III CZ 61/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 61/11

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSA Marek Machnij (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Marii N.

przeciwko Witoldowi K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 listopada 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 czerwca 2011 r.,

1)

2)

3)

zmienia zaskarżone postanowienie (punkt trzeci wyroku)

w ten sposób, że w miejsce kwoty 5845 zł zasądza

od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.922,48 zł

(dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia dwa złote

i czterdzieści osiem groszy) tytułem zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego,

oddala zażalenie w pozostałej części,

zasądza od pozwanego oraz od Skarbu Państwa - Sądu

Okręgowego

na

rzecz

adwokata

Marcina

O.,

prowadzącego kancelarię adwokacką /.../, kwoty po 300

(trzysta) zł, powiększone o należny podatek od towarów i

usług (VAT), z tytułu nieopłaconego wynagrodzenia za

pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem, zawartym w punkcie III wyroku z dnia 28

czerwca 2011 r., zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5.845 zł, w tym

1.345 zł podatku od towarów i usług, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Jako podstawę tego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał art. 100 k.p.c.,

przyjmując, że powódka wygrała sprawę w postępowaniu apelacyjnym w około 6%.

Suma kosztów obu stron, obejmująca wynagrodzenie dwóch pełnomocników z

urzędu, wyniosła w tej instancji 5.400 zł zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Po uwzględnieniu

podatku VAT, powódce przysługuje zwrot kwoty 398,52 zł, natomiast pozwanemu –

6.243,48 zł, więc po ostatecznym rozliczeniu należało zasądzić od niej różnicę – po

zaokrągleniu – w kwocie 5.845 zł.

W zażaleniu na to postanowienie powódka, a zarazem pozwana wzajemna,

zarzuciła naruszenie przepisu art. 100 k.p.c. przez nieuwzględnienie zawartej w nim

zasady wzajemnego zniesienia kosztów oraz możliwości włożenia na jedną ze

stron obowiązku zwrotu wszystkich kosztów w przypadku, gdy określenie należnej

sumy zależało od oceny sądu. Skarżąca twierdziła, że charakter jej roszczenia

uzasadniał zniesienie kosztów postępowania apelacyjnego pomimo jedynie

częściowego uwzględnienia apelacji. Ponadto zarzuciła naruszenie § 6 ust. 6 w zw.

z § 13 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. przez zasądzenie

od niej kwoty 5.845 zł, czyli 4.500 zł netto, podczas gdy wartość przedmiotu

zaskarżenia umożliwiała obciążenie jej maksymalnie kwotą 3.321 zł, tj. 2700 zł

netto. W konsekwencji domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia przez

wzajemne zniesienie między stronami kosztów postępowania apelacyjnego,

ewentualnie przez obniżenie zasądzonej od niej kwoty do 2.922,48 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie

częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub

stosunkowo rozdzielone; sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek

zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części

swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego

obrachunku lub oceny sądu.

Z zażalenia wynika, że skarżąca upatruje naruszenia tego przepisu

wyłącznie w braku dokonania wzajemnego zniesienia między stronami kosztów

postępowania apelacyjnego. Nie zarzuca natomiast wadliwego ustalenia sposobu

rozdzielenia tych kosztów w stosunku do wyniku sprawy. Nie domaga się również

przyznania zwrotu kosztów za postępowanie apelacyjne od pozwanego na jej rzecz

pomimo wygrania przez nią sprawy jedynie w nieznacznym zakresie. W tej sytuacji

nie ma potrzeby rozważania takich okoliczności, lecz wystarczy odnieść się do jej

argumentów, związanych z zarzucanym Sądowi Apelacyjnemu nieuwzględnieniem

charakteru niniejszej sprawy i rodzaju dochodzonego przez skarżącą roszczenia,

dotyczącego zadośćuczynienia za wieloletnią krzywdę, wynikającą z naruszania jej

dóbr osobistych przez pozwanego.

