III CZ 54/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 54/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Maria Szulc

SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa D. M.

przeciwko K. B., A. B.

i A. B. - następcom prawnym M. B.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 sierpnia 2012 r.,

zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 15 marca 2012 r.,

oddala zażalenie i wniosek o przyznanie kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

powódce

w postępowaniu zażaleniowym z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy oddalił powództwo D. M. o usunięcie niezgodności między

stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym

stanem prawnym. Apelację wniesioną przez pełnomocnika powódki Sąd Okręgowy

oddalił, z tym, że uwzględnił zawarte w niej zażalenia kwestionujące wysokość

wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi ustanowionemu dla powódki z

urzędu. Sąd Okręgowy oddalił również złożone osobiście przez powódkę, zażalenie

na zawarte w punkcie czwartym wyroku orzeczenie o kosztach procesu. Orzekając

o kosztach postępowania apelacyjnego zasądził od powódki na rzecz pozwanego

K. B. kwotę 900 zł.

W złożonym zażaleniu, powódka kwestionowała orzeczenie o kosztach

postępowania apelacyjnego i zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego

niezastosowanie wnosiła o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez odstąpienie

od obciążania powódki kosztami procesu. W zażaleniu zawarty był również wniosek

o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art. 98 § 1

k.p.c., Sąd Okręgowy odwoływał się do argumentów użytych przy rozpoznawaniu

zarzutów podnoszonych w apelacji i wskazywał, że zwolnienie strony od kosztów

sądowych nie zwalnia jej od obowiązku zwrotu kosztów należnych stronie

przeciwnej.

Słuszność

tego

stanowiska

potwierdzają

wypowiedzi

Sądu

Najwyższego oraz piśmiennictwo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

7 grudnia 2011 r., II PZ 34/11, z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, z dnia

13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 – niepubl.). W judykaturze Sądu Najwyższego

podkreśla się brak tożsamości przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych oraz

przesłanek przewidzianego w art. 102 k.p.c. nie obciążania strony przegrywającej

kosztami należnymi przeciwnikowi. Zastosowanie art. 102 k.p.c. wymaga

wystąpienia okoliczności „szczególnie uzasadnionych”. Do kręgu tych okoliczności

należą przede wszystkim fakty związane z samym przebiegiem procesu.

Powinny one być oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.

Oceniając zażalenie powódki w tym kontekście należy stwierdzić, że nie

przytoczono w nim żadnych okoliczności świadczących, iż szczególne względy

przemawiają za uwzględnieniem tego zażalenia. Użyta argumentacja jest

powierzchowna, przytoczone orzecznictwo Sądu Najwyższego nieadekwatne do

realiów rozpoznawanej sprawy. Twierdzenie jakoby Sąd Okręgowy uwzględnił

częściowo

apelację powódki od wyroku Sądu pierwszej instancji nie ma oparcia

w materiałach sprawy. Apelacja została oddalona w całości, uwzględniono

natomiast

zażalenie

na

postanowienie

w

części

określającej

wysokość

wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi reprezentującemu powódkę z urzędu.

Naprowadzone

zażalenie nie

okoliczności

stanowi

przemawiają

„pomocy

prawnej”,

za

przyjęciem,

której

udzielenie

że

wniesione

uzasadniałoby

przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia przewidzianego przepisami

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze

zm.). W judykaturze Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że sporządzenie

przez adwokata ustanowionego dla strony przez sąd, środka odwoławczego

z naruszeniem zasad profesjonalizmu wymaganego od adwokata, nie może być

uznane za udzielenie pomocy prawnej i nie daje podstaw do przyznania

adwokatowi, ze środków Skarbu Państwa, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2006 r., II PK 242/06,

z dnia 22 września 2011 r., V CZ 66/11 – niepubl., z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN

341/98, OSNC 1999/6/123).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku z art.

3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.