III CZ 41/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 41/11

POSTANOWIENIE

Dnia 14 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSA Marek Machnij (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski S.A.

w W.

przeciwko P. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 października 2011 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 kwietnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2011 r. odrzucił skargę

pozwanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

tego Sądu z dnia 23 marca 2010 r.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że pozwany,

jako podstawę wznowienia postępowania, podał wykrycie przez niego nowych

dowodów w postaci zeznań świadków – pracowników powodowego banku,

z których wynika, iż powód nie wypowiadał umów kredytowych osobom, które

kontynuowały umowę z innym przedsiębiorcą w zakresie zakupu tych samych

nieruchomości. Jednak w przypadku skarżącego, inaczej niż wobec innych

kredytobiorców, nie przekazał on temu przedsiębiorcy danych pozwanego.

Wskazuje to, jego zdaniem, że brak przedłożenia dokumentu w postaci aktu

notarialnego nabycia nieruchomości przez spółkę L., który został wskazany przez

powoda

jako

przyczyna

wypowiedzenia

umowy,

nie

miał znaczenia

dla

zamierzonego przez strony celu umowy, jakim była budowa mieszkania, a tym

samym nie doszło do spełnienia przesłanki skutecznego odstąpienia od umowy

kredytowej zawartej między stronami.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania podlegała

odrzuceniu jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, ponieważ –

pomijając kwestię, że powołane przez pozwanego dowody w postaci zeznań

świadków złożonych w innym postępowaniu nie zostały załączone do skargi –

wskazane przez niego środki dowodowe w postaci zeznań świadków, złożonych

między wrześniem 2010 r. a lutym 2011 r. w postępowaniu przygotowawczym

w sprawie karnej, nie mogą być uznane za podstawę wznowienia postępowania,

przewidzianą w art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ zostały złożone już po wydaniu

wyroku, którego dotyczy ta skarga.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 403 § 2

k.p.c. przez odrzucenie skargi w wyniku uznania, iż powołany dowód z zeznań

świadków nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia, pomimo że wskazani

świadkowie posiadali wiedzę o okolicznościach istotnych dla sprawy już przed

dniem 23 marca 2010 r., więc wykrycie ich istnienia i faktów, które mogą

potwierdzić, uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie. Wskazał także na

przekroczenie przez Sąd Apelacyjny granic oceny skargi, wynikających z art. 410

k.p.c.,

przez

wymaganie

od

skarżącego

wykazania,

a

nie

jedynie

uprawdopodobnienia, że powołane fakty i dowody mają istotny wpływ na wynik

sprawy. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i uwzględnienie złożonej przez niego skargi.

Powód Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A. w W. nie

ustosunkował się do zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Skarżący trafnie wskazuje, że świadkowie, których zeznania znajdują się

w materiałach bliżej wymienionego postępowania przygotowawczego, mogli

występować w tym charakterze przed dniem 23 marca 2010 r., ale nie przesądza

to, by ich wykrycie stanowiło dostateczną przyczynę wznowienia postępowania na

podstawie art. 403 § 2 k.p.c.

Przede wszystkim wziąć trzeba pod uwagę, iż zgodnie z w/w przepisem

można żądać wznowienia postępowania również w razie późniejszego wykrycia

prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo

wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać

w poprzednim postępowaniu. Z tego przepisu wynika, że dla skutecznego

powołania się na zawartą w nim podstawę – z uwzględnieniem okoliczności,

istniejących w niniejszej sprawie – niezbędne byłoby jednoczesne spełnienie

następujących przesłanek:

1)

wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych,

2)

które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

3)

z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Powyższe przesłanki wyznaczają jednocześnie zakres wstępnej kontroli

formalnej, dokonywanej na podstawie art. 410 k.p.c., która może skutkować

odrzuceniem skargi o wznowienie w razie stwierdzenia, że przytoczone w niej

okoliczności nie mieszczą się w ustawowej podstawie wznowienia. Merytoryczna

ocena wpływu tych okoliczności lub środków dowodowych na treść wydanego

w sprawie rozstrzygnięcia wchodzi natomiast w zakres orzekania o skardze

podczas jej rozpoznania co do istoty.

