III CZ 39/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 39/11

POSTANOWIENIE

Dnia 8 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa Grzegorza S.

przeciwko Dorocie P.

o ustalenie istnienia stosunku najmu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 września 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 24 marca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda

(punkt 1 wyroku) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 300 zł tytułem

zwrotu kosztów postępowania (punkt 2 wyroku).

Postanowienie o kosztach postępowania zostało zaskarżone przez powoda,

który wniósł o jego zmianę poprzez odstąpienie od obciążania go kosztami

postępowania w oparciu o treść art. 102 k.p.c. Argumentował, iż stronie pozwanej

nie należą się koszty zastępstwa procesowego, albowiem pełnomocnik strony

pozwanej nie podjął obrony jej praw w postępowaniu apelacyjnym, ograniczając

swój udział w tym postępowaniu do złożenia wniosku o oddalenie apelacji

i przyznanie mu kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione, choć z innych przyczyn niż wskazane przez

powoda. Stosownie do treści art. 98 k.p.c. strona przegrywająca proces ma

obowiązek zwrócić przeciwnikowi koszty procesu niezbędne do podjęcia celowej

obrony jej praw, w tym koszty zastępstwa procesowego, jeżeli strona jest

reprezentowana

przez

pełnomocnika

zawodowego.

Podkreślić

należy,

że roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem

rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu

kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych

(art. 109 § 1 zd. 1 k.p.c.).

Stosownie do treści art. 132 § 1 k.p.c. w toku sprawy adwokat, radca prawny,

rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa doręczają

sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami, a do

pisma procesowego wniesionego do sądu dołącza się dowód doręczenia drugiej

stronie odpisu albo dowód jego wysłania przesyłką poleconą. W razie nieuczynienia

zadość temu obowiązkowi, a to nie dołączenia dowodu doręczenia albo dowodu

wysłania przesyłką poleconą, pismo podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia

braku. Strona pozwana, reprezentowana przez radcę prawnego Czesława K.,

wniosła w postępowaniu apelacyjnym jedno pismo, które zostało doręczone

bezpośrednio na rozprawę przez pracownika kancelarii, do którego nie dołączono

jednak potwierdzenia jego nadania stronie przeciwnej. Sąd Okręgowy nie zwrócił

pisma, lecz nadał mu bieg, tj. doręczył go na rozprawie pełnomocnikowi powoda

Taki stan rzeczy pozwala przyjąć, że doręczenie było skuteczne,

tj. iż pozwany zgłosił w terminie wniosek o zwrot kosztów postępowania

apelacyjnego. W postępowaniu cywilnym zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń

pisma doręczane są za pośrednictwem sądu. Wyjątkowy przepis - art. 132 § 1

k.p.c. - nie może być wykładany w sposób rozszerzający. Niedołączenie do pisma

dowodu doręczenia go drugiej stronie albo dowodu jego wysłania przesyłką

poleconą jest brakiem formalnym i zostaje on sanowany, jeżeli zostało ono

przedłożone na rozprawie i sąd nadał mu bieg, doręczając jego odpis stronie

przeciwnej. Dokonana wykładnia znajduje oparcie w unormowaniu zawartym w art.

132 k.p.c. Skoro doręczenie pisma adresatowi może nastąpić bezpośrednio

w sekretariacie sądu, to tym bardziej skuteczne jest jego dokonanie przez sąd na

rozprawie. Wyrażone stanowisko ma także na uwadze ratio legis wprowadzonego

w art. 132 § 1 k.p.c. nowego unormowania, które miało na celu przyspieszenie

rozpoznania sprawy.

Odnosząc się natomiast do podniesionego przez skarżącego zarzutu

naruszenia art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, należy uznać, iż jest on

chybiony.

Przywołany

przepis

stanowi

wprawdzie

o

wyjątku

od

zasady

odpowiedzialności za wynik procesu, tj. zasadzie słuszności, która odnosi się do

sytuacji szczególnie uzasadnionej. Wprawdzie ocena zaistnienia tej sytuacji należy

do sądu orzekającego, niemniej jednak w judykaturze utrwalony jest pogląd,

iż dotyczy ona w szczególności sytuacji rodzinnej, majątkowej i osobistej strony,

ocenianej przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Bez wątpienia takiej

okoliczności nie stanowi ilość podjętych działań przez pełnomocnika strony

przeciwnej, czy dokonana przez skarżącego ocena jakości podjętej przez niego

obrony. Należy bowiem mieć na względzie, że stronie przysługuje prawo do

ustanowienia w toku postępowania pełnomocnika procesowego w osobie

adwokata, czy radcy prawnego, z którego to prawa strona pozwana skorzystała.

W tym stanie rzeczy, zażalenie podlegało oddaleniu, o czym orzeczono na

podstawie art. 3941 § 1 i 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.

jz