III CZ 64/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 64/13

POSTANOWIENIE

Dnia 22 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi J. W. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn.

akt I ACa …/11

z powództwa J. W.

przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 stycznia 2014 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 marca 2013 r.,

1) oddala zażalenie;

2) przyznaje adwokatowi T. Ś. z kancelarii „[…]”od Skarbu

Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę 5.400,- (pięć tysięcy

czterysta) zł powiększoną o należny podatek od towarów i

usług tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie powoda

z urzędu w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem

Najwyższym;

3) nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu

kosztów postępowania zażaleniowego,

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. odrzucił skargę

powoda J. W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z

dnia 2 grudnia 2011 r., którym oddalono apelację powoda od wyroku Sądu

Okręgowego w N. z dnia 16 czerwca 2011 r., oddalającego powództwo skierowane

przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście G. o zapłatę kwoty 300.000 zł.

Skarga oparta została na podstawie nieważności (art. 401 pkt 2 k.p.c.),

mającej polegać na pozbawieniu możliwości działania w postępowaniu apelacyjnym

na

skutek

niepowiadomienia

powoda

o

terminie

rozprawy

odwoławczej,

co uniemożliwiło mu osobisty udział, oraz uczestniczenia w niej jedynie

pełnomocnika substytucyjnego

Sąd Apelacyjny, odrzucając skargę o wznowienie na podstawie art. 410 § 1

k.p.c., przyjął że została ona wniesiona z uchybieniem przepisanego terminu oraz

nie jest oparta na ustawowej podstawie. Powód dowiedział się o wyroku Sądu

Apelacyjnego już w grudniu 2011 r., o czym świadczy treść jego pisma z dnia

8 grudnia 2011 r., zawierającego poprzednią skargę o wznowienie postępowania,

zwróconą zarządzeniem z dnia 9 października 2012 r. wobec nieusunięcia jej

braków formalnych. Obecna skarga o wznowienie, złożona dnia 22 listopada

2012 r., została zatem wniesiona z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu

przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny nieoparcie skargi na

ustawowej podstawie wywiódł z ustalenia, że powód w postępowaniu apelacyjnym

był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, podejmowanie w jego imieniu

przez pełnomocnika substytucyjnego czynności było skuteczne, a skoro nie

zarządzono przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, nie zachodził

obowiązek zawiadamiania powoda o terminie rozprawy apelacyjnej i brak było

podstawy do jej odroczenia. Odnośnie do dowodów, które powód miałby

przedstawić osobiście na rozprawie odwoławczej, Sąd wskazał po pierwsze, że

w skardze nie została powołana podstawa wznowienia przewidziana w art. 403 § 2

k.p.c., po drugie, że nie można przyjąć, iż powołanych w skardze dokumentów

powód nie mógł wykorzystać przed prawomocnym zakończeniem procesu.

Powód

wniósł

zażalenie

na

postanowienie

odrzucające

skargę

o wznowienie, zaskarżając je w całości. Zarzucając błędne niezastosowanie art.

410 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że w sprawie zachodzą podstawy do odrzucenia

skargi o wznowienie, podczas gdy skarżący formułował pisma procesowe w sposób

niefachowy i niejednoznaczny, co powinno być interpretowane na jego korzyść

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Reprezentujący powoda adwokat

wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi

z urzędu w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych.

Pozwany, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa

wniósł o oddalenie skargi i przyznanie zwrotu kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że samo

sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401403 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli

już z jej uzasadnienia wynika, że przytoczona podstawa w rzeczywistości

nie występuje. Mając na względzie, że ocena czy skarga o wznowienie oparta

została na ustawowej podstawie dotyka kwestii związanych z merytoryczną oceną

podstaw skargi, w orzecznictwie i nauce prawa przyjmuje się zgodnie, że

możliwość odrzucenia ze względu na brak oparcia na ustawowej podstawie musi

być ograniczona do przypadków niebudzących wątpliwości (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., IV CZ 38/12, niepubl.; z dnia 5 lutego

2009 r., I CZ 4/09, niepubl.; z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 36/06, niepubl.; z dnia

15 września 2005 r., II CZ 78/05, niepubl.; z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CZ 50/05,

niepubl.; z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001/4/123).

Nie można przy tym pomijać regulacji art. 410 § 2 k.p.c., która pozwala sądowi

zwrócić

się

do

skarżącego

o

przedstawienie

uprawdopodobnienia

m.in.

okoliczności stwierdzających dopuszczalność wznowienia. Tylko wtedy, gdy z treści

skargi wynika, że wznowienie postępowania z całą pewnością nie jest

dopuszczalne, żądanie uprawdopodobnienia staje się zbędne.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że brak oparcia

skargi powoda na ustawowej podstawie wznowienia w sposób oczywisty wynikał

już z twierdzeń skargi, zawartej w piśmie z dnia 22 listopada 2012 r. Sąd

wyczerpująco i w sposób nie budzący zastrzeżeń umotywował w uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia swoje stanowisko. Oceny tej nie może podważyć

zażalenie powoda, nie precyzujące nawet wątpliwości, które miałby jego zdaniem

powstać w zakresie sformułowania podstaw skargi.

Prawidłowo ustalono także datę rozpoczęcia biegu terminu do złożenia

skargi i jego uchybienie.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c., Sąd

Najwyższy postanowił jak wyżej. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na podstawie §§ 15 i 16 w zw. z § 12 ust.

2 pkt 2, § 6 pkt 7 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie…(jedn. tekst Dz. U.

z 2013 r., poz. 490). Mając na względzie złą sytuację majątkową skarżącego,

subiektywne przekonanie o zasadności podstaw skargi o wznowienie postępowania

odstąpiono, w oparciu o zasadę słuszności, od obciążenia go obowiązkiem zwrotu

stronie przeciwnej kosztów postępowania zażaleniowego (art. 102 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.).

db