III CZ 54/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 54/06

POSTANOWIENIE

Dnia 14 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M.S.

przeciwko „I.” S.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 14 września 2006 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji powoda,

wyrokiem z 23 listopada 2005 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób,

że zasądził od pozwanego przedsiębiorstwa „I.” S.A., dodatkowo kwotę 118 418,19

zł (bez orzekania o odsetkach) oraz orzekł o kosztach procesu i należnościach

Skarbu Państwa z tytułu nieuiszczonych opłat sądowych; nie oddalił natomiast

apelacji w jakiejkolwiek części.

Wyrok

ten

zaskarżył

powód,

reprezentowany

przez

zawodowego

pełnomocnika. Wnosząc skargę kasacyjną, błędnie oznaczoną, jak stwierdził Sąd

Apelacyjny - mianem kasacji, dotyczącą części objętej pktem Ia (zasądzającym

wymienioną wyżej kwotę 118 418,19 zł) skarżący dodał: „odnośnie uzupełnienia

tego wyroku o orzeczenie zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda odsetek

ustawowych za zwłokę od kwoty 118.418,19 zł...”.

Dodać należy, że powód w dniu 22 grudnia 2005 r. złożył wniosek

o uzupełnienie wyroku Sądu Apelacyjnego ogłoszonego (k. 1052) 23 listopada

2005 r. powołując się na bieg terminu od doręczenia wyroku z uzasadnieniem.

Wniosek ten został odrzucony.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z 14 lutego 2006 r. odrzucił skargę

kasacyjną, przede wszystkim ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano też, że apelacja nie zawierała wniosku

o zasądzenie odsetek od żądanej sumy świadczenia głównego, dlatego wyrok

sądu odwoławczego nie zawiera orzeczenia o jej oddaleniu w jakiejkolwiek części,

oraz stwierdzono nieusuwalny brak skargi w postaci nie zamieszczenia w niej

wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania.

Ponadto Sąd Apelacyjny wskazał, że powód nie dopełnił wymagania

zawartego w art. 3985 § 1 k.p.c. i nie żądał doręczenia wyroku z uzasadnieniem.

Pełnomocnik składając wniosek w dniu 24 listopada 2005 r. „o uzasadnienie

wyroku” wyraźnie zastrzegał, że „niniejszy wniosek nie stanowi zapowiedzi kasacji”

lecz podyktowany jest

koniecznością

postępowania układowego.

złożenia

tych

dokumentów do

akt

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powód

podnosi, że żądanie pozwu dotyczyło również odsetek i do tego żądania odwoływał

się powód w apelacji, a zatem domagał się należności z odsetkami. Co do wniosku

o sporządzenie uzasadnienia wyroku twierdzi, że składał go dwukrotnie 24 i 28

listopada 2005 r., nie uzasadnia jednak tego twierdzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powód wnosząc apelację zawarł w punkcie I. jej wniosku następujące

sformułowanie dotyczące

zmiany wyroku Sądu Okręgowego: „/.../ na korzyść

powoda przez zasądzenie przez Sąd pełnej kwoty należności zgłoszonej

w żądaniu pozwu, tj. poza zasądzoną w pkt I wyroku kwotą 101.495,42 (słownie:

sto jeden tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt pięć tysięcy złotych 42/100) tj.

dodatkowo kwotę 118.418,19 zł (słownie: sto osiemnaście tysięcy czterysta

osiemnaście złotych 19/100)”.

