III CZ 6/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 6/09

POSTANOWIENIE

Dnia 12 lutego 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie ze skargi W.U.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 listopada 2007 r.

w sprawie z powództwa B.T.

przeciwko W.U.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 lutego 2009 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie 1 (pierwszym),

a w pozostałym zakresie odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 września 2008 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę pozwanej W.U. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 21 listopada 2007 r., którym to wyrokiem

oddalona została jej apelacja od wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 maja

2007 r. zasądzającego na rzecz powoda B.T. kwotę 614.189,52 zł z ustawowymi

odsetkami tytułem naprawienia szkody mającej postać utraconych korzyści.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd odwoławczy ponadto oddalił wniosek pozwanej

o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o wstrzymanie wykonania wyroku z dnia

z dnia 23 maja 2007 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd Apelacyjny

stwierdził, że skarga pozwanej nie została oparta na ustawowej podstawie

wznowienia (art. 410 § 1 k.p.c.). Zdaniem Sądu, okoliczności faktyczne, na które w

skardze pozwana się powołała, nie mogły być ocenione jako nowe w rozumieniu

art. 403 § 2 k.p.c. Jedynie bowiem fakty, które dla strony w zakończonym już

postępowaniu były „nieujawnialne”, a więc niemożliwe dla niej do wykrycia, mogą

uchodzić za te, o których mowa we wskazanym art. 403 § 2 k.p.c. W sprawie

skarżąca wskazała, że o chorobie powoda, powodującej jego niezdolność do pracy

i prowadzenia działalności piekarniczej, a więc okoliczności mogącej - jej zdaniem mieć wpływ na wynik sprawy, dowiedziała się ona dopiero po prawomocnym

zakończeniu procesu. Tymczasem - według Sądu Apelacyjnego - powód już w

pozwie podniósł, że znajduje się na rencie inwalidzkiej III grupy, co oznacza, że

schorzenie powoda wskazane w skardze o wznowienie postępowania nie było

okolicznością nową. Pozwana miała - zdaniem Sądu odwoławczego - obiektywną

możliwość powołania się na nią w toku postępowania przed sądami obu

instancji.

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie

postępowania pozwana kwestionowała stanowisko Sądu, że fakt choroby powoda,

był dla niej znany lub „ujawnialny”. Zdaniem pozwanej, to, że powód ujawnił

w pozwie, iż pozostawał inwalidą III grupy w czasie, gdy został pozbawiony - jego

zdaniem - możliwości uzyskania korzyści, których zasądzenia równowartości

dochodził w niniejszym procesie, nie oznacza, iż pozwana wiedziała bądź

mogła dowiedzieć się o jego chorobie wykluczającej zdolność prowadzenia

działalności gospodarczej. Zdaniem pozwanej, inwalidztwo III grupy oznacza

jedynie lekki stopień niepełnosprawności powoda i nie świadczy o braku zdolności

do wykonywania przez niego zawodu. Wiedza o inwalidztwie powoda oraz o jego

chorobie zawodowej nie mogą być

- według skarżącej - utożsamiane.

Okoliczność ta przemawia za brakiem obiektywnej możliwości powzięcia wcześniej

wiadomości o tym, że powód z uwagi na swą chorobę nie był zdolny do

prowadzenia piekarni i osiągania zysków z tego tytułu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie w części zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny niezasadnie

bowiem odrzucił skargę pozwanej o wznowienie postępowania.

Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania

w przypadku późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych bądź środków

dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik zakończonej sprawy, a z których

strona nie mogła w poprzednim postępowaniu skorzystać. Należało zatem ocenić,

czy przesłanki wskazane w tym przepisie rzeczywiście - jak twierdzi skarżąca w sprawie wystąpiły.

Okoliczność, że powód ze względu na rodzaj choroby, na którą cierpi,

nie mógł wykonywać zawodu piekarza

nie powinna budzić wątpliwości.

