III CZ 68/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 68/10

POSTANOWIENIE

Dnia 15 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa Agencji Wydawniczej "T." sp. z o.o.

w C.

przeciwko B. O.

przy interwencji ubocznej po stronie pozwanej S.-P. S.A. w R.

o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 kwietnia 2011 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 maja 2010 r.,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wydał w dniu 27 maja 2010 r. wyrok, którym zmienił

orzeczenie Sądu Okręgowego w K. zapadłe w sprawie z powództwa Agencji

Wydawniczej „T.” Spółki z o.o. w C. przeciwko B. O., przy interwencji ubocznej po

stronie pozwanej S.-P. S.A. w R. o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji.

Wyrok z 27 maja 2010 r. stanowił trzecie kolejne rozstrzygnięcie Sądu

Apelacyjnego w tej sprawie, ponieważ dwa poprzednie wyroki tego Sądu zostały

uchylone przez Sąd Najwyższy – pierwszy w części zmieniającej orzeczenie Sądu

Okręgowego oraz w zakresie kosztów procesu; drugi w całości. Ponieważ w drugim

orzeczeniu Sąd Apelacyjny zmienił rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w ten

sposób, że oddalił powództwo – w postanowieniu o kosztach procesu nałożył na

stronę powodową obowiązek zapłacenia pozwanej kwoty 127.640 zł oraz

interwenientowi ubocznemu po stronie pozwanej – kwoty 23.360 zł. Po uchyleniu

tego wyroku przez Sąd Najwyższy powód złożył wniosek restytucyjny o zwrot

wyegzekwowanych kosztów.

W wyroku z 27 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu pierwszej

instancji, jednak tylko częściowo oddalił powództwo, uznając za uzasadnione

zakazanie pozwanej wprowadzania do obrotu konkretnie wymienionych trzech

czasopism krzyżówkowych opatrzonych na okładce oznaczeniami numerycznymi

oraz nakazanie jej opublikowania stosownego oświadczenia w prasie i obciążył

strony kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego po połowie (pkt 1).

W pozostałej części Sąd odwoławczy oddalił apelację (pkt 2). Kosztami

postępowań apelacyjnego i kasacyjnego także obciążył obie strony po połowie

i z tego tytułu zasądził od pozwanej na rzecz powoda 50.000 zł (pkt 3). W punkcie

4 wyroku Sąd drugiej instancji zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej

kwotę 63.820 zł „tytułem wyegzekwowanej części świadczenia w zakresie kosztów

postępowania”.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że pozwana nie

kwestionowała, iż wyegzekwowała od powoda wszystkie sumy należne jej z tytułu

kosztów ujęte w poprzednim wyroku Sądu Apelacyjnego w kwocie 127.640 zł,

wobec czego na podstawie art. 415 k.p.c. w zw. z art. 39815 k.p.c. i przy

zastosowaniu tej samej zasady rozkładu kosztów sporu (po 1/2) – powinna zwrócić

połowę wyegzekwowanego świadczenia.

Po wydaniu wyroku powód złożył wniosek z 9 czerwca 2010 r. o jego

uzupełnienie przez zamieszczenie postanowienia w przedmiocie zwrotu na rzecz

powoda kosztów zgłoszonej interwencji, wyegzekwowanych od niego przez

interwenienta.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny uzupełnił wyrok

w ten sposób, że oddalił żądanie zwrotu wyegzekwowanego świadczenia z tytułu

kosztów postępowania w pozostałym zakresie. W motywach postanowienia

wyjaśnił, że powód składając wniosek o zwrot wyegzekwowanego świadczenia

podał, iż wyegzekwowana kwota wynosi 130.000 zł, jednak tego faktu nie wykazał.

Pozwana przyznała, że ściągnęła zasądzone koszty, natomiast interwenient nie

wypowiedział się w tej sprawie. Sąd nie znalazł podstaw, aby zastosować

domniemanie procesowe z art. 230 k.p.c. ponieważ podana przez powoda suma

jaką od niego wyegzekwowano nie zgadza się z tą, jaka powinna zostać ściągnięta,

gdyby koszty wyegzekwował także interwenient.

Po otrzymaniu odpisu wyroku z uzasadnieniem powód złożył zażalenie „na

postanowienie Sądu Apelacyjnego w zakresie zwrotu kosztów procesu zawarte w

pkt 3 i 4 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 maja 2010 r.” i wniósł „o zmianę

zaskarżonego wyroku w zakresie postanowienia orzekającego o kosztach tj. pkt 3 i

4 poprzez zasądzenie kosztów wyegzekwowanych od powoda na rzecz

interwenienta ubocznego w kwocie 23.360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego”. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 102

§ 1 w zw. z art. 39815 § 1 i w zw. z art. 415 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Znowelizowany art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. wprowadził zażalenie do Sadu

najwyższego na postanowienie co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Taki charakter mają koszty niezbędne do

celowego dochodzenia praw i celowej obrony, które powstały w postępowaniu

drugoinstancyjnym i o których sąd odwoławczy orzeka w ramach realizacji

zawartego w art. 108 § 1 k.p.c. obowiązku zamieszczenia w orzeczeniu kończącym

sprawę w instancji rozstrzygnięcia o kosztach (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 23 marca 2010 r., II PZ 4/10, baza elektroniczna Lex nr 688681).

Inny charakter ma natomiast przewidziana w art. 415 k.p.c. (w zw. z art. 398 15 § 1

k.p.c.)

instytucja

restytucji,

umożliwiająca

usunięcie

skutków

wykonania

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, które następnie zostało uchylone

przez Sąd Najwyższy, a po ponownym rozpoznaniu sprawy zapadło rozstrzygnięcie

odmiennej treści, powodujące, że przymusowo wykonane świadczenie stało się

nienależne. Orzeczenie w tym przedmiocie jest rodzajowo odmienne od orzeczenia

co do kosztów procesu. O ile bowiem orzeczenie o kosztach obejmuje

rozstrzygnięcie o obowiązku zwrotu między stronami poniesionych przez nie w toku

procesu kosztów związanych z jego prowadzeniem, stanowiących świadczenia

należne, o tyle orzeczenie o zwrocie wyegzekwowanego świadczenia odnosi się do

obciążeń

nienależnych,

podstawa

spełnienia

których

odpadła

w

wyniku

ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.

Nawet więc w sytuacji, w której wyegzekwowanym świadczeniem są koszty

procesu, wniosek o zwrot tego świadczenia jako nienależnego i rozstrzygnięcie

o tym wniosku nie stanowią postanowienia co do kosztów procesu, wobec czego

art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. nie może stanowić podstawy uprawniającej do złożenia

zażalenia

zaskarżającego

rozstrzygnięcie

o

zwrocie

wyegzekwowanego

świadczenia.

Poszukiwaniu innej ewentualnej podstawy zaskarżenia takiego postanowienia

w niniejszej sprawie stoi na przeszkodzie okoliczność, że we wskazanych przez

skarżącego punktach wyroku brak substratu zaskarżenia, nie ma w nim bowiem

orzeczenia, przeciwko któremu powód kieruje swoje zażalenie. Przedmiotem

zażalenia jest pominięcie w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego postanowienia

o zwrocie kosztów interwencji ubocznej. Rzeczywiście w wyroku zabrakło

rozstrzygnięcia o wniosku powoda dotyczącym zwrotu kosztów, które przymusowo

ściągnął od niego interwenient uboczny. Ten brak uzupełniony został jednak

w wyniku złożonego przez powoda wniosku z 9 czerwca 2010 r. - postanowieniem

Sądu Apelacyjnego z dnia 25 czerwca 2010 r. Orzeczenie, którego pominięcie

podnosi skarżący zostało więc wydane w drodze postępowania o uzupełnienie

wyroku. Natomiast we wskazanych przez skarżącego punktach wyroku nie ma ani

pozytywnego, ani negatywnego orzeczenia odnoszącego się co do całości lub

części wniosku o zwrot świadczenia wyegzekwowanego przez interwenienta.

Znajduje się tam jedynie orzeczenie o zwrocie świadczenia wyegzekwowanego

przez pozwaną. Ponieważ zaskarżenie orzeczenia, które nie istnieje jest

niedopuszczalne, konieczne było odrzucenie zażalenia powoda na podstawie art.

3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., art. 373 k.p.c. i art. 370 k.p.c.