III CZ 58/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 58/09

POSTANOWIENIE

Dnia 4 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa Z.K.

przeciwko Z.W. i A.W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 4 grudnia 2009 r.,

zażalenia pozwanych

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie i zasądza od pozwanych na rzecz powoda po

900 (dziewięćset) zł kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną

pozwanych i oddalił ich wniosek o zwolnienie od należnej od niej opłaty sądowej.

Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia

5 maja 2009 r. oddalił apelację pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu

Gospodarczego w K., którym zasądzono na rzecz powoda od każdego z

pozwanych po 67 411,82 zł z tytułu zobowiązania regresowego, powstałego na

skutek zaspokojenia przez powoda należnych od spółki cywilnej zobowiązań

podatkowych. W skardze kasacyjnej pozwani oznaczyli wartość przedmiotu

zaskarżenia na kwotę 134 824 zł, stanowiącą sumę wartości zasądzonych

roszczeń.

Sąd

drugiej

współuczestnictwo

instancji

uznał,

że

procesowe

nie

jest

zachodzące

między

współuczestnictwem

pozwanym

materialnym.

To oznacza, że roszczenie każdego ze współuczestników procesowych podlega

oddzielnej opłacie sądowej i oddzielnej ocenie co do dopuszczalności skargi

kasacyjnej. W konsekwencji skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, ponieważ

wartość przedmiotu zaskarżenia, ze względu na niepodlegającą zliczeniu wartość

roszczeń, jest niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych (art. 398 6 § 2

w związku z art. 3982 § 1 k.p.c.). Wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi

kasacyjnej podlega natomiast oddaleniu, albowiem pozwanych – z powodu

odrzucenia skargi – nie obciąża obowiązek uiszczenia opłaty.

Postanowienie zaskarżyli w całości pozwani. W zażaleniu zarzucili

naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie ulega wątpliwości, że będący wspólnikami spółki cywilnej powód

i pozwani ponosili odpowiedzialność solidarna za zobowiązania podatkowe spółki

(art. 874 k.c.). Przyjmuje się zgodnie w literaturze i orzecznictwie, że w wypadku

odpowiedzialności solidarnej zachodzi współuczestnictwo materialne w sporze

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 lutego 1964 r., II CZ 6/64, OSNC

1964, nr 12, poz. 267 i z dnia 23 marca 2006 r., II CZ 17/06, niepubl.). Solidarność

w zobowiązaniu – co trafnie podkreśla się w piśmiennictwie - trwa jednak tylko do

chwili jego wykonania i nie istnieje w zobowiązaniach regresowych. Dochodzone

zatem przez powoda roszczenie regresowe, z tytułu spełnienia obciążającego także

pozwanych solidarnego zobowiązania podatkowego spółki, jest zatem roszczeniem

opartym nie – jak twierdzą skarżący – na wspólnym ich obowiązku w rozumieniu

art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., ale na jednakowej – w myśl art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. –

podstawie faktycznej i prawnej. Z chwilą spełnienia przez powoda solidarnego

zobowiązania podatkowego powstało bowiem przysługujące mu przewidziane

w art. 376 § 1 k.c. roszczenie o zwrot przez każdego ze współdłużników

odpowiedniej części spełnionego świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 12 października 2001 r., V CKN 500/00, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 90).

Między pozwanymi zachodzi zatem formalne współuczestnictwo w sporze (art. 72

§ 1 pkt 2 k.p.c.). W takiej zaś sytuacji – jak trafnie przyjął Sąd Apelacyjny –

o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia

oznaczona oddzielnie dla roszczenia dochodzonego od każdego z pozwanych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 22 marca 2002 r., I CZ 11/02,

niepubl. i z dnia 12 stycznia 2004 r., I PZ 109/03, OSNP 2004, nr 2-3, poz. 405).

Taki sam sposób oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia dotyczy także sytuacji, w której po stronie skarżących

zachodzi współuczestnictwo materialne oparte na tej samej podstawie faktycznej

i prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 stycznia 1997 r., I PKN

65/96, OSNP 1997, nr 17, poz. 317, i z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 61/97, OSNP

1998, nr 1, poz. 16).

Reasumując, zarzut naruszenia art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. należało uznać za

nieuzasadniony. W konsekwencji chybiony jest także zarzut naruszenia art. 102

ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, albowiem – jak trafnie

uznał Sąd Apelacyjny – z powodu odrzucenia skargi kasacyjnej bezprzedmiotowy

stał się wniosek pozwanych o zwolnienie ich od uiszczenia należnej od skargi

opłaty sądowej.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39814 i 105 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).