III CZ 69/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 69/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi powoda Andrzeja L.

o wznowienie postępowania w sprawie

z powództwa Andrzeja L.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej,

Wojewodzie M. i Czesławowi W.

o ochronę dóbr osobistych, zapłatę i zadośćuczynienie, zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 września 2010 r.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 grudnia 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 czerwca 2011 r.,

1. oddala zażalenie,

2. zasądza od Andrzeja L. na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 3600 (trzy tysiące

sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu zażaleniowym,

3. oddala wniosek adw. Macieja M. o przyznanie kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

skarżącemu Andrzejowi L. w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Andrzej L. domagał się wznowienia postępowania w sprawie z jego

powództwa przeciwko Czesławowi W. oraz Skarbowi Państwa reprezentowanemu

przez Wojewodę M. i Ministra Pracy i Polityki Społecznej o ochronę dóbr

osobistych, zadośćuczynienie i odszkodowanie. W sprawie tej, Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. odrzucił pozew w stosunku do Skarbu

Państwa z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, zaś wyrokiem z dnia 20 maja 2010

r. oddalił powództwo skierowane przeciw Czesławowi W. Apelacja powoda od tego

wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 września 2010

r. W wyroku Sądu Apelacyjnego Sąd ten zamieścił również postanowienie, mocą

którego

rozstrzygnął o zażaleniu powoda na postanowienie Sądu Okręgowego z

dnia 23 czerwca 2010 r. dotyczącego kosztów procesu należnych Skarbowi

Państwa w związku z postanowieniem o odrzuceniu pozwu.

W skardze o wznowienie postępowania złożonej osobiście przez powoda,

jako zaskarżone skargą zostały wskazane wyrok Sądu Okręgowego z dnia 20 maja

2010 r. i postanowienie tego Sądu z dnia 30 grudnia 2008 r., zaś w piśmie jego

pełnomocnika z dnia 25 maja 2010 r., precyzującego skargę wskazano, że skargą

został zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 30 września 2010 r. oddalający

apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego. Jako podstawę

skargi o

wznowienie postępowania skarżący powołał odkrycie nowych faktów i dowodów

wcześniej mu nie znanych, a ujawnionych w trakcie przeglądania przez niego akt

swoich akt osobowych u byłego pracodawcy; wskazał, że w aktach tych znalazł

zaświadczenia lekarskie i pisma lekarzy zawierające kłamstwa i oszczerstwa pod

jego adresem naruszające jego dobra osobiste. Nadto podniósł, że sądy orzekały

na podstawie podrobionych dokumentów w postaci karty skorowidza Poradni

Zdrowia Psychicznego

i dokumentacji rentowej

ZUS sfałszowanej przez

pozwanego Czesława W.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. odrzucił skargę o

wznowienie postępowania wskazując, że żadna z powołanych przez skarżącego

okoliczności nie pozwala jej zakwalifikować jako przewidziane w art. 403 § 1 pkt 1

k.p.c. i art. 403 § 2 k.p.c. ustawowe podstawy wznowienia. Skarga nieoparta na

ustawowej podstawie o wznowienie, podlega, zgodnie z treścią art. 410 § 1 k.p.c.,

odrzuceniu.

W zażaleniu na to postanowienie Andrzej L. zarzucając naruszenie art. 410

§1 k.p.c. w związku

z art. 412 §1 k.p.c. domagał się uchylenia zaskarżonego

postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania oraz zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kosztów

postępowania zażaleniowego, a nadto zasądzenia od Skarbu Państwa na swoją

rzecz, jako działającego za powoda pełnomocnika z urzędu, kosztów pomocy

prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu zażaleniowym

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c., sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę

o wznowienie postępowania wniesioną po upływie przepisanego terminu,

niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Skarga o wznowienie

postępowania nie jest oparta na ustawowej podstawie nie tylko wtedy, gdy

powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób

nieodpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy z uzasadnienia skargi wynika,

że podstawa ta w rzeczywistości nie istnieje. Innymi słowy, skarga o wznowienie

postępowania podlega odrzuceniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy

wskazana

przez

stronę

podstawa

nie

zostanie

przez

sąd

stwierdzona.

Taka sytuacja miała miejsce w sprawie.

Stawiany pozwanemu Czesławowi W. przez skarżącego zarzut fałszerstwa

dokumentów był przedmiotem badania przez sądy obu instancji, w toku

postępowania którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Nie można

żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., gdy zarzut

fałszu dokumentu był zgłoszony w dotychczasowym postępowaniu i został przez

sąd uznany za niezasadny (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2007 r.,

III CSK 56/07 nie publ.).

