III CZ 61/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 61/09

POSTANOWIENIE

Dnia 10 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie ze skargi W.K., A.K., M.K., K.K., B.K., K.K. i D.K. o wznowienie

postępowania

w sprawie z powództwa W.K., A.K., M.K., K.K., B.K., K.K. i D.K.

przeciwko C. S.A.

o zapłatę,

zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt [...]

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 grudnia 2009 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt [...],

1. oddala zażalenie.

2. nie

obciąża

powodów

kosztami

postępowania

zażaleniowego.

3. przyznaje adwokatowi M.M. od Skarbu Państwa – Sądu

Okręgowego w T. kwotę 3600 zł. (trzy tysiące sześćset

złotych) powiększoną o 22 % podatku VAT z tytułu nie

opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodom

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w T. w sprawie z powództwa W.K., A.K., M.K., K.K., B.K.,

M.K. i D.K. przeciwko C. S.A. o zapłatę, wyrokiem z dnia 13 lutego 2007 r.

powództwo

oddalił.

W

uzasadnieniu

wskazał,

że

pozwany

nie

ponosi

odpowiedzialności za szkodę powstałą na skutek wylewania wód rzeki U. Zdaniem

Sądu pierwszej instancji, powódź wywołana silnymi opadami deszczu stanowiła

bezpośrednią, a zarazem zewnętrzną i niezależną od zachowania pozwanej Spółki

przyczynę powstałych po stronie powodowej szkód. W konsekwencji Sąd pierwszej

instancji przyjął, że nie zachodzi związek przyczynowy miedzy stwierdzonym,

zawinionym zaniechaniem przy utrzymaniu brzegów rzeki, a ustaloną szkodą w

postaci zniszczenia upraw i z tych względów powództwo oddalił.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r. oddalił apelację

powodów akceptując pogląd Sądu pierwszej instancji, że brak jest związku

przyczynowego pomiędzy zaniedbaniami pozwanego w zakresie utrzymania

brzegów, czy też koryta rzeki a zalewaniem działek powoda.

Powodowie wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., wskazując jako podstawę

wznowienia późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych i środków

dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania, a z których

powodowie nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wskazali, że

podczas silnego wezbrania w dniu 22-23 czerwca 2009 r. rzeka U. nie wylała i nie

zatopiła terenów przyległych w B. i w P. W tym okresie żadna z działek

uprawianych przez powodów w latach 1996-2001 nie została zalana. Przyczyn

takiego stanu rzeczy powodowie upatrują w tym, że po powodzi w 2001 r. pozwana

Spółka zobowiązana w decyzji wodnoprawnej z 1998 r. do utrzymania 3-km

odcinka rzeki powyżej jazu zleciła oczyszczenie koryta rzeki, zaś przeprowadzone

prace doprowadziły do zmniejszenia oporów przepływu i zwiększenia prędkości

przepływu wody w korycie rzeki, co z kolei skutkowało obniżeniem stanów i

zmniejszeniem zagrożenia powodziowego. Oznacza to, że przy prawidłowym

wykonywaniu przez pozwaną Spółkę, wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego

obowiązku właściwego utrzymania brzegów rzeki U. możliwy był i jest przepływ tzw.

wielkich wód korytem rzeki U., bez występowania z brzegów i zalewania terenów

przyległych. Jako nowe dowody skarżący wskazali: książkę pt. „Ochrona przed

powodzią", (red. K. Mosiej, A. Ciepielowski), Falenty 1992; opinię techniczną

mgr inż. A.H., z dołączoną kserokopią dyplomu ukończenia przez opiniującego

studiów wyższych na Wydziale Budownictwa Wodnego Politechniki; kserokopię

komunikatu „Groźna U.”; zdjęcia fotograficzne przedstawiające rzekę U.; list A.H.

z dnia 25 kwietnia 2006 r. adresowany do powoda W.K.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009 r. odrzucił skargę o

wznowienie postępowania wskazując w uzasadnieniu, że skarga nie została oparta

na ustawowych podstawach.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie przepisów postępowania, tj.:

-

art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 409 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 1262 § 1 k.p.c. przez rozpoznanie i odrzucenie skargi powodów

o wznowienie postępowania bez wezwania powodów do uzupełnienia braków

formalnych skargi;

-

art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 412 § 1 k.p.c. przez odrzucenie skargi powodów

o wznowienie postępowania, przez bezzasadne jej uznanie, jako nie opartej na

ustawowej podstawie, podczas kiedy prawidłowa ocena całości treści skargi

i jej załączników wskazuje, że została ona oparta na ustawowych podstawach;

-

art. 1262 § 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi powodów o wznowienie

postępowania, mimo braku jakichkolwiek podstaw do uznania, że już z treści

skargi wynika, że podlega ona odrzuceniu.

Zarzucając

powyższe,

skarżący

wnieśli

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez rozpoznanie i odrzucenie

skargi powodów bez wezwania powodów do uzupełnienia braków formalnych

skargi nie zasługuje na uwzględnienie choćby z tego względu, że ewentualne

uchybienia, których dopuścił się Sąd Apelacyjny nie miały wpływu na treść

zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący w sposób wyraźny, nie budzący

wątpliwości i co istotne, w sposób prawidłowy, wskazali podstawę wznowienia

postępowania i przytoczyli okoliczności świadczące, ich zdaniem, o istnieniu tejże

podstawy.

