III CZ 57/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 57/07

POSTANOWIENIE

Dnia 14 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z powództwa "A." S.A.

przeciwko "T." Sp. z o.o.

o wydanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 grudnia 2007 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

W pozwie o wydanie rzeczy, skierowanym do Sądu Rejonowego w K.,

powód

oznaczył

wartość

przedmiotu

sporu

na

kwotę

20.000,-

złotych.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2005 r. (k – 30) Sąd Rejonowy sprawdził

wartość przedmiotu sporu i ustalił ją na kwotę 279.380,00 złotych, oraz stwierdzając

swoją niewłaściwość rzeczową przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w K. Sąd

Okręgowy wezwał powoda do uiszczenia wpisu od pozwu w kwocie stosownej ze

względu na wartość przedmiotu sporu ustaloną przez Sąd Rejonowy, a po

uiszczeniu przez powoda tej kwoty doręczył pozwanej Spółce odpis pozwu. W

odpowiedzi na pozew pozwana wdała się w spór co do istoty sprawy nie podnosząc

uprzednio zarzutów odnośnie do wartości przedmiotu sporu. W toku procesu, po

wydaniu przez biegłego opinii, w której określona została na kwotę 45.800,- zł

wartość rzeczy będącej przedmiotem żądania powoda, powód wniósł o zmianę

postanowienia Sądu Rejonowego w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu

sporu przez określenie tej wartości na kwotę 45.800,- złotych. Postanowieniem z

dnia 23 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy zmienił wymienione postanowienie i ustalił

wartość przedmiotu sporu na kwotę 45.800,- złotych jednocześnie ustalając inną

wysokość wpisu od pozwu. Zwrócił też powodowi kwotę 12.263,- złotych,

stanowiącą różnicę pomiędzy uiszczonym wpisem w kwocie 15.569,- złotych a

obliczonym stosownie do nowej wartości przedmiotu sporu. Wyrokiem z dnia 30

listopada 2006 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny,

uwzględniając apelację powoda, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten

sposób, że nakazał pozwanej, aby wydała powodowi rzecz wskazaną w pozwie za

jednoczesną zapłatą na rzecz pozwanej kwoty 229.000,- złotych i oddalił

powództwo w pozostałej części.

W skardze kasacyjnej powód zaskarżył powyższy wyrok w całości

oznaczając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 229.000,- złotych. Sąd

Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 lipca 2007 r. odrzucił skargę kasacyjną jako

niedopuszczalną ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż

50.000,- złotych. Wskazał, że ustalona wartość przedmiotu sporu opiewała na

kwotę 45.800,- złotych i taka kwota była też przedmiotem postępowania

apelacyjnego, w związku z czym, jak również wobec braku podstaw do przyjęcia,

że w postępowaniu apelacyjnym doszło do rozszerzenia powództwa lub zasądzenia

ponad żądanie, wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie mogła

być wyższa od w/w wartości przedmiotu sporu ani wartości przedmiotu zaskarżenia

w apelacji.

Rozpoznając zażalenie powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 25 § 1 i 2 k.p.c. sąd może sprawdzić wartość przedmiotu

sporu oznaczoną przez powoda z tym, że po doręczeniu pozwu może tego

dokonać jedynie na zarzut pozwanego i to zgłoszony przed wdaniem się w spór co

do istoty sprawy. Po ustaleniu w ten sposób, wartość przedmiotu sporu nie podlega

ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania (art. 26 k.p.c.).

W

rozpoznawanej

sprawie

sprawdzenie

wartości

przedmiotu

sporu

oznaczonej w pozwie nastąpiło na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. i Sąd Rejonowy

wydał w tym przedmiocie postanowienie.

Brak było podstaw do zmiany tego postanowienia przez Sąd Okręgowy. Nie

związanie sądu wyższego rzędu, o którym mowa w art. 200 § 2 k.p.c. dotyczy

postanowienia o przekazaniu, natomiast nie dotyczy postanowienia o sprawdzeniu

i ustaleniu wartości przedmiotu sporu chyba, że po doręczeniu przez ten sąd pozwu

strona

pozwana

we

właściwym

czasie

podniesienie

stosowny

zarzut;

w rozpoznawanej sprawie nie miało to miejsca. Wbrew, chybionym z gruntu

i niepodlegającym uwzględnieniu, wnioskom powoda o zmianę oznaczenia wartości

przedmiotu sporu w toku postępowania przed Sądem Okręgowym i wbrew ocenie

Sądu Apelacyjnego w zaskarżonym postanowieniu, wartością przedmiotu sporu

i wartością przedmiotu zaskarżenia w apelacji była kwota 279.380,- złotych.

Nie zmienia tego w niczym okoliczność, że do wydania przez Sąd Okręgowy

postanowienia z dnia 23 listopada 2006 r. doszło z inicjatywy powoda przy

jednoczesnej bezczynności w tym zakresie strony pozwanej. Odnośnie do wartości

przedmiotu sporu dyspozycyjność strony powodowej ograniczona jest do

oznaczenia tej wartości w chwili wnoszenia pozwu (art. 19 § 2 k.p.c.) i nie podlega

następnie korekcie – z zastrzeżeniem art. 25 § 1 i 2 k.p.c. - choćby powód zmienił

w tej kwestii stanowisko i choćby okazało się na podstawie wyników postępowania

dowodowego dotyczącego meritum sprawy, że przedmiot sporu przedstawiał

rzeczywistą wartość inną aniżeli wskazał to powód.

Z przedstawionych względów należało uznać, że wartość przedmiotu

zaskarżenia została oznaczona w skardze kasacyjnej prawidłowo, w związku

z czym art. 3982 § 1 k.p.c. nie mógł stanowić podstawy oceny skargi jako

niedopuszczalnej.

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie

(art. 386 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.).