Taka argumentacja nie uzasadnia w tej sprawie postulowanej zmiany

zaskarżonego postanowienia. Wziąć trzeba pod uwagę, że obie strony zgłaszały

wobec siebie nawzajem – w pozwie i w powództwie wzajemnym – roszczenia

z tytułu zadośćuczynienia za naruszanie dóbr osobistych. Żądania obu stron były

więc podobne z punktu widzenia ich rodzaju i podstawy. Ponadto zostały one

uwzględnione w zbliżonym zakresie. Nie ma zatem podstaw do preferencyjnego

traktowania sytuacji powódki, skoro uwzględnienie żądań obu stron co do

wysokości było uzależnione od oceny sądu, o której mowa w końcowej części art.

100 k.p.c. Nie ma zaś istotnego znaczenia, że sądy obu instancji uznały te żądania

za uzasadnione tylko w stosunkowo nieznacznej części. Nie można bowiem

przerzucać na drugą stronę procesu ryzyka związanego z błędną oceną przez

powódkę wysokości przysługującego jej roszczenia, zwłaszcza że w niniejszej

sprawie okazało się, że jej żądanie było znacznie zawyżone.

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powódka słusznie twierdzi,

że stosownie do wyniku postępowania apelacyjnego mogła zostać obciążona

co najwyżej obowiązkiem zwrotu kwoty 2.700 zł oraz należnego od niej podatku

od towarów

i

usług

(VAT).

Odpowiada

to

bowiem

wysokości

kosztów

przysługujących jej przeciwnikowi procesowemu. Nie mogła natomiast zostać

obciążona

całością wynagrodzenia

należnego

pełnomocnikom

z

urzędu

ustanowionym dla obu stron, ponieważ równałoby się to z nałożeniem na nią

obowiązku

poniesienia

także

wynagrodzenia

należnego

pełnomocnikowi

ustanowionemu dla niej. Takie rozstrzygnięcie byłoby możliwe tylko w razie

cofnięcia na podstawie art. 120 § 1 i 2 k.p.c. przyznanego jej ustanowienia

pełnomocnika z urzędu, co w tym wypadku niewątpliwie nie miało miejsca.

Poza tym nawet w takiej sytuacji byłaby zobowiązana do uiszczenia wynagrodzenia

na rzecz ustanowionego dla niej adwokata lub na rzecz Skarbu Państwa, a nie na

rzecz swojego przeciwnika procesowego.

Uwzględniając zatem przyjęty przez Sąd Apelacyjny wynik sprawy,

stwierdzić należy, że powódka powinna zwrócić pozwanemu koszty postępowania

apelacyjnego

w odniesieniu

do

wynagrodzenia

ustanowionego

dla

niego

pełnomocnika w 94%, czyli w kwocie 3.121,74 zł (2.700 zł x 1,23 z tytułu VAT

x 0,94 = 3.121,74 zł). Natomiast pozwany odpowiednio powinien ponieść koszty

ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu w kwocie 199,26 zł (2.700 zł x 1,23

z tytułu VAT x 0,06 = 199,26 zł). Po wzajemnym obrachunku tych kwot powódka

powinna zapłacić pozwanemu (w istocie na pokrycie wynagrodzenia należnego

ustanowionemu dla niego pełnomocnikowi z urzędu) kwotę 2.922,48 zł (3.121,74 zł

- 199,26 zł = 2.922,48 zł), co w pełni odpowiada kwocie wskazanej przez nią

w zażaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w wyniku częściowego uwzględnienia zażalenia zmienił

zaskarżone orzeczenie jak w sentencji postanowienia, a w pozostałym zakresie na

mocy art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako

nieuzasadnione. O wynagrodzeniu przysługującym pełnomocnikowi powódki

z urzędu w niniejszym postępowaniu zażaleniowym orzeczono na mocy art. 108 § 1

k.p.c. w zw. z art. 109, art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 394 1 § 3 w zw. art. 39821 i art.

391 § 1 k.p.c. odpowiednio do wyniku sprawy, przyjmując, że powódka wygrała

w tym wypadku w połowie, w związku z czym zasądzono je częściowo od

pozwanego, a częściowo od Skarbu Państwa.

jw