Wskazując

podstawę

wznowienia

posłużyli

się

ustawowym

sformułowaniem: „wykrycie okoliczności faktycznych i środków dowodowych”, przy

czym zwrot ten świadczy o sprecyzowanych intencjach skarżących. Zatem

przynajmniej w zakresie wymogu wskazania podstawy skargi i jej uzasadnienia

skarżący uczynili zadość obowiązkowi z art. 409 k.p.c. Z kolei Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę nie ze względu na brak formalny w postaci nie wskazania

ustawowej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, ale z uwagi na fakt, że

w świetle twierdzeń skarżących wskazana przez nich podstawa wznowienia nie

zaistniała.

Według art. 403 § 2 k.c., można żądać wznowienia postępowania w razie

późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych,

które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła

skorzystać w poprzednim postępowaniu. W świetle powołanego przepisu

wątpliwości nie budzi fakt, że środki dowodowe lub okoliczności faktyczne powstałe

po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia.

Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który

w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 lutego 1969, III PZP 63/68, (OSNC 1969, Nr 12,

poz. 208), dokonując wykładni art. 403 § 2 k.p.c., trafnie wyjaśnił, że termin

„wykrycie” okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, zgodnie ze swoim

sensem, może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje (istniało). Sąd Najwyższy

podkreślił, że redakcja tego przepisu wyraźnie wskazuje na to, do jakiego momentu

w czasie – z punktu widzenia momentu wyrokowania – to wykrycie się odnosi,

a w konsekwencji stwierdził, że muszą to być okoliczności istniejące w poprzednim

postępowaniu.

W skardze o wznowienie postępowania wniesionej przez powodów

zostały natomiast

przytoczone

okoliczności

faktyczne,

które

nie

istniały

w poprzednim postępowaniu, natomiast zaistniały, zgodnie z twierdzeniem

skarżących, w dniu 22-23 czerwca 2009 r. Zatem wszelkie okoliczności związane

z wezbraniem rzeki U. we wskazanym powyżej okresie nie stanowią i nie mogą

stanowić podstawy wznowienia w sprawie prawomocnie zakończonej wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r. Z kolei nie jest nową okolicznością

faktyczną, a tylko twierdzeniem skarżących, że „przy prawidłowym wykonywaniu

przez pozwanego, wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego obowiązku

właściwego utrzymania brzegów rzeki U. na długości 3 km powyżej ujścia wody i

100 m poniżej tego ujęcia oraz koryta rzeki, możliwy był i jest w tym rejonie, a w

szczególności w przekroju B., przepływ tzw. wielkich wód – przy wielkości

przepływu co najmniej Q 161 m3/s – korytem rzeki U. bez występowania z brzegów

i zalewania terenów przyległych".

Odnosząc się natomiast do przesłanki wznowienia postępowania w postaci

„wykrycia" środków dowodowych, to należy podnieść, że skarżący powinni: po

pierwsze, wskazać konkretne „środki dowodowe", przy czym pojęciu „środki

dowodowe" należy nadać takie znaczenie, jakie nadają mu przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego regulujące postępowania dowodowe; po drugie, że środki

te istniały, a następnie zostały wykryte po zakończeniu postępowania; po trzecie,

że mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, należy

stwierdzić, że wskazane przez skarżących opracowanie naukowe, wydane w formie

książki, pt. „Ochrona przed powodzią", (red. K. Mosiej, A. Ciepielowski), Falenty

1992, nie stanowi środka dowodowego w rozumieniu przepisów Kodeksu

postępowania cywilnego, nie jest to bowiem, ani dokument urzędowy, ani prywatny,

ani żaden inny środek dowodowy znany ustawie procesowej. Poglądy wyrażone w

tym opracowaniu mogą co najwyżej zostać przedstawione jako własne poglądy

skarżących i wzmocnić ich argumentację. „Opinia techniczna" sporządzona przez

mgr inż. A.H. stanowi dokument prywatny i może być dowodem tylko tego faktu, że

autor opinii wyraził pogląd zawarty w treści opinii, nadto dokument ten został

sporządzony już po zakończeniu postępowania w sprawie, tj. w lipcu 2009 r.

Dokumentem prywatnym, który stanowi dowód wyłącznie tego, że osoba, która się

pod nim podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie i, który – notabene

- nie został „wykryty", bowiem pozostawał w posiadaniu strony w toku

prawomocnie zakończonego postępowania, jest również list A.H. z dnia 25 kwietnia

2006 r. adresowany do powoda W.K. Pozostałe wskazane przez skarżących środki

dowodowe dotyczą w istocie okoliczności, które nie mają znaczenia dla niniejszej

sprawy, a dotyczą faktu wezbrania w dniu 22-23 czerwca 2009 r. rzeki U.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zasadnie Sąd Apelacyjny

przyjął, iż w świetle twierdzeń skarżących wskazana przez nich podstawa

wznowienia nie zaistniała. Z tych tez względów Sąd Najwyższy na podstawie

art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji, orzekając

o kosztach postępowania zgodnie z art. 102 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy uwzględniając wniosek pełnomocnika skarżących na podstawie

§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,

poz. 1348 ze zm.) rozstrzygnął o kosztach nie opłaconej pomocy z urzędu.