III CZ 49/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 49/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Marta Romańska

SSA Jan Kremer (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. D. i D. D.

przeciwko Gminie B.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 listopada 2010 r.,

zażalenia powodów na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II Ca (…),

1. odrzuca zażalenie w części dotyczącej orzeczenia o kosztach zawartego w

pkt 1 IV;

2. zmienia zaskarżone orzeczenie zawarte w pkt 4 w ten sposób, że oddala

wniosek strony pozwanej o zasądzenie kosztów postępowania od D. D.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r. zmienił zaskarżony wyrok

Sądu Rejonowego w O. oddalający powództwo J. D. przeciwko Gminie B. w ten sposób,

że nakazał pozwanej Gminie złożenie oświadczenia woli przenoszącego na rzecz

powodów J. D. i D. D. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej prawa własności

nieruchomości położonej w P., Gmina B., składającej się z działki ewidencyjnej nr (…)/2

o pow. 0,0996 ha objętej księgą wieczystą nr (…) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w

O. za zapłatą kwoty 12 850 zł, oddalił powództwo w pozostałej części i zasądził od

strony pozwanej na rzecz J. D. kwotę 1860 zł. tytułem kosztów postępowania. Ponadto

zasądził od powódki D. D. na rzecz pozwanej Gminy kwotę 1200 zł, odstępując od

obciążania jej kosztami należnymi Skarbowi Państwa, oddalił jej apelację, zasądził na

rzecz J. D. od strony pozwanej kwotę 1843 zł tytułem kosztów postępowania

odwoławczego i kwotę 600 zł od D. D. na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów

postępowania odwoławczego, także nie obciążając jej kosztami na rzecz Skarbu

Państwa z tytułu opłaty od apelacji.

Orzeczenie o kosztach należnych powodowi J. D. Sąd Okręgowy oparł na

zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu i powołując art. 98 k.p.c. wskazał, że na

koszty te złożyły się opłata od pozwu, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz

wynagrodzenie pełnomocnika wyliczone według § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej

przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Pismo D. D. z dnia 19 listopada 2002 r.

Sąd Okręgowy potraktował jako pozew w nowej sprawie, wskazując na niemożność

wstąpienia do postępowania po stronie powodowej mocą własnych działań strony.

Zarazem Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji uchybił czynnościom

procesowym, nie traktując w ten sposób tego pisma, co uzasadniało nieobciążanie

powódki kosztami należnymi Skarbowi Państwa (art. 102 k.p.c.). Zważywszy jednak,

że strona pozwana była reprezentowana przez pełnomocnika, Sąd zasądził na

podstawie art. 98 k.p.c. od D. D. na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego

w wysokości wynikającej z § 6 pkt 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej

przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Ponadto orzeczono o kosztach

postępowania apelacyjnego na rzecz powoda J. D., zasądzając na podstawie już

powołanych przepisów oraz § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia koszty w podwyższonej

stawce – dwukrotność stawki minimalnej, zgodnie z wnioskiem.

Postanowienia zawarte w pkt 1. III i IV oraz w pkt 4 wyroku dotyczące kosztów

postępowania zaskarżyli powodowie, wnosząc o zmianę orzeczenia, przy czym Sąd

Okręgowy na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. oraz art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2

k.p.c. uwzględnił zażalenie powoda odnośnie pkt 1. III wyroku. W uzasadnieniu

zażalenia powódka D. D. przedstawiła stanowisko dotyczące jej wstąpienia do

postępowania i wniosła o uchylenie orzeczenia w pkt 1 .IV i pkt 4, ewentualnie o jego

zmianę i nieobciążanie jej kosztami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie w części dotyczącej zaskarżenia postanowienia zawartego w punkcie

1. IV wyroku Sądu Okręgowego, którym zasądzono od D. D. na rzecz pozwanego kwotę

1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję

podlegało odrzuceniu na podstawie, przepis art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c. nie obejmuje

bowiem rozstrzygnięć o kosztach postępowania dotyczących kosztów w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym także wówczas, gdy zostały one zasądzone w wyniku wydania

przez sąd drugiej instancji orzeczenia reformatoryjnego (por. postanowienie z dnia 24

września 2010 r., IV CZ 60/10, nie publ.). Z tego względu w omawianym zakresie

orzeczono jak w pkt 1 sentencji (art. 3941 § 3 zw. z art. 39821 i art. 373 k.p.c.).

Zażalenie

zasługuje

natomiast

na

uwzględnienie

w

części

dotyczącej

rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym (pkt 4 wyroku). Sąd

Okręgowy powołał jedynie przepisy regulujące zasadę i wysokość kosztów zastępstwa

procesowego za drugą instancję, nie odnosząc ich do konkretnych okoliczności sprawy,

tymczasem

do oddalenia

wniosku

o

zasądzenie

kosztów

wystarczające

było

stwierdzenie, że strona pozwana przegrała sprawę. Okoliczność ta przesądza brak

podstawy do zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania od powódki, co

skutkowało zmianą pkt 4 wyroku i oddaleniem wniosku o zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego za drugą instancję na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z art.

39816 k.p.c.