III CZ 57/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 57/12

POSTANOWIENIE

Dnia 24 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Jan Górowski

w sprawie z powództwa S. C.

przeciwko B. Towarzystwu Geotermalnemu sp. z o.o.

przy interwencji ubocznej po stronie powoda S. R.

o stwierdzenie nieważności uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 października 2012 r.,

zażalenia powoda oraz interwenienta ubocznego na postanowienie o kosztach

zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 stycznia 2012 r.,

I. zmienia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zawarte

w punkcie 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 stycznia

2012 r. w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz

powoda

dalszą

kwotę

4017,-

zł

(cztery

tysiące

siedemnaście) i na rzecz interwenienta ubocznego dalszą

kwotę 2417,- zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście);

II. oddala zażalenie w pozostałym zakresie;

III. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 314,40 zł

(trzysta czternaście złotych 40/100) i na rzecz interwenienta

ubocznego kwotę 12 zł (dwanaście) tytułem zwrotu

kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniami co do kosztów postępowania zawartymi w

wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. orzekł (1) co do kosztów procesu za pierwszą

instancję w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.377 zł

i na rzecz interwenienta ubocznego kwotę 400 zł, (2) co do kosztów procesu za

drugą instancję i postępowanie kasacyjne w ten sposób, że zasądził od pozwanego

na rzecz powoda oraz interwenienta ubocznego kwoty po 1420 zł tytułem kosztów

„postępowania odwoławczego”. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, jako

podstawę rozstrzygnięcia art. 98 i 109 k.p.c. Co do kosztów postępowania

apelacyjnego

i

kasacyjnego

wskazał,

że

obejmują

one:

wynagrodzenia

pełnomocnika (ogółem 810 zł, tj. po 270 zł za dwukrotne postępowanie apelacyjne

oraz postępowanie kasacyjne jako wynagrodzenie wyliczone według stawki

podstawowej zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 21 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 oraz § 13 ust. 4

pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z póź.

zm.), zryczałtowane wydatki kancelaryjne (po 200 zł), koszty dojazdu do Sądu

Apelacyjnego (po 166,40 zł) oraz koszty dojazdu do Sądu Najwyższego w

Warszawie (po 243,60 zł).

Na powyższe orzeczenie zażalenie złożył powód S. C. oraz interwenient

uboczny S. R. Zażalenie co do kosztów postepowania pierwszoinstancyjnego

zostało odrzucone jako niedopuszczalne. Co do dalszej części orzeczenia skarżący

wnieśli o zmianę poprzez zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty

6941,24 zł (2000 zł opłata od apelacji, 2000 zł, opłata od skargi kasacyjnej, 17 zł

opłata

od

pełnomocnictwa,

podwyższone

wynagrodzenie)

oraz

na

rzecz

interwenienta ubocznego kwoty 4941,24 zł (400 zł opłata od apelacji, 2000 zł opłata

od

skargi

kasacyjnej,

zł

opłata

od

pełnomocnictwa,

podwyższone

wynagrodzenie), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu oraz

zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 98 § 1 - 3 k.p.c.

oraz art. 107 k.p.c. poprzez niezasadne pominięcie przy rozstrzyganiu wskazanych

opłat

oraz przepisów

§ 2 ust. 1 i ust. 2 w zw. z § 3 ust. 1 i § 11 pkt 21

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez niezasadne przyjęcie,

że stronie powodowej oraz interwenientowi ubocznemu nie należą się koszty

zastępstwa procesowego w stawce wyższej niż stawka minimalna, pominięcie

wysokiego stopnia zawiłości oraz znacznego nakładu pracy adwokata dla

wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Pozwana B. Towarzystwo Geotermalne Spółka z o.o. wnosiła o oddalenie

zażaleń oraz zasądzenie od powoda i interwenienta ubocznego zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył:

Zgodnie z wynikającą z art. 98 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik

sprawy i kosztów celowych, strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić

przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. Uchybieniem Sądu

Apelacyjnego było wskazanie, że powołane wyżej kwoty zasądzone są tytułem

kosztów postępowania odwoławczego, gdyż skarga kasacyjna jako nadzwyczajny

środek zaskarżenia służący od prawomocnych orzeczeń nie jest postępowaniem

odwoławczym. Niemniej rozliczenie przedstawione w uzasadnieniu wyroku nie

pozostawia wątpliwości, że kwestionowane rozstrzygnięcie obejmuje także koszty

związane

z

postępowaniem

kasacyjnym.

Trafnie

wskazują

skarżący

na

bezpodstawne pominięcie przy zasądzaniu poniesionych przez nich opłat

sądowych i skarbowych. Jakkolwiek w spisie kosztów złożonym na ponownej

rozprawie apelacyjnej rzeczywiście pełnomocnik nie wyspecyfikował wskazanych

opłat, to nie budzi wątpliwości że dokument ten obejmuje jedynie wynagrodzenie

i wydatki związane z jego udziałem w sprawie. We wcześniej złożonych pismach

procesowych i wystąpieniach na rozprawach pełnomocnik wnosił o zasądzenie

zwrotu poniesionych opłat i brak uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że wniosek

ten został cofnięty bądź że nie był popierany. Konsekwentnie zażalenie w tej części

zasługuje

na

uwzględnienie.

Chybione

są

zarzuty

dotyczące

wysokości

wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd Najwyższy podziela stanowisko orzecznictwa

i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych

wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za

udział

w

postępowaniach

rozważył

i

uwzględnił

wszelkie

okoliczności

charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych

odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika

ze

specyfiką

określonego

ustawodawca

pozostawił

sądom

związana

rodzaju

postępowań.

Jednocześnie

orzekającym

możliwość

uwzględnienia

nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie

zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków

profesjonalnego

pomocnika

procesowego.

Brak

przesłanek

zasądzenia

wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w sprawie, w której wskazane

okoliczności

nie

wystąpiły,

a

skala

aktywności

adwokata

pozostawała

na przeciętnym poziomie. W przedmiotowym wypadku na etapie postępowania

odwoławczego nie pojawiły się żadne nowe zagadnienia prawne, które nie byłyby

już przedmiotem rozważania sądu pierwszej instancji. Pełnomocnik powoda

i interwenienta

ubocznego

sporządził

odpowiednie

pisma

procesowe

w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym i Sądem Najwyższym, lecz jego

czynności te nie wykraczały poza zwykłe działanie pełnomocnika strony

w postępowaniu odwoławczym. Z tych względów zażalenie w tej części nie jest

oparte na uzasadnionych podstawach. Ubocznie jedynie wskazać należy,

że postępowanie apelacyjne wszczynane jest tylko raz wniesieniem apelacji,

a ewentualne jego kontynuowanie na skutek orzeczenia kasatoryjnego Sądu

Najwyższego sytuacji tej nie zmienia i nie powoduje uznania go za inne

postępowanie. Konsekwentnie pełnomocnikom stron przysługuje jedynie jedno

wynagrodzenie za udział w postępowaniu odwoławczym (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., IV CZ 109/10, nie publ., z dnia 6 kwietnia

2011 r., I CZ 108/10, nie publ., z dnia 13 czerwca 2012 r., II CZ 40/12, nie publ.).

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 397 § 2 zd. 1 w zw.

z art. 386 § 1 i 385 k.p.c. w zw. z art. 3942 § 2 k.p.c. orzekł jak w postanowieniu.

O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy rozstrzygnął,

uwzględniając jego wyniki, w oparciu o art. 100 k.p.c. oraz § 6 pkt 4 w zw. z § 13

ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.).

jw