III CZ 44/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 44/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. T.

przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K.

o wpis własności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 października 2010

r.,

zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 lipca 2010 r.,

sygn. akt II Ca (…),

1)

uchyla zaskarżone postanowienie w zakresie oddalającym w pozostałej

części wniosek uczestniczki Gminy Miejskiej K. o zasądzenie kosztów i

zasądza od wnioskodawcy J. T. na rzecz uczestniczki kwotę 60

(sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym;

2)

zasądza

od

wnioskodawcy

na

rzecz

uczestniczki

kwotę

(sto

pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed

Sądem Najwyższym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w K., uzupełniając postanowienie z

dnia 17 czerwca 2010 r., zasądził na rzecz uczestniczki Gminy Miejskiej K. kwotę 60 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego i oddalił dalej idący jej wniosek.

Na uzasadnienie podał, że odpowiedź na apelację wnioskodawcy J. T. złożona

została w terminie wskazanym w art. 372 k.p.c., aczkolwiek po wydaniu postanowienia z

dnia 17 czerwca 2010 r. oddalającego apelację, co uzasadniało uzupełnienie tego

postanowienia. Koszty postępowania apelacyjnego ponosi wnioskodawca na podstawie

art. 520 § 3 k.p.c. W odniesieniu do kosztów postępowania zażaleniowego brak było

podstaw do odstąpienia od zasady ponoszenia przez każdego z uczestników

postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Rozstrzygnięcie w tym

względzie miało formalny charakter i zapadło niezależnie od stanowiska uczestników, a

zatem

nieuzasadnione

było

obciążenie

wnioskodawcy

kosztami

postępowania

zażaleniowego poniesionymi przez uczestniczkę.

W zażaleniu Gmina Miejska K. domagała się uchylenia postanowienia Sądu

Okręgowego w K. w części oddalającej jej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania

zażaleniowego i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, przy

uwzględnieniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Podniosła

zarzut zastosowania niewłaściwej podstawy orzekania o kosztach postępowania

nieprocesowego o jakiej traktuje art. 520 § 1 k.p.c, ponieważ w istocie interesy

uczestników tego postępowania były sprzeczne, a odrzucenie zażalenia, które na

gruncie art. 520 § 3 k.p.c. należy interpretować jako wniosek, wskazywało, że właściwe

być powinno obciążenie kosztami wnioskodawcy. Nie ma znaczenia w odniesieniu do

odpowiedzialności

związanej

z

ponoszeniem

kosztów

postępowania

to,

czy

rozstrzygnięcie o zażaleniu wnioskodawcy oparte było na formalnych, czy też

merytorycznych przesłankach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 520 § 1 i art. 520 § 3 w związku z art. 391 § 2 i art. 397 § 2

k.p.c. oraz 13 § 2 k.p.c. uznać należało za uzasadniony. Trafnie stwierdził Sąd

Okręgowy, że w postępowaniu nieprocesowym podstawową zasadą orzekania o

kosztach procesu jest przewidziana art. 520 § 1 k.p.c. zasada ponoszenia przez

każdego z uczestników wyłożonych przez niego kosztów, której odpowiednikiem w

postępowaniu procesowym jest zasada wzajemnego zniesienia kosztów (art. 100 i art.

104 k.p.c.). Kolejne dwa paragrafy art. 520 k.p.c. wskazują, że w sytuacjach w nich

przewidzianych istnieje możliwość zastosowania wyjątków od zasady ogólnej, przez

stosunkowe rozdzielenie kosztów pomiędzy uczestnikami, w razie różnego stopnia

zainteresowania

wynikiem

postępowania

albo

włożenie

obowiązku

ponoszenia

wszystkich kosztów na „przegrywającego” uczestnika, jeśli interesy uczestników są

sprzeczne, jak też obciążenie go kosztami, których poniesienie zostało przez niego

zawinione. Przedmiotem rozstrzygnięcia są poniesione przez uczestników postępowania

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 i 3 w

związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

Nie było podstaw do kwestionowania stanowiska skarżącej, że interesy

uczestników postępowania w rozpoznawanej sprawie były sprzeczne, a nadto tak

wniosek o dokonanie wpisu, zażalenie jak i apelacja wnioskodawcy zostały oddalone.

Zgodnie z zasadami unifikacji i koncentracji kosztów postępowania, których wyrazem

jest art. 108 § 1 k.p.c., w orzeczeniu końcowym sąd orzeka o wszystkich kosztach przy

zastosowaniu adekwatnej do wyniku postępowania zasady. Konsekwencją tego jest

objęcie tą zasadą wszystkich elementów kosztów. Zastosowanie do niektórych

poniesionych przez uczestników składników kosztów innej zasady, niż przyjęta w

odniesieniu do wyniku postępowania, mogłoby mieć miejsce jedynie w odniesieniu do

tych kosztów, które nie mają charakteru kosztów celowych albo których powstanie było

wywołane niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem jednego z

uczestników, czy też częściowego obciążenia uczestnika kosztami, podyktowanego

względami słuszności. Powołane przepisy nie przewidują natomiast możliwości

uzależniania uwzględnienia wniosku o zwrot kosztów od oceny przedmiotu zażalenia

jako „formalnego”, które podlega ocenie sądu „niezależnie od stanowisk uczestników".

Rację ma skarżąca, że w odniesieniu do żądania zawieszenia postępowania w sprawie

do czasu zakończenia postępowania administracyjnego stanowiska uczestników były

sprzeczne. Podejmując obronę swojego stanowiska uczestniczka postępowania miała

prawo złożyć odpowiedź na zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia

postępowania i przedstawić własne argumenty, a związane z tym koszty ocenić należało

jako koszty celowe. Nie było zatem podstaw do zastosowania w stosunku do tych

kosztów innej zasady, niż objęta art. 520 § 3 k.p.c.

Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić na

podstawie art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i zasądzić w oparciu o art. 520 § 3

w związku z art. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c. od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki

koszty związane z postępowaniem zażaleniowym przed Sądem Okręgowym.

Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym

oparte zostało na podstawie art. 520 § 3 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.