Przy ocenie, czy ogólne pojęcie należności obejmuje świadczenie główne

i uboczne (odsetki) nie można pomijać dalszych okoliczności, tj. odrębnego

wskazania w żądaniu pozwu należności głównej i ubocznej a następnie

doprecyzowania we wniosku apelacji kwot odnoszących się tylko do świadczenia

głównego. W takim wypadku Sąd Apelacyjny nie naruszył zasad wykładni

językowej ani logicznej tekstu apelacji wyprowadzając wniosek, że skarżący nie

domagał się już odsetek od żądanej kwoty należności głównej. Należy dodać, że

o zakresie zaskarżenia decyduje strona wnosząca środek odwoławczy i do niej

należy dostatecznie wyraźne określenie żądania. Dalsze próby uniknięcia

niekorzystnych następstw przytoczonego sformułowania okazały się nieskuteczne

ze względu na spóźnienie wniosku o uzupełnienie wyroku. Trzeba jednak dodać, że

powyższe

zdanie

nie

oznacza

jakiegokolwiek

zapatrywania

co

do

jego

dopuszczalności i zasadności. W opisanym stanie należy jednak uznać, że wyrok

Sądu drugiej instancji nie zawiera rozstrzygnięcia o odsetkach za opóźnienie

w zapłacie kwoty zasądzonej przez ten Sąd ponad kwotę zasądzoną przez Sąd

pierwszej instancji. Brak rozstrzygnięcia uniemożliwia więc zaskarżenie wyroku

w tej części skargą kasacyjną. Do takiego samego wniosku prowadzi rozpatrywanie

zażalenia na podstawie konstrukcji gravamen, czyli wymagania przesłanki

dopuszczalności skargi wyrażającej się w różnicy (na niekorzyść skarżącego)

miedzy żądaniem a wydanym orzeczeniem.

Drugą przyczyną odrzucenia skargi był brak wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania. W tej części zażalenia należy zgodzić się z zarzutem zażalenia co do

jego istnienia. Taki sens należy przypisać twierdzeniu strony, że „uzasadnione jest

rozpoznanie kasacji”. Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 3 skarga kasacyjna powinna

jednak zawierać nie tylko wniosek o przyjęcie do rozpoznania ale i jego

uzasadnienie. W razie powoływania się na oczywiste naruszenie prawa

obowiązkiem skarżącego jest wykazanie tej oczywistości, tj. wyższego stopnia

naruszenia przepisów powołanych w ramach podstawy skargi. Jako przypadki

oczywiste należy uznać wykładnię lub stosowanie prawa wbrew utrwalonej

i jednolitej praktyce sądowej, nie podlegają natomiast tej klasyfikacji wypadki

wątpliwe pozostawiające pewien zakres swobody. Wymagania należytego

uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia

odwołanie się do uzasadnienia jej podstaw, ponieważ obydwa elementy

konstrukcyjne (podstawy i wniosek o przyjęcie) są badane w innych fazach

postępowania kasacyjnego i przez odmienne składy orzekające. Dlatego brak

uzasadnienia wniosku, o którym mowa w art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. stanowi również

samoistną podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej.

Trzecią podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego zażaleniem stanowił brak

wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. W tej kwestii należy odróżnić

prawidłowość wniosku złożonego przez skarżącego od jego skuteczności.

Domagając się „uzasadnienia wyroku” już w dniu 24 listopada 2005 r. powód

wyraźnie

zastrzegał,

że

wniosek

„nie

stanowi

zapowiedzi

kasacji”,

lecz

podyktowany jest „koniecznością złożenia tych akt dokumentów do postępowania

układowego”. Również w tym wypadku brak precyzji użytych przez powoda

sformułowań skłonił Sąd Apelacyjny do oceny, że żądanie to nie spełniało

wymagań art. 387 k.p.c. Zgodzić się trzeba z poglądem, że wcześniejsze

zapewnienia strony kierowane do Sądu, o braku woli wniesienia skargi kasacyjnej,

nie mają znaczenia procesowego i mogą być zmieniane, jednak określenie

przedmiotu żądania ograniczonego do „uzasadnienia” odbiegające od wymagania

zawartego w art. 387 § 1 k.p.c. oraz określenie celu żądanego dokumentu (złożenie

do akt innego postępowania) usprawiedliwiały ocenę, że skarżący pominął

konieczny etap zaskarżania skargą kasacyjną, tj. żądania doręczenia wyroku

z uzasadnieniem. Ponieważ doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem stanowi

początek biegu terminu do wniesienia skargi (art. 3985 § 1 k.p.c.) należy uznać,

że podobnie jak przy zaskarżaniu orzeczeń sądu drugiej instancji kasacją

(w poprzednim stanie prawnym) zgłoszenie żądania o doręczenie stanowi warunek

prawny zaskarżania orzeczeń prawomocnych skargą kasacyjną.

Przytoczone

rozważania

prowadzą

do

wniosku,

że

zaskarżone

postanowienie odpowiadało prawu (art. 3986 k.p.c.) a zarzuty zażalenia są

nieusprawiedliwione. Dlatego Sąd Najwyższy oddalił je na podstawie art. 394 1 § 1

i 3 k.p.c., w związku z art. 39814 k.p.c.