III CZ 67/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 67/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSA Maria Szulc

SSN Jan Górowski

w sprawie z powództwa Ireny K.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „C.” w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 stycznia 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie zawarte

w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 lipca 2010 r.,

1) zmienia zawarte w punkcie 2 wyroku postanowienie

w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego w ten

sposób, że nie obciąża powódki kosztami postępowania

apelacyjnego;

2) przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego

adwokatowi Annie B. kwotę 300 (trzysta) złotych podwyższoną o

należny podatek VAT tytułem kosztów pomocy prawnej

udzielonej z urzędu powódce w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa Ireny K. przeciwko Spółdzielni

Mieszkaniowej „C.” w K. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 9 marca 2010 r., wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r. w pkt 1

oddalił apelację, w pkt 2 zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 2.700

zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że o

kosztach postępowania orzeczono zgodnie z wynikiem sprawy na podstawie art. 98

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zaskarżyła powódka

zarzucając Sądowi naruszenie prawa procesowego, tj. art. 102 k.p.c. przez jego

niezastosowanie i pominięcie, że w niniejszej sprawie zachodzą szczególnie

uzasadnione

okoliczności

uzasadniające

nieobciążanie

powódki

kosztami

postępowania apelacyjnego. Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o zmianę

zaskarżonego postanowienia przez nie zasądzanie od powódki na rzecz pozwanej

kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu podniosła, że powódka nie

posiada środków finansowych, jest bezrobotna, utrzymuje się z zasiłku z MOPS

oraz zwróciła uwagę na charakter niniejszej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Przytoczony przepis urzeczywistnia zasadę słuszności,

a jednocześnie stanowi odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach

procesu, tj. zasady zawinienia (art. 98 § 1 k.p.c.). Kwalifikacja „wypadków

szczególnie uzasadnionych” należy do sądu, który mając na względzie okoliczności

konkretnej

sprawy

powinien

przede

wszystkim

kierować

się

poczuciem

sprawiedliwości. Trafnie przyjmuje się w orzecznictwie, że sposób skorzystania

z art.

k.p.c.

jest

suwerennym

uprawnieniem

jurysdykcyjnym

sądu

orzekającego (zob. wyrok SN z 27 maja 2010 r., II PK 359/09, nie publ; wyrok SN z

dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, nie publ). Przyznanie tego uprawnienia nie

oznacza jednak dowolności w korzystaniu z niego i nie zwalnia sądu z obowiązku

rozważenia, czy w okolicznościach konkretnej sprawy nie zachodzi wypadek

wyjątkowy uzasadniający zastosowanie art. 102 k.p.c.

Zdaniem Sądu Najwyższego, okoliczności niniejszej sprawy są tego rodzaju,

że mogą zostać zakwalifikowane jako „wypadek szczególnie uzasadniony”, który

pozwala nie obciążać strony przegrywającej kosztami procesu. Są to zarówno

okoliczności związane z przedmiotem postępowania, jak również z osobą powódki.

Należy przede wszystkim zważyć, że powódka jest osobą bezrobotną, utrzymującą

się jedynie z zasiłku z MOPS w kwocie ok. 300 zł. Powódka jako osoba uboga,

a jednocześnie nieporadna korzystała w niniejszym postępowaniu z pomocy

pełnomocnika ustanowionego przez sąd. Nie bez znaczenia jest także fakt, że

powództwo w niniejszej sprawie nie zostało oddalone ze względu na brak

legitymacji czynnej, czy też ze względu na to, że powódce nie przysługiwało

stosowne roszczenie, ale ze względu na to, że roszczenie powódki nie było

wymagalne i sąd powództwo oddalił jako przedwczesne. Należy przy tym

zauważyć,

że

powódka

przed

wszczęciem

postępowania

dysponowała

prawomocnym orzeczeniem sądu, który w sprawie o dział spadku oraz podział

majątku dorobkowego, przyznał jej dochodzoną w niniejszej sprawie wierzytelność

względem pozwanej Spółdzielni. Zatem przekonanie powódki o możliwości

dochodzenia

przysługującego

jej

roszczenia

było

w

pewnym

sensie

usprawiedliwione.

W końcu należy zwrócić uwagę, że Sąd Apelacyjny oddalając zażalenie

strony pozwanej na orzeczenie o kosztach postępowania za pierwszą instancję

zastosował art. 102 k.p.c. uznając, że zaistniał wypadek szczególnie uzasadniony,

zaś orzekając w tej samej sprawie, co więcej tym samym orzeczeniem, o kosztach

postępowania za drugą instancję nie zastosował tego przepisu uznając, że

wypadek szczególnie uzasadniony nie występuje.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z 3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd Najwyższy orzekł na

podstawie § 2 ust. 1, 2 i 3 w zw. z § 19 w zw. z § 6 pkt 3 oraz § 13 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348

ze zm.).