III CZ 58/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 58/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Maria Szulc

SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. Z.

przeciwko Z. Z.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 sierpnia 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 8 marca 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Na skutek apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 8 marca 2012

r. zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i uwzględniając podniesiony przez

pozwanego zarzut potrącenia, oddalił powództwo, a orzekając o kosztach procesu

w punkcie III.3 wyroku, zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.905 zł

tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

Na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego powód złożył

zażalenie. Zarzucał naruszenie art. 100 k.p.c. przez jego niezastosowanie,

wskazując że Sąd Odwoławczy uwzględnił żądanie pozwanego jedynie w 26,9%.

Powód wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na jego

rzecz od pozwanego kwoty 1.315,80 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego za postępowanie odwoławcze.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W apelacji od wyroku Sądu Rejonowego, pozwany domagał się zmiany tego

wyroku przez oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz kwoty 37.930 zł

stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą nakładów poczynionych na nieruchomość,

którą przedstawił do potrącenia, a ustalonym wynagrodzeniem za bezumowne

korzystanie z nieruchomości. Sąd Okręgowy do żądania zapłaty kwoty 37.930 zł

odniósł się wyłącznie w uzasadnieniu wyroku, wskazując że pozwany nie wytoczył

powództwa wzajemnego, wobec czego zasądzenie na jego rzecz jakiejkolwiek

kwoty z tytułu wierzytelności potrąconej nie było możliwe.

Stosownie do art. 498 §2 k.p.c., w wyniku potrącenia obie wierzytelności

zostają umorzone do wysokości wierzytelności mniejszej. Zarzut potrącenia jest

jedynie środkiem obronnym, a nie formą dochodzenia roszczeń (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 7 listopada 2008 r., II CSK 243/08, z dnia 14 listopada 2008 r.,

V CSK 169/08 – niepubl.). Jeżeli zatem przedstawiona w procesie do potrącenia

wierzytelność jest większa od dochodzonej przez powoda, rozpoznający sprawę

sąd powinien oddalić powództwo. Pozostałej po potrąceniu wierzytelności pozwany

może dochodzić w oddzielnym

procesie. W rozpoznawanej sprawie pozwany

w apelacji zgłosił jednak żądanie zasądzenia na jego rzecz różnicy między

przysługującym mu roszczeniem objętym zarzutem potrącenia, a roszczeniem

powoda. Sąd Okręgowy o tym żądaniu nie orzekł. Jurysdykcyjną częścią wyroku

jest wyłącznie jego sentencja nie zaś jego uzasadnienie. Pominięcie przez sąd

w sentencji orzeczenia kończącego sprawę w instancji o całości żądania, stwarza

stronie uprawnienie do domagania się uzupełnienia orzeczenia, nie daje natomiast

podstawy do zaskarżenia orzeczenia z tej przyczyny (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 r., I CSK 138/11 – niepubl., z dnia 5 września

2008 r., I CZ 61/08 – niepubl.). Orzeczenie o kosztach procesu powinno

uwzględniać treść rozstrzygnięcia odnośnie do meritum

sprawy, zawartego

w sentencji wyroku. Określenie wyniku procesu i dostosowane do niego

postanowienie o kosztach procesu mogą uwzględniać jedynie orzeczenia

istniejące, a więc te zawarte w sentencji wyroku. Oczekiwanie powoda, aby w

orzeczeniu o kosztach procesu uwzględnić żądanie pozwanego, co do którego Sąd

Okręgowy nie orzekał, jest nieuzasadnione (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 5 września 2008 r., I CZ 61/08, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 lutego

2008 r., V CSK 457/07 – niepubl.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku z art.

3941 §3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.