III CZ 55/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 55/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Barbara Trębska

w sprawie z powództwa D.M.

przeciwko B.P. i J.P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 listopada 2009 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda D.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 22 kwietnia 2009 r.,

gdyż została sporządzona i wniesiona przez radcę prawnego – pełnomocnika z

urzędu, ustanowionego dla powoda w toku postępowania przed Sądem pierwszej

instancji, który nie dołączył do skargi pełnomocnictwa upoważniającego do

reprezentowania powoda w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

Powód zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 398 4 § 3 k.p.c. w związku

z art. 3986 § 1 k.p.c. oraz art. 126 § 3 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej

powoda z pominięciem obligatoryjnej procedury wezwania go do uzupełnienia

braków

formalnych

przez

złożenie

pełnomocnictwa

uprawniającego

do

reprezentacji w postępowaniu kasacyjnym i wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia. Zakwestionował też tezę, że pełnomocnictwo „z urzędu” udzielone

przed sądem powszechnym nie obejmuje wniesienia skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca

2008 r., III CZP 142/07 (OSNC 2008, nr 11, poz. 122), której nadano moc zasady

prawnej, wyjaśniono, że pełnomocnictwo procesowe – niezależnie od sposobu jego

udzielenia – nie obejmuje z samego prawa umocowania do wniesienia skargi

kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym. W tej sytuacji zarzuty

skarżącego kwestionujące – przyjęty przez Sąd Apelacyjny – ograniczony zasięg

pełnomocnictwa wynikającego z ustanowienia przez sąd z urzędu nie mogą być

uznane za uzasadnione. Nie można także zgodzić się z zarzutem, że stanowisko

zajęte przez Sąd Apelacyjny „powoduje nieracjonalną i absurdalną z punktu

widzenia ekonomiki procesowej sytuację” oraz, że sytuacja ta „jest nie tylko

zaprzeczeniem idei pomocy prawnej udzielanej z urzędu, lecz nałożeniem

całkowicie zbędnych obowiązków organu samorządu zawodowego”. Pod tymi

przesadnymi zarzutami kryje się nie tylko pominięcie ww. zasady prawnej, ale także

nie zrozumienie istoty skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia

oraz sytuacji ustrojowej i procesowej Sądu Najwyższego. Skarżący nie wziął

również pod uwagę, że nic nie stało na przeszkodzie złożeniu wniosku

o jednoczesne

ustanowienie

pełnomocnika

w postępowaniu

przed

sądami

powszechnymi i przed Sądem Najwyższym; wówczas składanie ponownego

wniosku w tym zakresie byłoby zbędne.

Trafny jest natomiast zarzut zaniechania przez Sąd drugiej instancji

wezwania pełnomocniczki powoda do uzupełnienia braków formalnych przez

złożenie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentacji w postępowaniu

kasacyjnym. Wprawdzie

pełnomocniczka

powoda

wskazała

w skardze

–

i powtórzyła to w zażaleniu – że jest pełnomocnikiem powoda „z urzędu”, niemniej

nie pozwalało to na przyjęcie założenia, iż brak w zakresie umocowania jest

nienaprawialny i nie zwalniało Sądu z wdrożenia postępowania sanacyjnego

(art. 3984 § 2 w związku z art. 126 § 3 i art. 391 § 1 oraz art. 398 6 § 1 k.p.c.).

Należy mieć przy tym na względzie, że skarga kasacyjna była – w rozumieniu

art. 126 § 2 i 3 k.p.c. – pierwszym pismem w postępowaniu kasacyjnym przed

Sądem Najwyższym (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 września

2008 r., IV CZ 68/08, niepubl., i z dnia 15 października 2009 r., II CSK 291/09,

niepubl.).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie (art. 398 15 § 1

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).