III CZ 47/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 47/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej S.A. Zakładu

Telekomunikacyjnego

w K.

przeciwko E. K.

o zapłatę,

i z powództwa wzajemnego E. K.

przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A. Zakładowi Telekomunikacyjnemu

w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 listopada 2007 r.,

zażalenia powoda E. K.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 maja 2007 r.,

oddala zażalenie i przyznaje adw. T. Ż. od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego 1200 (tysiąc dwieście) zł tytułem kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej E. K. z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny– na podstawie art. 410 § 1

k.p.c. – odrzucił wniesioną przez pozwanego i powoda wzajemnego E. K. skargę o

wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 22 maja 2002 r., , którym Sąd odwoławczy – na skutek apelacji

pozwanego

i

powoda

wzajemnego

–

wyrok

Sądu

Okręgowego

w

K.,

uwzględniający w całości powództwo Telekomunikacji Polskiej S.A. przeciwko E. K.

o zapłatę 3294,43 zł i oddalający powództwo wzajemne, zmienił i obniżył

zasądzona kwotę do 2715,27 zł, a w pozostałym zakresie apelację oddalił.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd stwierdził – na podstawie

analizy obszernej skargi o wznowienie postępowania – iż E. K. oparł skargę na

trzech podstawach. Po pierwsze, domaga się on wznowienia postępowania z

powodu nieważności postępowania wywołanej tym, że nie miał zdolności sądowej i

procesowej ze względu na całkowicie zniesioną poczytalność oraz że nie był

należycie reprezentowany i został pozbawiony możności działania (art. 401 pkt 2

k.p.c.). Po drugie, żądał wznowienia postępowania z powodu późniejszego

wykrycia takich okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły mieć

wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w poprzednim

postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.). Po trzecie, domagał się wznowienia

postępowania na tej podstawie, że wyrok został oparty na sfałszowanych

dokumentach i uzyskany za pomocą przestępstwa (art. 403 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.).

Ponadto Sąd podkreślił, że w skardze o wznowienie postępowania powód nie może

wychodzić poza przedmiot postępowania, którego wznowienia domaga się. Zatem

nie mogą być brane pod rozwagę – właśnie ze względu na wspomniany przedmiot

postępowania – okoliczności dotyczące opisanych w skardze szkód wyrządzonych

powodowi przez funkcjonariuszy służb specjalnych i policji.

Sąd Apelacyjny uznał, że E. K. nie wykazał, aby zachodziła przewidziana w

art. 401 pkt 2 podstawa wznowienia postępowania. Nie ma podstaw do przyjęcia,

że pozwany i powód wzajemny wskutek naruszenia przepisów prawa został

pozbawiony możności działania, zwłaszcza, że przez pewien czas działał w sprawie

z

udziałem

profesjonalnego

pełnomocnika

procesowego.

E.

K. nie

jest

ubezwłasnowolniony, ma więc pełną zdolność do czynności procesowych. Dla

oceny tej przesłanki procesowej nie ma znaczenia niepoczytalność powoda,

stwierdzona w jednym z procesów karnych. Poza tym E. K.i nie wykazał, aby w

sprawie I C …/00 działał w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie

decyzji i wyrażenie woli. Sąd uznał za niezrozumiały zarzut powoda, że nie posiada

on zdolności sądowej.

Nie zachodzi także podstawa wznowienia przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c.

Powód w toku postępowania w sprawie I C …/00 powoływał się na stan zdrowia,

składając odpowiednie dokumenty, w tym opinię sądowo-psychiatryczną z dnia

14 kwietnia 2003 r. i przeprowadzoną

w sprawie 3 Ds. …/98/S. Wymienione

dokumenty nie stanowią zatem nowych dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Tak też należy ocenić dokumentację z badania tomograficznego z dnia

29 października 2006 r. oraz powołaną w pkt 9 ust. 1 lit. a i b skargi. Sąd podkreślił,

że w sytuacji, w której sąd stwierdził w sprawie I C …/00 brak podstaw do przyjęcia

– co do zasady – odpowiedzialności deliktowej pozwanej, omawianej podstawy

wznowienia postępowania nie mogą uzasadniać okoliczności dotyczące rozmiaru

szkody.

