III CZ 56/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 56/05

POSTANOWIENIE

Dnia 14 lipca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa "L.(…)" sp. z o.o. w P.

przeciwko W. W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2005 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 27 stycznia

2005 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2004 r Sąd Apelacyjny, uwzględniając

częściowo wniosek powodowej spółki z o.o. „L.(…)” w P., zwolnił ją od kosztów

sądowych w postępowaniu kasacyjnym w zakresie przekraczającym kwotę 15 000 zł

wpisu od kasacji a w pozostałej części wniosek oddalił. Sąd powołał się na dowody z

dokumentów złożone przez stronę powodową w listopadzie 2003 r. przy jej wniosku o

zwolnienie od wpisu od apelacji i stwierdził, że wynika z nich, iż w okresie od stycznia do

października 2003 r. strona powodowa osiągnęła przychód w kwocie ponad 2 miliony

260 tysięcy złotych a czysty zysk w kwocie ponad 70 220 zł a zatem była w stanie

zgromadzić środki na pokrycie części wpisu od kasacji w kwocie 15 000 zł, tym bardziej,

że proces trwał od 2001 r.

Strona powodowa, mimo wezwania, nie uiściła wpisu od kasacji w kwocie 15 000

zł, natomiast złożyła zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17 grudnia

2004 r. w części oddalającej jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, załączając

do niego dowody z dokumentów mające obrazować jej trudną sytuacje finansową,

uniemożliwiającą uiszczenie wpisu w kwocie 15 000 zł.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny

w Krakowie odrzucił powyższe zażalenie i odrzucił kasację, stwierdzając, że zgodnie z

art. 39318 k.p.c. na postanowienie Sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od

kosztów sądowych nie przysługuje zażalenie, zaś kasacja podlega odrzuceniu na

podstawie art. 16 ust. 3 u.k.s.c. z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego.

W zażaleniu na zawarte w powyższym orzeczeniu postanowienie o odrzuceniu

kasacji, strona powodowa, powołując się na swoją sytuacje finansową uniemożliwiająca

uiszczenie wpisu od kasacji i załączając dowody w tym przedmiocie, wnosiła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia a także o zmianę postanowienia Sądu Apelacyjnego z

dnia 17 grudnia 2004 r. i zwolnienie jej w całości od wpisu od kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uwagi na to, że odrzucona kasacja dotyczy orzeczenia zapadłego przed dniem

6 lutego 2005 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o

zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), do jej złożenia i rozpoznania stosuje

się, zgodnie z art. 3 powyższej ustawy, przepisy kodeksu postępowania cywilnego w

brzmieniu sprzed nowelizacji i tak też przepisy te będą w tym zakresie powołane w

uzasadnieniu.

Zgodnie z art. 39318 § 2 k.p.c., na postanowienie Sądu drugiej instancji

w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym

zażalenie nie przysługuje, natomiast postanowienie to może być ocenione przez Sąd

Najwyższy, na podstawie stosowanego odpowiednio art. 380 k.p.c., przy rozpoznawaniu

zażalenia na postanowienie o odrzuceniu kasacji z powodu nie uiszczenia opłaty, jeżeli

skarżący złoży w tym przedmiocie stosowny wniosek (porównaj między innymi

orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2000 r., I CZ 259/99, nie publ. i z dnia 11

sierpnia 1999 r. I CKN 367/99, OSNC 2000/3/48 oraz uchwałę tego Sądu z dnia 31 maja

2000 r. III CZP 1/00, OSNC 2001/1/1).

