wyroku było

wynikiem decyzji tejże strony. Nie uwzględnienie tej ewentualności zostało uznane

za niedostateczną staranność przy prowadzeniu swoich spraw. Sąd Apelacyjny

zwrócił również uwagę na świadomość strony powodowej, iż podczas rozprawy

apelacyjnej będą poddane kontroli tego sądu również przesłanki przywrócenia

przez sąd pierwszej instancji uchybionego terminu, o czym uprzedzał sędzia

sprawozdawca w toku rozprawy. Strona powodowa nie przedstawiła jednak

dowodów uprawdopodobniających brak winy.

W zażaleniu powoda na to postanowienie zarzucono rażące naruszenie

prawa - art. 168 § 1 k.p.c. i w konsekwencji art. 370 i 373 k.p.c. Żalący się wnosił

o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podnosił znane już

okoliczności, jak kilkudniowy wyjazd powoda za granicę i brak z nim kontaktu

uniemożliwiający zawiadomienie o wezwaniu do uiszczenia „wpisu", a ponadto

pominięcie przez Sąd Apelacyjny faktu bezskutecznego ubiegania się powoda

o zwolnienie od opłat sądowych, brak dostatecznych dochodów pozwalających

zgromadzić kwotę 7 246 zł, pominięcie wniosku z 21 września 2006 r.

o przedłużenie terminu do uiszczenia opłaty oraz lakoniczność sygnalizacji

dokonanej podczas rozprawy a dotyczącej ponownej oceny podstaw do

przywrócenia uchybionego terminu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dopuszczalność ponownej oceny przez sąd drugiej instancji zachowania

terminu do złożenia apelacji nie jest kwestionowana, wobec czego istota

rozstrzygnięcia dotyczy istnienia lub braku winy strony, która nie dokonała

czynności procesowej w terminie, a należy dodać, że termin tygodniowy do

uiszczenia opłaty wynikający z art. 130 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od

dnia 3 marca 2006 r. jest terminem ustawowym, nie podlegającym przedłużeniu

(arg. z art. 166 k.p.c.). Dlatego odwoływanie się powoda do swego wniosku

z 21 września 2006 r. o przedłużenie terminu jest bezskuteczne

Wina, o której mowa w art. 168 § 1 k.p.c. nie została zdefiniowana przez

ustawodawcę,

jednak

praktyka

sądowa

że ustalanie braku winy wymaga

wypełniająca

oparcia

się

na

ten przepis uznaje,

kryterium

obiektywnym

sprowadzającym się do wskazania wzorca, według którego postępuje osoba dbała

o swoje interesy (por. postanowienia SN z 14 stycznia 1972 r. II CRN 448/71, OSP

1972, z. 7-8, poz. 144, z dnia 23.11.2005 r., II CZ 103/05, LEX nr 188555, z dnia

7.02.2000 r., I CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). Jeżeli uchybienie terminu

wynikało z postępowanie strony - (wyjazdu za granicę), a nie z nadzwyczajnych

okoliczności, to żądając wykluczenia zarzutu winy strona powinna dodatkowo

wykazać, że nie mogła przewidzieć powstania w tym samym czasie obowiązku

zapłaty. W rozpoznawanej sprawie powód takiego stanu nie wykazał, skoro był

zastępowany przez adwokata i w dniu 26 czerwca 2006 r. złożył pismo

zatytułowane „zapowiedź apelacji" wskazując tym samym zamiar ewentualnego

zaskarżenia

niekorzystnego

dla

siebie

wyroku

oddalającego

powództwo.

Domagając się doręczenia wyroku z uzasadnieniem musiał przewidywać,

że żądany wyrok otrzyma i od tej chwili rozpocznie się bieg dwutygodniowego

terminu zakreślonego w art. 369 § 1 k.p.c. do złożenia apelacji. Z akt sprawy

wynika, że doręczenie nastąpiło w dniu 10 lipca 2006 r. Przesyłka zawierająca

apelację została złożona w urzędzie pocztowym w dniu 24 lipca 2006 r. wraz

z lakonicznym

wnioskiem

o

zwolnienie

powoda

od

„wpisu"

od

apelacji.

Postępowanie

wywołane tym

wnioskiem

zakończyło

postanowienie

Sądu

Apelacyjnego z 29 sierpnia 2006 r. oddalające zażalenie powoda od postanowienia

oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów. Sąd drugiej instancji uznał,

że kwota 5 040 436,71 zł przychodu osiągniętego przez powoda w roku 2005,

mimo znikomego dochodu nie usprawiedliwia wniosku o zwolnienie. Postanowienie

to nie podlega ocenie Sądu Najwyższego ze względu na brak podstawy do

stosowania art. 380 k.p.c.

Odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego w przedmiocie zwolnienia od opłat

doręczono powodowi w dniu 7 września 2006 r. a 14 września 2006 r. doręczono

wezwanie do uiszczenia opłaty od apelacji. Termin dokonania tej czynności upływał

z dniem 21 września 2006 r., tymczasem z polecenia przelewu należnej kwoty

wynika, że nastąpiło to w dniu 25 września 2006 r. Jedyną okolicznością powołaną

w piśmie powoda z 21 września 2006 r. zawierającym bezskuteczny wniosek

„o przedłużenie terminu o kilka dni z uwagi na brak kontaktu w chwili obecnej

z powodem /.../ „ było przebywanie powoda poza granicami kraju.

Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy prowadzą do wniosku, że od

dnia 7 września 2006 r. stronie powodowej wiadome było, iż wkrótce otrzyma

wezwanie do uiszczenia opłaty od apelacji w kwocie 7 246 zł. Jeżeli mimo to,

na okres dłuższy od terminu ustawowego do uiszczenia opłaty sądowej

(ustanowionego w art. 130 § 1 k.p.c.) powód udał się za granicę nie zabezpieczając

niezbędnych środków lub kontaktu ze swoim pełnomocnikiem należy poczytać to za

niedbalstwo. Tym samym nie można podważyć trafności oceny Sądu Apelacyjnego,

że brak winy strony nie został uprawdopodobniony i o braku przesłanek do

przywrócenie terminu. W świetle tej konstatacji oraz argumentacji pełnomocnika co

do przyczyny opóźnienia wpłaty (przelewu), podnoszona w uzasadnieniu

i w zażaleniu kwestia czytelności kopii paszportu z wpisem daty przekroczenia

granicy nie ma znaczenia dla zastosowania art. 168 § 1 k.p.c.

Reasumując, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa a zażalenie

podlega oddaleniu na podstawie przepisów art. 3941 2 i 3 k.p.c. w związku z art.

39814 k.p.c.