III CZ 63/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 63/13

POSTANOWIENIE

Dnia 22 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie ze skargi J. S. o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa T. W. i W. W.

przeciwko J. S.

o zapłatę,

zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I ACa …/12 oraz na skutek wniosku J. S. o

wstrzymanie wykonania orzeczenia

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 stycznia 2014 r.,

zażalenia skarżącego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 24 października 2013 r.,

1. oddala zażalenie;

2. nie obciąża pozwanego kosztami postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

J.

S. złożył

skargę

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 8 lutego 2012 (sygn. akt I ACa …/12). Jako podstawę wznowienia wskazał ostatecznie art. 403 § 2 k.p.c.,

tj. wyrok Sądu Rejonowego z dnia 24 czerwca 2013 r. w sprawie karnej (sygn. akt

XIV K …/11/s) oraz opinię biegłego psychologa, sporządzoną w tym procesie

karnym i dotycząca skarżącego (nowe dowody). O opinii psychologa skarżący

dowiedział się - jak wywodził - z akt wspomnianej sprawy karnej (w dniu 20 czerwca

2013 r.).

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę skarżącego, przyjmując, że wspomniane

dokumenty (wyrok w sprawie karnej i opinia psychologiczna) nie mogą stanowić

podstawy wznowienia w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Ustalił przy tym, że skarżący

domaga się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 8 lutego 2012 r., w którym oddalono apelację

skarżącego (pozwanego w tym procesie). Apelacja została wniesiona od wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 24 października 2011 r., w którym zasądzono od

pozwanego (skarżącego) kwotę 87.500 zł tytułem zwrotu zaliczki wręczonej przez

powodów w związku z niedojściem do skutku przyrzeczonej umowy sprzedaży

nieruchomości (po zawarciu umowy przedwstępnej). W postępowaniu apelacyjnym,

wywołanym

apelacją

pozwanego,

ustalono

niezasadność

zarzutu

błędu

w odniesieniu do ustaleń dotyczących zakresu udzielonego przez pozwanego

pełnomocnictwa M. P. (skazanemu następnie w procesie karnym za oszustwo).

Nie podzielono zarzutu

podanego, że nie znał i nie zrozumiał on treści

odczytanego mu dokumentu (pełnomocnictwa udzielonego aktem notarialnym), nie

uwzględniono

także

zarzutu,

że

M.

P. działał

bez

umocowania

lub

z przekroczeniem zakresu umocowania (art. 103 k.c.). W omawianym procesie

przyjęto, że podstawą roszczeń powodów wobec pozwanego jest art. 410 § 2 k.c.

(zwrot zaliczki zapłaconej na poczet ceny umowy sprzedaży, która nie doszła do

skutku).

W zażaleniu strony skarżącej na postanowieniu o odrzuceniu skargi z dnia

24 października 2013 r. sformułowano odmienne stanowisko i podnoszono,

że istniały

wskazane

w skardze

podstawy do

wznowienia

postępowania

w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zakończonym prawomocnie postępowaniu ustalono, że skarżący udzielił

M. P. pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego, w którym szczegółowo określono

jego

zakres.

Pełnomocnictwo

to

obejmowało

umocowanie

do

sprzedaży

nieruchomości w imieniu skarżącego i na rzecz powodów. Przebieg postępowania

apelacyjnego (w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r.) wskazuje

na to, że w postępowaniu tym podnoszona była kwestia skuteczności udzielanego

umocowania i jego zakresu. Nie uwzględniono zarzutu skarżącego co do tego,

że „nie znał i nie zrozumiał treści odczytywanego mu dokumentu” (pełnomocnictwa

notarialnego). Nie znalazło uznania twierdzenie, że skarżący, ustanawiając

pełnomocnictwo, działał pod wpływem błędu i istniały jakoby podstawy do

skutecznego

uchylenia

oświadczenia woli

się

skarżącego

od

skutków

prawnych

złożonego

(oświadczenie to złożone zostało zresztą po terminie i jest

prawnie nieskuteczne). Nie było podstaw do przyjęcia, że M. P. - zawierając umowę

przedwstępną

-

działał

bez umocowania

lub

z przekroczeniem

zakresu

umocowania (art. 103 k.c.).

W toku postępowania apelacyjnego skarżący powoływał się także na fakt

toczącego się postępowania karnego przeciwko wspomnianej osobie i podnosił,

że prowadzone jest ono „w związku z zarzutem wprowadzenia w błąd pozwanego

co do znaczenia prawnego udzielonego mu pełnomocnictwa” (s. 8 uzasadnienia

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8 lutego 2012 r.). Sam fakt prowadzenia

postępowania karnego przeciwko M. P. i postawienie mu zarzutów był zatem

już skarżącemu znany,

w tym

także

sam

charakter popełnionego przez

oskarżonego czynu zabronionego. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził,

że wspomniane w skardze o wznowienie postępowania dokumenty nie miały cech

nowych dowodów lub okoliczności w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Dokumenty

te odzwierciedlały stan rzeczy, który powstał wcześniej, tj. w okresie udzielania

umocowania oskarżonemu w formie aktu notarialnego. Uzasadnione zatem

pozostaje twierdzenie Sądu drugiej instancji, że twierdzenie co do istnienia

zaburzeń świadomości i rozeznanie treści oraz skutków czynności prawnej (art. 82

k.c.) mogły być zgłoszone już w sprawie, której skarżący domaga się wznowienia,

skoro właśnie ta sprawa ujawniła negatywne dla pozwanego skutki prawne

działania jego pełnomocnika po zawarciu umowy przedwstępnej. Nie można zatem

przekonywająco twierdzić - wbrew wywodowi zawartemu w zażaleniu, że nowa

przyczyna wadliwości udzielenia pełnomocnictwa (jego nieważności, art. 82 k.c.)

ujawniona została dopiero w związku z toczącym się postępowaniem karnym

przeciwko M. P. i znalazła swoje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Sądu

karnego i opinii psychologa.

W tej sytuacji należało oddalić zażalenie jako nieuzasadnione (art. 394 1 § 3

k.p.c. w zw. z art. 19814 k.p.c.). Odstąpiono od obciążania skarżącego kosztami

postępowania zażaleniowego ze względu na wystąpienie okoliczności określonych

w art. 102 k.p.c. (stan majątkowy skarżącego; skarżący został zwolniony też

od kosztów sądowych w postępowaniu o wznowienie postępowania).