Wprawdzie

w

rozpoznawanym

zażaleniu

nie

zawarto

odpowiednio

sformułowanego wniosku o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy, w trybie art. 380 k.p.c.,

także postanowienia Sądu Apelacyjnego o odmowie zwolnienia strony powodowej od

wpisu od kasacji w całości, jednak należy uznać, że wniosek taki został złożony, skoro

niemal całe uzasadnienie zażalenia dotyczy kwestii zwolnienia od wpisu od kasacji i

zawiera wniosek o zmianę postanowienia Sądu Apelacyjnego w części oddalającej

żądanie zwolnienia strony powodowej od wpisu od kasacji. Badając zatem, w ramach

rozpoznawania zażalenia na odrzucenie kasacji z powodu nie uiszczenia wpisu

sadowego, zasadność odmowy zwolnienia strony powodowej od tej opłaty w całości,

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje:

Zgodnie z art. 113 § 2 k.p.c. osobie prawnej może być przyznane zwolnienie od

kosztów sądowych, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na te koszty. W

przeciwieństwie do art. 113 § 1 k.p.c., który do zwolnienia od kosztów sądowych osoby

fizycznej wymaga jedynie złożenia przez nią oświadczenia, że nie jest w stanie ich

pokryć bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przepis art. 113 § 2

k.p.c. wymaga, by osoba prawna ubiegająca się o takie zwolnienie udowodniła, że nie

ma dostatecznych środków na ich poniesienie. W sprawie gospodarczej, a do takich

należy rozpoznawana sprawa, strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów

sądowych, obowiązana jest już we wniosku złożonym w tym przedmiocie, wskazać

wszystkie okoliczności i załączyć wszystkie dowody wykazujące, że nie ma

dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Tego wymaga, stosowany w

drodze analogii w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach

gospodarczych, przepis art. 47912 § 1 k.p.c.

Strona powodowa składając wniosek o zwolnienie od wpisu od kasacji, zawarła w

nim jedynie stwierdzenie, że kosztów tych nie może ponieść. Nie przedstawiła swojej

aktualnej sytuacji majątkowej i gospodarczej ani nie złożyła żadnych dowodów, które

mogłyby wykazać, że nie jest obecnie w stanie uiścić wpisu od kasacji.

W tej sytuacji Sąd Apelacyjny, nie dysponując żadnymi informacjami ani

dowodami dotyczącymi aktualnego stanu majątkowego strony powodowej, zasadnie

odwołał się do dowodów, którymi dysponował a więc do dowodów i ustaleń w tym

przedmiocie dokonanych w okresie, gdy strona powodowa ubiegała się o zwolnienie od

wpisu od apelacji. Powód bowiem nie wykazał we wniosku o zwolnienie od wpisu od

kasacji, że jego sytuacja uległa zmianie w porównaniu z tamtym okresem. W oparciu o

zgromadzone wówczas dowody i ustalenia, Sąd Apelacyjny miał podstawy do uznania,

że powód jest w stanie uiścić część wpisu w kwocie 15000 zł, skoro osiąga zysk ponad

7 000 zł miesięcznie a jego roczne obroty wynoszą około 3 milionów zł.

Przedstawienie przez stronę powodową dopiero w niedopuszczalnym zażaleniu

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17 grudnia 2004 r. o częściowym oddaleniu

wniosku o zwolnienie od wpisu od kasacji dowodów mających wykazać, że nie jest w

stanie tych kosztów ponieść, należy uznać za spóźnione, skoro strona powodowa nie

wykazała, że nie mogła dowodów tych przedstawić we wniosku o zwolnienie od wpisu

od kasacji. Tym bardziej nieskuteczne jest złożenie ich przy zażaleniu skierowanym do

Sądu Najwyższego na postanowienie o odrzuceniu kasacji. Sąd Najwyższy nie jest

bowiem sądem ustalającym stan faktyczny ani oceniającym dowody a przy

rozpoznawaniu zażalenia ocenia jedynie prawidłowość stosowania przez Sąd drugiej

instancji przepisów postępowania cywilnego. Wobec tego, że Sąd Apelacyjny nie uchybił

tym przepisom oddalając częściowo wniosek strony powodowej o zwolnienie od wpisu

od kasacji, nie ma podstaw do kwestionowania jego orzeczenia w tym przedmiocie.

Skoro tak, to prawidłowe jest również zaskarżone postanowienie tego Sądu odrzucające

kasację z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego od kasacji w kwocie, od której

uiszczenia strona powodowa nie została zwolniona.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 398 14 w

zw. z art. 2941 § 3 k.p.c. jako nieuzasadnione.