III CZ 43/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 43/07

POSTANOWIENIE

Dnia 8 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Strus

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa B. J.

przeciwko T. S.A. w W.

o zapłatę i nakazanie usunięcia ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 listopada 2007 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 3 kwietnia 2007 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2007 r. odrzucił skargę

kasacyjną powódki od wyroku tego Sądu z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawie z

powództwa B. J. przeciwko T. S.A. o zapłatę i nakazanie usunięcia. W

uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podkreślił, że zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50.000 zł. W niniejszej sprawie powódka

żądała zasądzenia na jej rzecz 80.000 zł za bezumowne korzystanie z

nieruchomości przez 20 lat i 40.000 zł odszkodowania za obniżenie wartości działki,

a także nakazania usunięcia urządzeń telekomunikacyjnych z nieruchomości

powódki. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 26 lipca 2006 r. częściowo

uwzględnił żądanie powódki i nakazał stronie pozwanej usunięcie urządzeń

teletechnicznych z nieruchomości powódki oraz zasądził na rzecz powódki od

strony pozwanej kwotę 10.537 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 6 czerwca 2005

r. do dnia zapłaty. Od tego wyroku strona pozwana wniosła apelację, wskazując

jako

wartość

przedmiotu

zaskarżenia

kwotę

11.152

zł.

Wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego częściowo uwzględniono apelację strony pozwanej i zmieniono wyrok

Sądu I instancji w zakresie punktu l dotyczącego żądania nakazania usunięcia

urządzeń teletechnicznych z działki powódki. Powódka wniosła skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Apelacyjnego i jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazała

kwotę 109.463 zł. Z powyższego wynika, że skarga kasacyjna powódki od wyroku

Sądu Apelacyjnego, który orzekał na skutek apelacji strony pozwanej, w której jako

wartość przedmiotu zaskarżenia wskazano kwotę 11.152 zł, jest niedopuszczalna.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny wskazał, że celem nadania biegu apelacji powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 26 lipca 2006 r. akta przekazano Sądowi

Okręgowemu w K.

W zażaleniu pełnomocnik powódki wskazał, że powódka jako wartość

przedmiotu zaskarżenia wskazała kwotę 109.463 zł, która stanowiła różnicę

pomiędzy kwotą, jaka została zasądzona od strony pozwanej na rzecz powódki,

a kwotą, jakiej zasądzenia od T. S.A. powódka domagała się. Wśród zarzutów

skargi

kasacyjnej

powódka

wskazała

naruszenie

przepisów

postępowania

polegające na naruszeniu szeregu przepisów kodeksu postępowania cywilnego,

polegających na nierozpoznaniu apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny rozpoznał bowiem jedynie apelację strony pozwanej od wyroku

Sądu Okręgowego, pozostawiając natomiast apelację powódki bez rozpoznania.

Dlatego też wartość przedmiotu zaskarżenia została przez powódkę obliczona w

prawidłowy sposób. Nie zmienia faktu, ze dopiero po wniesieniu skargi kasacyjnej

Sąd Apelacyjny, aby zaniedbania swoje i Sądu Okręgowego po ich odkryciu

naprawić, po odnalezieniu apelacji powódki przekazał akta Sądowi Okręgowemu,

celem nadania biegu apelacji. Na marginesie zauważyć należy, jedynie, że tym

razem Sąd Okręgowy przeoczył swoje orzeczenie w przedmiocie zwolnienia

powódki od kosztów sądowych w całości i wezwał ją do uiszczenia opłaty od

apelacji. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, uznać należy, iż wartość

przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota podana przez powódkę w skardze

kasacyjnej i skarga ta jest dopuszczalna. Dlatego też postanowienie Sądu

Apelacyjnego powinno zostać uchylone. Gdyby jednak Sąd Najwyższy nie podzielił

powyższego stanowiska, wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. Sąd

Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, iż uchylił go co do

żądania nakazania urządzeń teletechnicznych strony pozwanej z działki powódki.

