III CZ 4/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 4/11

POSTANOWIENIE

Dnia 17 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa K. L.

przeciwko J. K.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 lutego 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 15 października 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

powoda K. L. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 marca 2009 r.

Powód w skardze kasacyjnej zawarł wniosek o zwolnienie go do ponoszenia

opłaty sądowej od skargi. Postanowieniem z dnia 21 maja 2010 r. Sąd ten zwolnił

powoda z obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej od powyższego wyroku

częściowo, tj. ponad kwotę 500 zł, oddalając wniosek w pozostałym zakresie.

Postanowieniem z dnia 15 października 2010 r. Sąd odrzucił jako niedopuszczalne

zażalenie powoda na to postanowienie. Jednocześnie odrzucona została, jako

nieopłacona, skarga kasacyjna powoda.

Zażaleniem z 25 listopada 2010 r. powód zaskarżył postanowienie Sądu

Okręgowego z dnia 15 października 2010 r. w całości, zarzucając naruszenie art.

3986 § 2 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej powoda, która nie została

opłacona, w sytuacji, w której powód wywiódł zażalenie na postanowienie Sądu.

Jednocześnie powód wniósł o skontrolowanie prawidłowości postanowienia Sądu

Okręgowego z dnia 21 maja 2010 r. w przedmiocie częściowego zwolnienia

powoda od opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł, jako postanowienia,

które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, lecz miało istotny wpływ na

rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania pozostaje przedstawione Sądowi Najwyższemu

przez Sąd Okręgowy zażalenie powoda na postanowienie z dnia 15 października

2010 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W sprawie niewątpliwy jest fakt

nieuiszczenia przez powoda opłaty od skargi kasacyjnej, którego skarżący nie

kwestionuje w zażaleniu. Jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy, na postanowienie

sądu drugiej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych nie

przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Zaskarżenie

przez powoda

postanowienia o częściowej odmowie zwolnienia od opłaty należnej od skargi

kasacyjnej niedopuszczalnym zażaleniem nie miało wpływu na bieg terminu do

uiszczenia pozostałej części opłaty. Nieopłacona skarga podlegała więc odrzuceniu

na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

Stosownie do art. 380 k.p.c. Sąd drugiej instancji, na wniosek strony,

rozpoznaje również te postanowienia sądu pierwszej instancji, które nie podlegają

zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przepis ten

znajduje

odpowiednie

zastosowanie

także

w

postępowaniu

zażaleniowym przed Sądem Najwyższym (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821 k.p.c.).

Sąd ten, na skutek zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu

skargi kasacyjnej z powodu nieopłacenia jej w terminie, może rozpoznać

poprzedzające je postanowienie tego sądu oddalające w całości bądź w części

wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych - opłaty od skargi kasacyjnej

(zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2000 r., I CZ 259/99, niepubl.,

z dnia 17 stycznia 2003 r., I CZ 193/02, niepubl., z dnia 29 kwietnia 2003 r., V CZ

45/03, niepubl., oraz z dnia 14 października 2005 r., III CZ 77/05, niepubl.).

W zażaleniu skierowanym przeciwko odrzuceniu skargi kasacyjnej został

zawarty wymagany w art. 380 k.p.c. sformułowany expressis verbis wniosek

o rozszerzenie kontroli na postanowienie Sądu Okręgowego o odmowie zwolnienia

od opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł.

W ocenie Sądu Najwyższego, postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 21

maja 2010 r. odmawiające pozwanemu w tej części zwolnienia od opłaty od skargi

kasacyjnej było trafne.

Przedmiotowa

sprawa

dotyczy

pozbawienia

wykonalności

tytułu

wykonawczego. Powód we wcześniejszym postępowaniu korzystał z częściowego

zwolnienia od kosztów sądowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia określona

została w skardze kasacyjnej na kwotę 50.077,96 zł. We wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych, dołączonym do skargi kasacyjnej (k. 178 i n.) powód podniósł,

że z otrzymywanych świadczeń emerytalnym w kwocie 1.648,32 zł, brutto, po

odliczeniu stałych obciążeń, miesięcznie otrzymuje 966,89 zł. Sąd odwoławczy

ustalił, że powód jest współwłaścicielem ½ części nieruchomości w postaci domu

mieszkalnego położonego w D. oraz działki o pow. 35,6a z rozpoczętą budową w

N. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, zaś uzyskiwany przez niego miesięczny

dochód pozwala nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, ale

także na dodatkowe wydatki w postaci utrzymania psów pilnujących posesji za

kwotę 234 zł.

Należy podzielić wyrażony w uzasadnieniu Sądu Okręgowego pogląd,

że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, z reguły przemawia

przeciwko przyznaniu stronie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.

Zgodzić się jednocześnie trzeba z twierdzeniem, że samo posiadanie majątku

w postaci nieruchomości nie determinuje odmowy, gdyż konieczne jest odniesienie

się do uzyskiwanych dochodów i czerpanych pożytków. Trafna jest ocena Sądu

Okręgowego, że sytuacja majątkowa i życiowa powoda uzasadniała zwolnienie go

częściowo od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, tj. ponad kwotę

500 zł. Uiszczenie opłaty w kwocie 500 zł nie przekracza możliwości finansowych

powoda i nie powoduje powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że sytuacja majątkowa powoda nie uległa

zasadniczej zmianie od czasu wydania postanowienia Sądu Rejonowego z 18

czerwca 2007 r., którym zwolniono powoda od obowiązku uiszczania opłaty

sądowej także ponad kwotę 500 zł.

Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu stosownie do art. 398 14

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.