Odnosząc to do treści ocenianej skargi, wskazać należy, że po pierwsze,

skarżący nie wyjaśnił w niej jednoznacznie, czy chodzi mu o nowe okoliczności

faktyczne, czy o nowe dowody, a w tym ostatnim wypadku – czy nowym środkiem

dowodowym w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. są zeznania świadków utrwalone

w aktach postępowania przygotowawczego (w ten sposób zinterpretował skargę

Sąd Apelacyjny), czyli dowody z dokumentów w postaci protokołów zeznań

świadków, czy też sami świadkowie, którzy powinni zostać przesłuchani po

wznowieniu postępowania w sprawie (co stwierdzono w zażaleniu).

Ponadto powołanie się na zeznania świadków, złożone w toku postępowania

przygotowawczego w sprawie karnej, zostało dokonane w sposób zbyt ogólny,

żeby mogło dojść na tej podstawie do wznowienia postępowania. Jak trafnie

zauważył Sąd Apelacyjny, skarżący nie dołączył treści tych zeznań do skargi,

przedstawiając jedynie informacje, jakie uzyskał po zapoznaniu się z nimi i wnioski,

które wyciągnął na tej podstawie. Nie wskazał także konkretnych pracowników,

których zeznania powinny stanowić podstawę wznowienia postępowania. Co

więcej, jak wynika z dołączonego przez skarżącego zarządzenia prokuratora z dnia

21 marca 2011 r., wydano mu uwierzytelnione kserokopie protokołów przesłuchania

świadków, a więc dysponował on tymi dokumentami i mógł przedstawić je

w postępowaniu

wznowieniowym.

Skarżący

nie

spełnił

tym

samym

w dostatecznym stopniu obowiązku wskazania podstawy wznowienia i jej

uzasadnienia stosownie do art. 409 k.p.c.

Po drugie, biorąc pod uwagę argumentację skarżącego, jak również motywy

wyroku z dnia 23 marca 2010 r. przedstawione przez Sąd Apelacyjny, nie można

podzielić stanowiska skarżącego, że dowody z zeznań świadków mogłyby mieć

istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Okoliczności, dotyczące innych

kontrahentów powódki, wskazujące na odmienne traktowanie podobnych umów

kredytowych, nie mogą doprowadzić do skutecznego podważenia oceny Sądu

Apelacyjnego, że odstąpienie przez bank od umowy zawartej ze skarżącym zostało

dokonane w sposób skuteczny. Przesłanki odstąpienia, wskazane w art. 493 § 2

k.c., oceniane być powinny przede wszystkim w odniesieniu do konkretnego

stosunku zobowiązaniowego, zaś praktyka stron w zakresie podobnych umów ma

w tym wypadku znaczenie drugorzędne.

Z tego punktu widzenia nie może ulegać najmniejszym wątpliwościom, że

formalnie powodowy bank miał podstawy do wypowiedzenia umowy kredytowej

zawartej z pozwanym, skoro – co nie było przez niego kwestionowane przed

wydaniem zaskarżonego wyroku i także obecnie nie jest negowane w treści skargi

– nie dostarczył on w wymaganym terminie odpowiednich dokumentów,

określonych w tej umowie. W tym zakresie zupełnie innym zagadnieniem mogłoby

być natomiast powstanie ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej banku

za nienależyte wykonanie umowy, na co wydaje się wskazywać pozwany poprzez

twierdzenia o nierównym potraktowaniu go przez bank w stosunku do innych

kredytobiorców znajdujących się w podobnej sytuacji.

W związku z tym wziąć jednak trzeba pod uwagę, że zgłaszanie takich

roszczeń odszkodowawczych i przedstawianie ich do potrącenia w postępowaniu

zakończonym zaskarżonym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 marca 2010 r.

sygn. akt I ACa 174/10 nie mogło – jak trafnie wyjaśniono w uzasadnieniu w/w

wyroku – być skutecznie dokonane, ponieważ zgodnie z art. 493 § 3 k.p.c. w

tamtym postępowaniu, jako toczącym się początkowo w trybie nakazowym, do

potrącenia

mogły

być

przedstawione

tylko

wierzytelności

udowodnione

dokumentami, o których mowa w art. 485 k.p.c., tymczasem ewentualna

wierzytelność odszkodowawcza

pozwanego

względem

powodowego

banku

niewątpliwie nie była stwierdzona takimi dokumentami. W konsekwencji nie można

przyjąć, że wyjaśnienie okoliczności faktycznych, przedstawionych w skardze, i za

pomocą powołanych w niej dowodów, mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na

merytoryczny wynik powyższej sprawy.

Brak jest więc podstaw do uznania, iż zaskarżone orzeczenie Sądu

Apelacyjnego przekraczało granice określone w art. 410 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu.