III CZ 41/23 · Sąd Najwyższy

III CZ 41/23 POSTANOWIENIE 17 maja 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska (przewodniczący)‎SSN Mariusz Załucki (sprawozdawca)‎SSN Kamil Zaradkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 maja 2023 r. w Warszawie,‎zażalenia M. R.‎na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie‎z 28 listopada 2022 r., II Ca 1824/22,‎w sprawie z powództwa M. R.‎przeciwko W. Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej V. Group w W.‎o zapłatę, oddala zażalenie pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie kierując się dyspozycją art. 386 § 4 k.p.c. uchylił do ponownego rozpoznania wyrok Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z 8 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że wyrok ten podlegał uchyleniu, gdyż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż z uzasadnienia wyroku tego Sądu nie wynika jaka jest podstawa materialnoprawna zasądzonego roszczenia. Przyjął, iż wskazanie przez Sąd, iż jest oczywistym że strona ponosi odpowiedzialność w żaden sposób nie wyczerpuje zbadania materialnej podstawy żądania.Powód – za pomocą pełnomocnika - zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego zażaleniem, w którym zarzucił naruszenie art. 396 § 4 k.p.c., polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu i uznanie, że nie rozpoznano istoty sprawy, podczas gdy nie zachodziły ku temu przesłanki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Trzeba wskazać, iż zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. ma na celu skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zostało prawidłowo oparte m.in. na przesłance przewidzianej ‎w art. 386 § 4 k.p.c., a więc, czy powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła w sprawie.

Dokonywana w tym zakresie ocena powinna mieć zatem charakter formalny i skupiać się wyłącznie na ustanowionych w powyższych przepisach przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji.Używając pojęcia "istota sprawy" w art. 386 § 4 k.p.c. ustawodawca konsekwentnie przyjmuje, że chodzi o materialny aspekt sporu, przy czym łączy to pojęcie ze sformułowaniem "rozpoznanie". Sąd winien więc - mówiąc najogólniej - rozważyć oraz ocenić poddane przez strony pod osąd żądania i twierdzenia, a w konsekwencji załatwić sprawę w sposób merytoryczny lub formalny, w zależności od okoliczności i procesowych uwarunkowań konkretnej sprawy, ze wskazaniem w uzasadnieniu swojego orzeczenia przyczyn takiego a nie innego rozstrzygnięcia.

W tym kontekście, w okolicznościach sprawy, rację ma Sąd Okręgowy, iż uwzględnienie żądania pozwu nie zostało w żaden sposób uzasadnione, poza lakonicznym wskazaniem że jest uzasadnione. W takim wypadku, zdaniem Sądu Najwyższego, niewątpliwie można mówić o nierozpoznaniu istoty sprawy. Sąd pierwszej instancji zaniechał bowiem zbadania materialnej podstawy żądania, nie wytłumaczył w uzasadnieniu swojego orzeczenia dlaczego uznał żądanie pozwu za usprawiedliwione (zob. postanowienie SN z 16 listopada 2022 r., III CZ 244/22).

Orzeczenie to nie nadawało się więc do kontroli instancyjnej, przez co rozstrzygnięcie kasatoryjne Sądu Okręgowego było prawidłowe. Na marginesie należy wskazać, iż kognicja Sądu Najwyższego, jako sądu rozpoznającego zażalenie na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. ogranicza się przy tym jedynie do ustalenia, czy istniały procesowe podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego czy też sąd odwoławczy popełnił błąd przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej, jako odpowiadającej jednej z podstaw orzeczenia kasatoryjnego. Sąd Najwyższy rozpatrując zażalenie nie przesądza prawidłowości stanowiska prawnego co do meritum sporu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie ‎art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.AD