III CZ 61/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 61/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa D. S.

przeciwko S. R.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 marca 2014 r.,

zażalenia powódki

na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 6 grudnia 2012 r.,

uchyla

o

zaskarżony

kosztach

wyrok

postępowania

i

pozostawia

zażaleniowego

kończącym postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

rozstrzygnięcie

w

orzeczeniu

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 19 czerwca 2012 r. i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego przed tym Sądem

i dotyczącej sprawy, oznaczonej sygn. I C …/11.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. oddalił powództwo

powódki D. S., skierowane przeciwko pozwanemu sędziemu o ochronę dóbr

osobistych. Według powódki, pozwany sędzia naruszył jej dobra osobiste

w prowadzonym przez siebie postępowaniu rozpoznawczym (w sprawie cywilnej,

sygn. akt I C …/08) treścią ustnego i pisemnego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Powołując się na immunitet sędziego w zakresie formułowanych motywacji

prawnych wydanego rozstrzygnięcia oraz brak wypowiedzi obraźliwych wobec

powódki w tej argumentacji, Sąd Okręgowy uznał powództwo za nieuzasadnione.

Sąd Apelacyjny uznał apelację powódki za uzasadnioną, uchylił zaskarżony

wyrok Sądu drugiej instancji i - jak wyjaśniono wcześniej - przekazał sprawę temu

Sądowi do ponownego rozpoznania w ramach rozpoznawania sprawy o sygn. I C

…/11. W ocenie Sądu drugiej instancji, na etapie postępowania przed Sądem

Okręgowym,

nie

doszło

do

właściwego

określenia

podstawy

faktycznej

zgłoszonego przez powódkę żądania i w tej sytuacji nie nastąpiło także do

rozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.

W zażaleniu powódki wyrok Sądu Apelacyjnego, zgłoszonego na podstawie

art. 3951 § 11 k.p.c., domagano się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania.

Skarżąca

kwestionowała zarówno samą zasadność uchylenia wyroku Sądu Okręgowego, jak

i skierowanie sprawy do rozpoznania w ramach innego postępowania przeciwko

temu samemu pozwanemu, toczącej się przez tym Sądem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kontrola Sądu Najwyższego dokonywana w związku z wniesieniem

zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. nie zmierzacie, oczywiście, do oceny

zasadności żądania pozwu, zasadności wniesionej apelacji i nie polega na

merytorycznym badaniu stanowiska Sądu drugiej instancji (tak np. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2013 r., III Cz 48/13, nie publ.).Kontrola

taka zmierza jedynie do tego, czy w związku z rozpatrywaniem przez sąd drugiej

instancji apelacji istniały podstawy do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji

i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.).

W

ocenie

Sądu

drugiej

instancji,

mimo

odpowiedniej

aktywności

Przewodniczącego, nie doszło jednak do dostatecznego uzupełnienia braków

formalnych pozwu w zakresie podstawy faktycznej sformułowanego przez powódkę

żądania. To uchybienie, zdaniem tego Sądu, musiało prowadzić do sytuacji,

w której nie wiadomo, czy przytoczone przez powódkę stwierdzenia o naruszeniu

jej

dóbr

osobistych

wyczerpują

w

całości

podstawę

faktyczną

żądania.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego

przez powódkę wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania, ponieważ - jak wywiódł – „nie mogła zostać rozpoznana

istota sprawy”. Nie podano tu odpowiedniego przepisu, ale chodziło zapewne

o podstawę orzeczenia ujętą w art. 386 § 4 k.p.c. (s. 3 uzasadnienia zaskarżonego

wyroku).

Z akt sprawy wynika, że powódka żądała zadośćuczynienia (w formie

pieniężnej i stosownego przeproszenia) i łączyła te roszczenia z faktem naruszenia

jej dóbr osobistych przez wskazanego z nazwiska sędziego, prowadzącego sprawę

cywilną z jej udziałem przeciwko innej osobie (np. k. 7, 53 akt sprawy). Na

podstawie innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. treści

uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 4 kwietnia 2012 r. (k. 53

akt), protokołu rozprawy z dnia 19 czerwca 2012 r. (k. 73-76 akt), a także licznych

pism procesowych kierowanych przez powódkę do Sądu (np. k. 8, k. 54, k. 60,

k. 112-113 akt), można było z pewnością ustalić właściwą podstawę zgłoszonego

przez powódkę żądania (art.187 k.p.c.). Elementy tej podstawy faktycznej zostały

ponadto potwierdzone w odpowiednim zakresie w apelacji pozwanej (k. 79

i n. akt). W tej sytuacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu

Apelacyjnego, iż ostatecznie „nie doszło do jednoznacznego i pełnego określenia

podstawy faktycznej powództwa” i dlatego „nie mogła zostać rozpoznana istota

sprawy”. Należy też założyć, że powódka zapewne uznała, iż przedstawiony przez

nią (w licznych pismach procesowych) stan faktyczny sprawy w sposób

dostateczny usprawiedliwiał jej roszczenia o zadośćuczynienie. Poza tym sąd

drugiej instancji jako sąd meriti może zawsze skorzystać z uprawnienia do

dokonania odpowiednich ustaleń w sferze konstruowania ostatecznej podstawy

rozstrzygnięcia (art. 381 k.p.c., art. 382 k.p.c.).Należy zatem stwierdzić, że od chwili

wniesienia przez powódkę pozwu do czasu wydania wyroku sądu drugiej instancji

doszło jednak do odpowiedniego ukształtowania podstawy faktycznej żądania

powódki(aktywność procesowa powódki nie była tu w żaden sposób ograniczana),

a Sąd Apelacyjny miał możliwość spowodowania ewentualnego uzupełnienia tej

podstawy w związku z rozpoznawaniem apelacji powódki.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy - w oparciu o art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art.

39815 k.p.c.- uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego z racji braku postaw

uchylenia wyroku Sądu Okręgowego, przewidzianych w art. 386 § 4 k.p.c.

es