Choć między wykonywaniem osobiście zawodu piekarza, a prowadzeniem

działalności gospodarczej polegającej na produkcji wyrobów piekarniczych

zachodzi różnica, nie zmienia to jednak faktu, że schorzenie strony powodowej

ze względu na jego charakterystykę i nasilenie mogło mieć istotny wpływ na

zdolność prowadzenia wskazanej działalności oraz jej zakres, a w konsekwencji na

możliwość uzyskiwania z niej określonych korzyści majątkowych. Nie zachodzą

zatem podstawy do przyjęcia, że schorzenie powoda pozostawało okolicznością

obojętną dla rozstrzygnięcia zakończonej sprawy. Prowadzi to do wniosku,

że jedna z dwóch zasadniczych przesłanek uzasadniających wznowienie

postępowania, o której mowa w wymienionym przepisie, w sprawie występuje.

Pozostało zatem ocenić, czy zasadnie skarżąca kwestionowała prawidłowość

stanowiska Sądu odwoławczego, który przyjął, że okoliczność, na którą się ona

w skardze powołała, nie miała charakteru okoliczności „nowej” w rozumieniu art.

403 § 2 k.p.c. W tym celu konieczne było wyjaśnienie, czy strona pozwana nie

wiedziała o niej w czasie zakończonego już postępowania oraz czy o istnieniu tej

okoliczności nie powinna się była dowiedzieć (por. postanowienie SN z dnia

4 marca 2005 r., III CZ 134/04, niepubl.). Na tak postawione pytanie należało,

biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, udzielić odpowiedzi przeczącej.

Słusznie bowiem strona skarżąca zauważyła, że zaliczenie powoda do III grupy

inwalidzkiej nie wskazywało bezpośrednio na to, iż nie mógł on wykonywać

wyuczonego zawodu i prowadzić działalności w zakresie produkcji piekarniczej. Nie

można zatem przyjąć, tak jak uczynił to Sąd drugiej instancji, że skarżąca posiadała

wiedzę o szczegółach stanu zdrowia powoda, które mogły mieć zasadnicze

znaczenie dla wyniku zakończonego procesu. Wiedza o zaliczeniu powoda do

trzeciej grupy inwalidzkiej nie przesądzała o tym, że strona pozwana miała

świadomość utraty przez powoda zdolności do konkretnej aktywności zawodowej

i to w określonym zakresie (por. art. 24 ust. 2 uchylonej ustawy z dnia 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz.

267). Zważyć ponadto należy, że stwierdzenie powoda o zaliczeniu go do III grupy

inwalidzkiej, zważywszy na szeroki zakres tego pojęcia oraz okoliczności

zakończonej sprawy, nie mogło być ocenione jako wystarczający sygnał dla

strony pozwanej do podjęcia stosownej inicjatywy procesowej w celu bliższego

wyjaśnienia stanu zdrowia powoda. Obiektywnie rzecz biorąc, oczekiwanie od

strony skarżącej aktywności w tym zakresie w zaistniałej sytuacji nie mogłoby

zatem być ocenione jako uzasadnione.

Wobec powyższego, mając na względzie, że szczegółowa informacja

o chorobie powoda, mającej wpływ na jego aktywność zawodową, dotarła do

strony pozwanej dopiero po zakończeniu procesu, a jednocześnie, iż wskazana

w skardze nowa okoliczność może nie pozostawać bez wpływu na ostateczny

wynik zakończonej sprawy, zażalenie pozwanej w części dotyczącej odrzucenia jej

skargi o wznowienie postępowania należało uwzględnić i w tym zakresie

uchylić zaskarżone postanowienie Sądu odwoławczego na podstawie art. 398 15

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

W pozostałej części zażalenie pozwanej, jako niedopuszczalne, podlegało

odrzuceniu na podstawie do art. 373 k.p.c. w zw. z art. 398 21 k.p.c. i art. 3941

§ 3 k.p.c. Postanowienie Sądu drugiej instancji w przedmiocie oddalenia wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych oraz wstrzymania wykonania wyroku Sądu

Okręgowego w K. z dnia 23 maja 2007 r. jest niezaskarżalne. Zażalenie na

postanowienie w tym przedmiocie stronie nie przysługuje, gdyż nie zalicza się ono

do orzeczeń mających charakter kończących postępowanie w sprawie, o których

mowa w art. 3941 § 2 k.p.c.