III CZ 45/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 45/07

POSTANOWIENIE

Dnia 8 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Z. K.

przeciwko Akademii […]

o ustalenie i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 listopada 2007 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 lutego 2007 r.,

1. oddala zażalenie i nie obciąża powoda kosztami

postępowania zażaleniowego,

2. oddala

wniosek

o

przyznanie

kosztów

z

tytułu

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę powoda Z. K.

z dnia 2 stycznia 2007 r. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sąd

Apelacyjnego z dnia 29 września 2006 r. oddalającego apelację powoda od wyroku

Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 grudnia 2005 r., którym Sąd oddalił powództwo i

obciążył powoda kosztami procesu, oraz oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego wyroku..

Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowi nieważność postępowania spowodowana pozbawieniem powoda

możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.). Powód dopatrzył się tej podstawy

wznowienia w nieuzględnieniu przez Sądy obu instancji faktów powszechnie

znanych

przy

ocenie

korespondencyjnego

lub

zasadności

żądania

eksternistycznego

ustalenia

ukończenia

jego

prawa

studiów

do

oraz

bezpodstawnym przyjęciu przedawnienia pozostałych roszczeń dochodzonych

w sprawie. Wskazując naruszone przepisy, powód przytoczył art. 70 ust. 1

Konstytucji oraz art. 378 k.p.c. Ponadto powód podniósł, że Sąd, obciążając go

kosztami procesu, naruszył art. 102 k.p.c. Uzasadniając zachowanie terminu do

wniesienia skargi, Z. K. podał, że o wyroku dowiedział się dnia 29 grudnia 2006 r.

Przyznał jednak, że zamierzał już dnia 4 października 2006 r. wystąpić

o doręczenie odpisu wyroku Sądu drugiej instancji, ale złożenie wniosku

uniemożliwiło mu umieszczenie go w szpitalu psychiatrycznym.

Z ustaleń Sądu Apelacyjnego wynika, że powód domagał się od Akademii

[…]

264 000 zł skapitalizowanej renty, 2000 zł renty bieżącej, 305 000 zł

zadośćuczynienia

oraz

ustalenia

prawa

do

korespondencyjnego

lub

eksternistycznego ukończenia studiów. Sąd Okręgowy - po przeprowadzeniu z

udziałem powoda jedynej w sprawie rozprawy - dnia 9 grudnia 2005 r. oddalił

powództwo. Rozprawa apelacyjna odbyła się dnia 29 września 2006 r. Powód

prawidłowo zawiadomiony o tej rozprawie nie wziął w niej udziału (nie

usprawiedliwił nieobecności, nie domagał się też odroczenia rozprawy). Wyrok

został ogłoszony bezpośrednio po zamknięciu rozprawy apelacyjnej. Powód nie

złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia.

Sąd Apelacyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania ulega –

na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. - odrzuceniu przede wszystkim dlatego, że nie

zachodzi wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania.

Wprawdzie powód powołał przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia

postępowania, ale analiza okoliczności przytoczonych na jej uzasadnienie

jednoznacznie wskazuje, że powód nie został - wbrew jego przekonaniu - na skutek

naruszenia wskazanych przepisów prawa pozbawiony możności działania. Ponadto

wątpliwe jest - zdaniem Sądu - zachowanie przez powoda terminu przewidzianego

w art. 407 k.p.c., ponieważ zamiar złożenia w dniu 4 października 2006 r. wniosku

o sporządzenie uzasadnia wyroku Sądu Apelacyjnego może wskazywać, że powód

wiedział o wyroku już w dniu 29 września 2006 r. Sąd nie dopatrzył się także

podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego

wyroku (art. 414 k.p.c.).

W zażaleniu pełnomocnik powoda zarzucił, że zachodzi wskazana w skardze

podstawa wznowienia postępowania. Powód został pozbawiony możności działania

na skutek naruszenia art. 5 i art. 212 k.p.c., ponieważ Sądy obu instancji nie

pouczyły go o możliwości powołania profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji,

w której jego zachowanie wskazywało na taką potrzebę. W konkluzji zażalenia

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

dominuje

pogląd,

że

samo

sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza

oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej

uzasadnienia wynika, że podniesiona podstawa nie zachodzi. Taka skarga podlega

- na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. - odrzuceniu jako nieoparta na ustawowej

podstawie wznowienia, (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia

1968 r., l CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 154, z dnia 30 maja 1996 r., l CRN

101/95, OSNC 1996, nr 10, poz. 138, z dnia 28 października 1999 r. II UKN 174/99,

OSNP 2001, nr 4, poz. 133).

Nawiązując do tego nurtu orzecznictwa, Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że nie

zachodzi

wskazana

przez

skarżącego

w

skardze

podstawa

wznowienia

postępowania. Trafnie Sąd stwierdził również, że na ocenę zachowania terminu

z art. 407 k.p.c. nie miała wpływu przeszkoda w postaci umieszczenia skarżącego

w szpitalu psychiatrycznym. Rozważenie uchybienia terminowi do wniesienia skargi

z tego powodu wymagało bowiem złożenia - co nie ma jednak miejsca w sprawie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Nie podważa zaskarżonego postanowienia podniesiony w zażaleniu zarzut,

że skarżący na skutek naruszenia art. 5 i art. 212 k.p.c. został pozbawiony

możności działania. Zmierza on bowiem do wykazania podstawy wznowienia

postępowania za pomocą nowych okoliczności, podniesionych dopiero w zażaleniu.

Tymczasem sąd jest związany wskazaną w skardze podstawą wznowienia

postępowania i nie może - wbrew przekonaniu skarżącego - samodzielnie ustalać

na podstawie akt sprawy okoliczności uzasadniających podstawę wznowienia.

Niezależnie od tego, w orzecznictwie Sąd Najwyższego przyjmuje się - co trafnie

podniesiono w odpowiedzi na zażalenie - że naruszenie art. 5 i art. 212 k.p.c.

polegające na niepouczeniu strony o celowości ustanowienia pełnomocnika

procesowego nie powoduje nieważności postępowania, lecz stanowi uchybienie

mogące mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca

2005 r., II UK 271/04. OSNP 2006, nr 5-6. poz. 95).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy - na podstawie art. 39818

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 102 w związku z art. 391 i art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Wniosek o zasądzenie

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu został oddalony,

ponieważ

nie

zwierał

przewidzianego

w

§

rozporządzenia

Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oświadczenia,

że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części.

jz