Żaden też z dokumentów wskazanych przez skarżącego nie może zostać

uznany za środek dowodowy, który mógłby stanowić przesłankę wznowienia

postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. Również część okoliczności

powoływanych w skardze jako „nowych” była już powoływanych w postępowaniu,

przy czym twierdzenie o sfałszowaniu zaświadczenia lekarskiego powołana została

w pozwie. Akta osobowe skarżącego znajdujące się u jego byłego pracodawcy,

w Szpitalu Specjalistycznym, którym skarżący nadaje przymiot „nowości”, zostały

utworzone wiele lat temu i mogły być wykorzystane przez skarżącego jako dowód w

sprawie zarówno przed sądem pierwszej jaki i drugiej instancji. W skardze brak

było argumentacji pozwalającej na uznanie, że skarżący nie mógł zapoznać się

wcześniej ze swoimi aktami osobowymi i powołać się na nie w toku zakończonego

postępowania.

Należy przypomnieć, że podstawa wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c.

nie zachodzi, jeżeli w poprzednim postępowaniu istniała obiektywna możliwość

powołania oznaczonych okoliczności i środków dowodowych, a tylko na skutek

opieszałości, zaniedbania, zapomnienia lub błędnej oceny potrzeby ich powołania

strona tego nie uczyniła (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

10 lutego 1999 r., II CKN 807/98, LEX nr 78214; z dnia 4 marca 2005 r., II CZ

134/04, nie publ.; z dnia 19 lutego 2009 r., II CZ 16/09, nie publ.; z dnia 25 maja

2011 r., II CZ 3/11, nie publ.).

W tym stanie rzeczy zażalenie podlegało oddaleniu (art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Dodać należy, że sentencja zaskarżonego postanowienia wskazuje, iż Sąd

Apelacyjny rozstrzygnął o skardze o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 30 września 2010 r. Wyrokiem tym

zakończono postępowanie toczące się z powództwa skarżącego wyłącznie

przeciwko Czesławowi W. Objęcie tym wyrokiem rozstrzygnięcia dotyczącego

kosztów procesu należnych Skarbowi Państwa w związku z prawomocnym już

wówczas postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r., odrzucającym pozew

przeciwko temu pozwanemu, miało charakter techniczny i rozstrzygnięcia tego nie

czyniło częścią wyroku jako decyzji procesowej sądu rozstrzygającego o roszczeniu

przeciwko Czesławowi W.; orzeczenie to pozostało samoistnym postanowieniem

wydanym

pod

odrębną

sygnaturą

akt

rozstrzygającym

o

zażaleniu

od

postanowienia, które dotyczyło innego pozwanego. Zgodnie z treścią art. 399 k.p.c.

można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym

wyrokiem. Jest zatem jasne, że skarga mogła być skierowana tylko przeciwko

wyrokowi oddalającemu apelację od wyroku oddalającego powództwo przeciwko

Czesławowi W. Jak wskazano na wstępie, w taki też sposób skargę tę sprecyzował

pełnomocnik powoda w piśmie z dnia 25 maja 2011 r. Dodać jednak też należy,

że zarówno w tym piśmie jak i w zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego

odrzucające tę skargę, jako pozwani zostali wskazani nie tylko Czesław W., ale

nadto Skarb Państwa, określono też wartość przedmiotu sporu wobec każdego z

tych pozwanych oddzielnie, a nawet oddzielnie w odniesieniu do obu jednostek

organizacyjnych pozwanego Skarbu Państwa. Ponadto w zażaleniu

skarżący

domagał się zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego od pozwanych.

Najwyraźniej konsekwentne traktowanie Skarbu Państwa jako pozwanego

w sprawie

toczącej

się

ze

skargi

o

wznowienie

postępowania

(również

i w postępowaniu zażaleniowym) uzasadniało zasądzenie od powoda na rzecz

Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa należnych jej kosztów zastępstwa

procesowego, tym bardziej, że postępowaniu zażaleniowym podjęła czynności

procesowe usprawiedliwiające zasądzenie takich kosztów (art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.

w związku z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa - Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1417 ze zm. w związku z § § 6 pkt

7 i 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U.

nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Oddalić należało wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie kosztów

pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sam fakt świadczenia pomocy prawnej

z urzędu nie jest wystarczającą podstawą do otrzymania wynagrodzenia z tego

tytułu.

Pomoc

ta

powinna

być

udzielona

zgodnie

z

wymaganiami

stawianymi profesjonaliście. Tymczasem sformułowania nie tylko skargi, ale

i zażalenia, o których była mowa wyżej, a nadto wyjątkowa ogólnikowość

argumentów zawartych w zażaleniu i brak jakichkolwiek skonkretyzowanych

w nawiązaniu do realiów sprawy zarzutów, adekwatnych przy tym do uzasadnienia

zaskarżonego postanowienia, nie usprawiedliwiają przyznania tego wynagrodzenia

(por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC

1999, nr 6, poz. 123, z dnia 20 września 2007 r., II CZ 69/07, OSNC 2008, nr 3,

poz. 41

z dnia 11 maja 2011 r., II CSK 699/10, OSNC Zb. Dod. 2011, nr C,

poz. 72 i z dnia 22 września 2011 r. V CZ 66/11 LEX nr 960548).

jw