III CZ 50/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 50/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

SSA Andrzej Niedużak

w sprawie z wniosku A. F.

przy uczestnictwie E. B., i innych

o dział spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 sierpnia 2012 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na punkt 4 postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 8 lutego 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek A. F. o

zasądzenie od uczestniczek E. B., i innych kosztów postępowania odwoławczego

/w tym kosztów postępowania kasacyjnego uznając, że wobec braku sprzeczności

interesów, nie było podstaw do odstąpienia od zasady określonej w art. 520 § 1

k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła

naruszenie art. 520 § 1 k.p.c. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie oraz art. 520 § 3 k.p.c. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji

niezastosowanie tego przepisu. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia,

ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca

w

uzasadnieniu

zarzutów

zażalenia

zakwestionowała

dotychczasową wykładnię art. 520 § 1 k.p.c. prezentowaną w orzecznictwie Sądu

Najwyższego. Przepis ten określa zasadę rozstrzygania o kosztach postępowania

nieprocesowego, natomiast będące wyjątkiem od zasady uprawnienie Sądu do

odstąpienia od niej ustawodawca określił w kolejnych paragrafach art. 520 k.p.c.,

wiążąc

to

dyskrecjonalne

uprawnienie

Sądu

z

wystąpieniem

przesłanki

sprzeczności interesów uczestników. Nawet jej wystąpienie nie obliguje jednak

Sądu do bezwzględnej rezygnacji zastosowania art. 520 § 1 k.p.c. W judykaturze

utrwalone jest stanowisko, że w sprawach tzw. „działowych” (a więc także o dział

spadku) nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. sprzeczność interesów

uczestników niezależnie od tego, jaki sposób podziału oni postulują i jakie wnioski

składają w tym względzie. W efekcie, sam fakt zgłoszenia przez uczestników

odmiennych wniosków co do sposobu podziału nie powoduje powstania

sprzeczności interesów, gdyż na gruncie art. 520 k.p.c. omawiana przesłanka nie

jest związana ze stanowiskiem zajętym przez zainteresowanych w sprawie.

Wniesienie apelacji przez wnioskodawcę lub uczestnika kwestionującego przyjęty

przez Sąd pierwszej instancji sposób działu spadku, nie stwarza sprzeczności jego

interesów z interesem uczestników akceptujących taki sposób podziału i nie

wnoszących apelacji oraz nie uzasadnia obciążenia skarżącego kosztami

postępowania apelacyjnego (por. postanowienie SN z dnia 19 listopada 2010 r.,

III CZ 46//10, OSNC 2011 r., nr 7-8, poz. 88; postanowienie SN z dnia 3 lutego

2012 r., III CZ 133/11, niepubl. oraz postanowienie SN z dnia 15 grudnia 2011 r.,

II CZ 120/11, niepubl.). Innymi słowy, w sprawach m.in. o dział spadku nie

występuje

sprzeczność

interesów

między

uczestnikami

postępowania

domagającymi się podziału, a prezentującymi jedynie odmienne zapatrywania co

do sposobu jego dokonania (por. postanowienie SN z dnia 16 września 2011 r.,

IV CZ

47/11,

niepubl.).

Do

Sądu

należy

nieprocesowym

wniosek

o

zasądzenie

ocena,

kosztów

czy

w

postępowaniu

postępowania

uzasadnia

odstąpienie od reguły określonej w art. 520 § 1 k.p.c., a podjęcie takiej decyzji

i zastosowanie art. 520 § 3 k.p.c. wymaga wyjaśnienia przez Sąd przyczyn

i zakresu skorzystania ze swoich dyskrecjonalnych uprawnień (postanowienia

z dnia 9 grudnia 1999 r. III CKN 497/98, OSNC 2000 r., nr 6, poz. 116 i z dnia

3 grudnia 2010 r., I CZ 122/10; niepubl.). Z uzasadnienia rozstrzygnięcia

wydanego w niniejszej sprawie wynika, że sąd uznał, iż w sprawie istnieją

okoliczności, które przemawiają za zastosowaniem art. 520 § 1 k.p.c. oraz

w sposób przekonywujący uzasadnił swoje stanowisko wskazując m.in. na

stanowisko uczestniczek zajmowane w toku całego procesu. Ocena ta dokonana

na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, nie wykracza poza granice

przewidziane dla swobodnej oceny sądu i nie uzasadnia trafności zarzutów

podniesionych przez skarżącą. W szczególności, wbrew argumentom zażalenia,

brak sprzeczności interesów nie może być utożsamiany z biernością uczestników

postępowania działowego. W konsekwencji nie jest zasadny zarzut błędnej

wykładni art. 520 § 1 k.p.c. oraz zarzut nie zastosowania art. 520 § 3 k.p.c.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 398 14

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.