Zdaniem Sądu, powód nie wykazał również przewidzianej w art. 403 § 1 pkt

1 i 2 k.p.c. podstawy wznowienia postępowania. Zarzuty, że wyrok został opary na

sfałszowanych dokumentach lub uzyskany za pomocą przestępstwa są bowiem

oparte wyłącznie na twierdzeniach powoda. Sąd podkreślił, że z akt sprawy I C

…/03 wynika, że E. K. składał zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, ale

prokurator nie dopatrzył się w postępowaniu pozwanej przestępstwa.

W zażaleniu pełnomocnik powoda wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

dominuje

pogląd,

że

samo

sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza

oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej

uzasadnienia wynika, że podniesiona podstawa nie zachodzi. Taka skarga podlega

– na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. – odrzuceniu jako nieoparta na ustawowej

podstawie wznowienia. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia

1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 154, z dnia 30 maja 1996 r., I CRN

101/95, OSNC 1996, nr 10, poz. 138, z dnia 28 października 1999 r. II UKN 174/99,

OSNP 2001, nr 4, poz. 133). Nawiązując do tego nurtu orzecznictwa, Sąd

Apelacyjny trafnie uznał, że nie zachodzi żadna ze wskazanych przez skarżącego

w skardze podstaw wznowienia postępowania.

Skarżący,

kwestionując

zaskarżone

postanowienie,

nie

przedstawił

argumentów podważających stanowisko Sądu. Nie można zwłaszcza podzielić

zarzutu, że skarga o wznowienie postępowania nie została należycie rozpoznana

na skutek „rozbicia przez Sąd Apelacyjny skargi o wznowienie postępowania na

dwie sprawy, tj. sprawę sygn. akt […]”. Kwestionowany sposób rozpoznania skargi

jest konsekwencją – co skarżący pomija – wyłączenia ze sprawy I C …/00

oznaczonej części powództwa wzajemnego i rozpoznania jej jako odrębnej sprawy I

C …/03. Jest zatem oczywiste, że skarga o wznowienie postępowania – z zakresie,

w jakim dotyczyła orzeczeń wydanych w tych sprawach – została rozpoznana

odrębnie. Zaskarżonego postanowienia nie podważa zarzut „nierozpoznania

problemów

prawnych,

podniesionych

na

wstępie

skargi

o wznowienie

postępowania”, ponieważ na skutek odrzucenia skargi, jako niedopuszczalnej, nie

podlegała ona merytorycznemu rozpoznaniu. Należcie została oceniona – wbrew

przekonaniu

skarżącego

–

kwestia,

czy

zachodzi

podstawa

wznowienia

przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności Sąd trafnie uznał, że względu

na przedmiot postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie, nie mogą być

brane pod rozwagę okoliczności

dotyczące opisanych w skardze szkód

wyrządzonych skarżącemu przez funkcjonariuszy służb specjalnych i policji.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie potwierdza zarzutu, że ocena

podstawy wznowienia, w postaci pozbawienia skarżącego możności działania w

postępowaniu odwoławczym, nie uwzględniała okoliczności, że skarżący na tym

etapie postępowania działał bez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonego

postanowienie nie podważają zarzuty dotyczące kwestii zachowania terminu do

wniesienia skargi o wznowienia postępowania, ponieważ do odrzucenia skargi

wystarczyła trafna ocena Sądu, że nie zachodzą wskazane w skardze podstawy

wznowienia.

Z

przedstawionych

powodów

zażalenie

podlega

oddaleniu

jako

nieuzasadnione (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). Podstawę prawną

przyznania adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

stanowi § 13 ust. 2 pkt 2 w związku z § 19 pkt 1 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

jz