W tym zakresie zatem sprawa ta nie miała charakteru roszczenia o prawa

majątkowe, niezależnie więc od wartości przedmiotu zaskarżenia podlegała

zaskarżeniu w drodze skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Celem postępowania apelacyjnego jest pełna kontrola postępowania przed

sądem pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału

dowodowego zebranego w obu instancjach (art. 382 k.p.c.). Istotne jest również to,

czy w sprawie wpłynęła apelacja jednej, czy obu stron, bowiem od tego zależy

swoboda w orzekaniu przez sąd apelacyjny: sąd nie może uchylić lub zmienić

wyroku na niekorzyść strony wnoszącej apelację, chyba że strona przeciwna

również wniosła apelację (art. 384 k.p.c.). Jeżeli w sprawie obie strony składają

apelację, to postępowanie apelacyjne musi obejmować je jednocześnie. Wynika to

z fundamentalnych zasad prawa procesowego cywilnego, mianowicie koncentracji

materiału dowodowego, szybkości postępowania oraz rozpatrywania sprawy

w granicach apelacji (obu stron, a nie jednej), a ponadto z przepisów, które

umożliwiają

realizację

tego

ostatniego

wymagania

nieprzekraczalnego terminu dwutygodniowego do

zakreślenie

stronom

wniesienia apelacji oraz

nakazanie, aby wszystkie apelacje były składane do sądu, który wydał orzeczenie

(art. 369 k.p.c.). Ma to umożliwić zgromadzenie ewentualnych apelacji obu stron

w aktach jednej sprawy i łączne ich rozpatrzenie w postępowaniu apelacyjnym.

Opisane cechy postępowania apelacyjnego pozwalają mówić o zasadzie jedności

tego postępowania, którą naruszałoby odrębne rozpatrywanie apelacji stron od tego

samego wyroku, grożące zresztą wydaniem przez ten sam sąd w tej samej sprawie

orzeczeń ze sobą sprzecznych.

Przedstawiona analiza istoty postępowania apelacyjnego pozwala na

wyciągnięcie wniosku co do kwestii określenia wartości przedmiotu zaskarżenia,

czy

to

przez

powoda,

czy

przez

pozwanego.

Zależnie

od

stawianych

rozstrzygnięciu zarzutów może być ona inna (każda strona może zaskarżać

orzeczenie w innym zakresie). Podobnie może się zdarzyć w wypadku składania

skargi kasacyjnej. Jednakże wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia przez

jedną ze stron nie może determinować tej wartości dla obu stron, stąd może się

zdarzyć, że w konkretnej sprawie o prawa majątkowe skarga kasacyjna może być

dostępna tylko dla jednej strony (jeżeli tylko ona będzie skarżyła orzeczenie co do

wartości przedmiotu zaskarżenia spełniającej minimalne wymagania co do

dopuszczalności skargi kasacyjnej określone w art. 3982 § 1 k.p.c.). To wartość

przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu konkretnie do strony wnoszącej skargę

kasacyjną decyduje, czy skarga ta będzie dopuszczalna. Zarazem, nawet jeżeli sąd

apelacyjny nie odniesie się do apelacji jednej ze stron w swoim orzeczeniu, to

strona ta może na nie wnosić skargę kasacyjną, podnosząc choćby pozostawienie

jej apelacji bez rozpoznania, i w tej skardze kasacyjnej określać wartość przedmiotu

zaskarżenia dokładnie tak, jak to uczyniła na potrzeby apelacji. Właśnie taka

sytuacja ma miejsce w stanie faktycznym sprawy. Sąd apelacyjny nie odniósł się

w rozstrzygnięciu do apelacji wniesionej przez powódkę i została ona skierowana

do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Tym samym powódka miała powody

do kwestionowania wyroku wydanego w jej sprawie. Jednocześnie wartość

przedmiotu zaskarżenia dla niej to 109.463 zł (a więc więcej niż 50.000 zł), bo tak

określiła wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji od kwestionowanego wyroku

sądu pierwszej instancji. Tym samym jej skarga kasacyjna spełnia wymagania co

do wartości przedmiotu zaskarżenia przewidziane przepisami prawa.

Sąd Najwyższy postanowił zatem jak w sentencji na podstawie art. 398 15

w związku z art. 3941 § 2 i 3 k.p.c.

kg