III CZ 63/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 63/09

POSTANOWIENIE

Dnia 10 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z wniosku H.H.

przy uczestnictwie P.B., J.D., S.G., Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa i

Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K.

o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po Z.D.,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 10 grudnia 2009 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie i zasądza od wnioskodawcy na rzecz Skarbu

Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120

(sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

H.H. wniósł o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 21

września 2000 r., w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej Z.D. w ten

sposób, że spadek w połowie uzyskał wnioskodawca H.H., a w połowie P.B.

Sądu Rejonowego w K. postanowieniem z dnia 23 marca 2006 r. wniosek

oddalił, zaś Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r. oddalił

apelację wnioskodawcy wniesioną od powyższego postanowienia.

Wnioskodawca H.H. w dniu 20 lipca 2009 r. wniósł skargę

wznowienie postępowania

o

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu

Okręgowego w K. z dnia 17 stycznia 2007 r. Wskazując, jako podstawę wznowienia

art. 403 § 2 k.p.c. Skarżący wyjaśnił, że w dniu 2 czerwca 2009 r. doszło do

wykrycia przez wnioskodawcę takich okoliczności faktycznych, z których strona nie

mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W tym dniu wnioskodawca otrzymał

pisemną ekspertyzę Nr BE [...] wykonaną w Centrum Badawczo – Szkoleniowym

Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego sporządzoną w dniu 25 maja 2009 r., z

której wynika, że podpis testatorki na testamencie Repertorium A. [...] z dnia

19.09.1991 r. nie pochodzi od Z.D.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 30 lipca 2009 r., na podstawie

art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę o wznowienie postępowania wskazując w

uzasadnieniu, że powołana w skardze podstawa wznowienia w rzeczywistości nie

istnieje.

Wnioskodawca

H.H.

w

całości

zaskarżył

powyższe

postanowienie

zarzucając Sądowi Okręgowemu w K. naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez jego

błędną wykładnię, a polegającą na wadliwym przyjęciu, że przytoczone

w

skardze okoliczności faktyczne nie odpowiadają powołanej podstawie prawnej

skargi i w konsekwencji błędnym przyjęciu, że opisana w skardze podstawa

wznowienia nie istnieje. Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie

w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sadowi, który wydał zaskarżone postanowienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżone orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu

i z tego względu zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Dopuszczalność skargi

o

wznowienie

postępowania

z

mocy

samego

prawa

w

postępowaniu

nieprocesowym w sposób ogólny reguluje art. 524 § 1 k.p.c., w myśl którego

uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże

wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące

postępowanie może być zmienione lub uchylone.

Prawomocne postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku

może zostać uchylone lub zmienione w postępowaniu zainicjowanym na podstawie

art. 679 k.p.c. Zgodnie z powołanym przepisem, tylko w tym postępowaniu może

być przeprowadzony dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia

spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r., III CK 144/02,

(niepubl.), dokonując wykładni art. 524 k.p.c. i art. 679 k.p.c., trafnie wskazał,

że zakaz wznowienia postępowania zawarty w art. 524 § 1 k.p.c. dotyczy jedynie

pokrywającej się podstawy wznowienia, a w konsekwencji, że wznowienie

postępowania o stwierdzenie nabycia spadku jest wyłączone jedynie w takim

zakresie, w jakim dopuszczalna jest na podstawie art. 679 k.p.c. zmiana

postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Sąd Najwyższy w powołanym

orzeczeniu zwrócił uwagę na różnicę zakresu przedmiotowego przepisów art. 679

k.p.c. i art. 524 k.p.c. Wyjaśnił, że art. 679 k.p.c. oparty jest na jednej tylko

podstawie, którą stanowi wykrycie nowych faktów i dowodów, podczas gdy art. 524

k.p.c. i znajdujące tu odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu

postępowania w procesie wymieniają inne jeszcze podstawy restytucyjne oraz

przyczyny nieważności, których art. 679 k.p.c. w ogóle nie zawiera.

Postępowanie zainicjowane wnioskiem, o którym mowa w art. 679 k.p.c.

może

się

prawomocnie

zakończyć

oddaleniem

przedmiotowego

wniosku,

a następnie mogą zostać wykryte okoliczności faktyczne lub środki dowodowe,

które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których wnioskodawca nie mógł

skorzystać w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Wówczas zajdzie

potrzeba wzruszenia tego orzeczenia i zainicjowania postępowania, w którym

wnioskodawca będzie mógł wykazać, że osoba, która uzyskała stwierdzenie

nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż

stwierdzony. W tej sytuacji nie znajdzie zastosowania art. 523 zd. 2 k.p.c., w myśl

którego prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie

zmiany okoliczności sprawy, bowiem zgodnie z art. 679 § 1 k.p.c., który w tym

zakresie jest przepisem szczególnym, „tylko” w postępowaniu zainicjowanym na

jego podstawie możliwe jest wykazanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie

nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż

stwierdzony. Nadto, jak zostało to już powyżej wyjaśnione, w sytuacji w której,

znajduje zastosowanie art. 679 k.p.c., a zatem również w wypadku prawomocnego

postanowienia oddalającego wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzenie

nabycia spadku, niedopuszczalna jest skarga o wznowienie postępowania

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2002 r., IV CO 7/02,

(OSNC 2003, nr 10, poz. 139).

W

niniejszej

sprawie

skarga

o

wznowienie

postępowania

oparta

na podstawie wykrycia nowych okoliczności faktycznych została wniesiona

od prawomocnego postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o zmianę

postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku i jako niedopuszczalna z mocy

samego prawa zasadnie została odrzucona zaskarżonym postanowieniem Sądu

Okręgowego w K.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 39814 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji, orzekając o kosztach

postępowania zgodnie z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c.