III CZ 49/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 49/09

POSTANOWIENIE

Dnia 20 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa R. Z.

przeciwko B. J.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 listopada 2009 r.,

zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 sierpnia 2009 r.,

oddala zażalenie; przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego adwokatowi S. B. kwotę 1000 zł (jeden tysiąc)

powiększoną o 22% podatku od towarów i usług tytułem zwrotu

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. odrzucił apelację

pozwanej B. J. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 2 grudnia 2008 r.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu 2 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy w K. ogłosił wyrok w sprawie z

powództwa R. Z. przeciwko B. J. o zapłatę. Pozwana była obecna przy ogłoszeniu

wyroku i została pouczona o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.

Wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 2 grudnia 2008 r.

pozwana wniosła do Sądu Rejonowego w K. w dniu 9 grudnia 2008 r. Został on

przekazany do Sądu Okręgowego w K. w dniu 15 grudnia 2008 r. Postanowieniem

z dnia 28 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił wniosek jako spóźniony.

Na skutek wniosku pozwanej Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia

9 kwietnia 2009 r. przywrócił jej termin do złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku z dnia 2 grudnia 2008 r. Sąd wziął pod uwagę, że pozwana

jest osobą nieporadną i nie posiada wykształcenia prawniczego, jest w ciężkiej

sytuacji rodzinnej i materialnej i nie wiedziała, że może ubiegać się o pełnomocnika

z urzędu. Pozwana wniosła apelację w dniu 20 maja 2009 r.

Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, iż termin do złożenia wniosku

o doręczenie wyroku z uzasadnieniem przywrócono pozwanej bezzasadnie

i w konsekwencji odrzucił jej apelację jako wniesioną po terminie. W ocenie Sądu

drugiej instancji uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku

nie pozostawało w związku z predyspozycjami pozwanej, ale z nienależytą

dbałością

o

własne

interesy.

Pozwana

podczas

rozpoznawania

wniosku

o przywrócenie terminu przyznała, że wysłuchała pouczenia o sposobie i terminie

wniesienia środka odwoławczego i zrozumiała je, a błąd w oznaczeniu adresata

wniosku wynikał z niezapisania sobie tego pouczenia.

W zażaleniu pozwana zarzuciła naruszenie art. 168 w zw. z art. 373 w zw.

z art. 370 k.p.c. wskazując, że Sąd Apelacyjny niesłusznie zakwestionował

istnienie przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej.

W konkluzji

i

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

w

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

całości

Zażalenie nie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 373 k.p.c. sąd drugiej instancji bada dopuszczalność apelacji

także pod kątem zachowania terminu do jej wniesienia, kontrolując przy tym

postanowienia wydane przez sąd pierwszej instancji w toku postępowania

międzyinstancyjnego, przede wszystkim orzeczenia dotyczące przywrócenia

uchybionego terminu do wniesienia apelacji. Nie może ulegać wątpliwości, że do

kontroli zachowania warunków formalnych apelacji należy również sprawdzenie

zasadności przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o doręczenie

wyroku sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem.

Przy ocenie prawidłowości zakwestionowania przez Sąd drugiej instancji

postanowienia Sądu pierwszej instancji o przywróceniu terminu do złożenia

wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem aktualny pozostaje wyrażony

orzecznictwie pogląd, że podważenie przez Sąd drugiej instancji prawidłowości

postanowienia Sądu pierwszej instancji o przywróceniu terminu do wniesienia

środka odwoławczego w drodze podejmowanej w ramach art. 373 k.p.c. kontroli

zachowania ustawowych wymagań, co do tego środka powinno sprowadzać się do

sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy zachodzi pewna ku temu podstawa (por. m.

in. postanowienie SN z 23 marca 2007 r., V CZ 16/07, niepubl., postanowienie SN

z 25 sierpnia 1999 r., III CKN 695/99, OSNC 2000 nr 3, poz. 51). W rozpoznawanej

sprawie podstawa taka istniała.

Słusznie Sąd Apelacyjny stwierdził, iż w świetle zeznań złożonych przez

pozwaną na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji, na której rozpoznawany

był wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku

z dnia 2 grudnia 2008 r. z uzasadnieniem, nie może budzić wątpliwości, że do

niedochowania terminu doszło na skutek niezachowania przez pozwaną należytej

dbałości o swoje interesy. Pozwana przyznała, że przyczyną mylnego oznaczenia

adresata wniosku, był fakt, iż nie zapisała ona sobie pouczenia Sądu, którego

wysłuchała i które zrozumiała. Niedbalstwa strony w tym zakresie nie można

usprawiedliwiać jej trudną sytuacją rodzinną i materialną, a także nieznajomością

przepisów prawa.

Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. Sąd może uwzględnić wniosek strony

o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie

wtedy, gdy ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Wynika

stąd, że w razie, gdy ustalone przez Sąd okoliczności uchybienia świadczą

o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci,

a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, Sąd nie może dokonać

przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę

po jego upływie pozostaje bezskuteczna (art. 167 k.p.c.) (postanowienie SN

z 29 października 1999 r., I CKN 556/98, niepubl.).

Z tych przyczyn, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.

O

kosztach

w postępowaniu

nieopłaconej

kasacyjnym

Sąd

pomocy

prawnej

udzielonej

z

urzędu

Najwyższy orzekł na podstawie

§ 19

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348

ze zm.).

db