III CZ 54/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 54/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Barbara Trębska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku A.Z.

przy uczestnictwie [...]

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 listopada 2009 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w K. na podstawie

art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 373 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., odrzucił apelację

wnioskodawcy z powodu nieuiszczenia przez pełnomocnika będącego adwokatem

opłaty podstawowej. Sąd ten ustalając, że wnioskodawca postanowieniem z dnia

21 grudnia 2004 r. był zwolniony od kosztów sądowych w całości wskazał, iż z

uwagi na treść art. 149 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych, do apelacji wniesionej od kończącego postępowanie

postanowienia z dnia 5 listopada 2008 r., zastosowanie mają przepisy tej ustawy, a

zatem także art. 14 ust. 2, nakładający na stronę zwolnioną od kosztów sądowych

obowiązek uiszczenia m.in. od apelacji opłaty podstawowej w wysokości 30 zł.

Mimo uchylenia tego przepisu przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r.

(Dz. U. z 2007 r. Nr 21 poz. 123) nowelizującej ustawę o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych, która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r., ma on nadal

zastosowanie do spraw - tak jak niniejsza –wszczętych przed tą datą.

W zażaleniu wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji:

art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78, i art. 2 przez zastosowanie przepisów, które

utraciły moc, tj. art. 1302 § 3 k.p.c., art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych w brzmieniu z 28 lipca 2005 r., a ich zastosowanie i skutki w

nich

przewidziane

spowodowały

utratę

przez

wnioskodawcę

możliwości

zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, pozbawiając go tym

samym dwuinstancyjnej drogi sądowej dochodzenia swych praw. Zarzucając

powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie

ulega

wątpliwości,

że

wobec

daty

postanowienia

kończącego

postępowanie w pierwszej instancji, które zapadło w dniu 5 listopada 2008 r.,

w postępowaniu apelacyjnym miały zastosowanie przepisy ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 167, poz. 1398

ze zm., dalej: u.k.s.c.), co wynika z art. 149 ust. 1 tej ustawy, który nakazuje

stosować dotychczasowe przepisy, tj. ustawę o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych z 1967 r. do spraw wszczętych przed 2 marca 2006 r., ale jedynie do

czasu zakończenia postępowania w danej instancji, a zatem do czasu wydania

orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CZ 22/07, niepublikowane; uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06, OSNC 2007, nr 6,

poz. 91).

Zasadnie zatem Sąd Okręgowy uznał, iż z mocy art. 14 ust. 2 u.k.s.c. na

wnioskodawcy – zwolnionemu od kosztów sądowych w całości, ciążył obowiązek

uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji. Przepis ten co prawda został uchylony

ustawą z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz. U. Nr 21, poz. 123), która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r.,

a więc jeszcze przed zakończeniem w sprawie niniejszej postępowania w pierwszej

instancji, jednakże z mocy art. 2 tej ustawy, do wniesionej przez wnioskodawcę

apelacji stosować należy dotychczasowe przepisy, a zatem także art. 100 ust. 2 i art.

14 ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2007 r. Zgodnie

bowiem z art. 2 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w

życie ustawy, czyli przed dniem 10 marca 2007 r. stosuje się przepisy dotychczasowe,

tj. art. 100 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu pierwotnym, zobowiązującym

stronę zwolnioną od kosztów sądowych do uiszczenia opłaty podstawowej.

„Wszczęcie sprawy" w rozumieniu art. 2 ustawy nowelizującej, to złożenie wniosku

inicjującego postępowanie sądowe (w niniejszej sprawie wniosku o stwierdzenie

nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie), a nie środka odwoławczego od

postanowienia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej instancji. Z kolei pod

pojęciem „przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy poprzednio

obowiązujące, tj. przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 4 października 2007 r., V CZ 82/07, niepublikowane).

Problem ponoszenia określonej w art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 u.k.s.c. opłaty

podstawowej od apelacji wniesionej po dniu 10 marca 2007 r. przez stronę

zwolnioną od kosztów sądowych w całości został rozstrzygnięty w uchwale Sądu

Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r. (III CZP 48/08, OSNC 2009 nr 7-8

poz. 102), którą sąd w obecnym składzie podziela. W uzasadnieniu uchwały Sąd

Najwyższy stwierdził, że art. 2 ustawy nowelizującej u.k.s.c. jest normą

międzyczasową, opartą na zasadzie jednolitości postępowania. Zamieszczając ten

przepis, ustawodawca wyraźnie odstąpił od reguły bezpośredniego działania nowej

ustawy procesowej. Naturalną konsekwencją oparcia normy intertemporalnej na

zasadzie jednolitości postępowania jest konieczność stosowania przepisów

wcześniej obowiązujących w sprawach toczących się po wejściu w życie nowej

ustawy. Zatem ustawa z dnia 14 grudnia 2006 r. nowelizująca u.k.s.c. uchyliła

obowiązek uiszczania opłaty podstawowej od pism wnoszonych przez osoby

zwolnione od kosztów sądowych w całości tylko w sprawach wszczętych po dniu

10 marca 2007 r.

Powyższe wskazuje, iż odrzucenie apelacji przez Sąd Okręgowy na

podstawie

wskazanych

w

zaskarżonym

postanowieniu

przepisów

było

uzasadnione. Wbrew stanowisku skarżącego nie były to przepisy uchylone.

Obowiązywały one w dacie ich stosowania przez Sąd Okręgowy, a co więcej

zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, zarówno przepis art. 130 2 § 3

k.p.c. w zakresie w jakim przewiduje, że sąd odrzuca nieopłaconą apelację

wniesioną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego bez

uprzedniego wezwania do uiszczenia należnej opłaty, jak i art. 14 ust. 2 i art. 100

ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy

z 14 grudnia 2006 r. nowelizującej u.k.s.c., są zgodne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45

ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

17 listopada 2008 r., SK 33/07, OTK-A 2008, nr 9, poz. 154).

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako bezzasadne.