III CZ 38/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 38/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi I. R. i A. R. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego

z dnia 6 maja 2008 r.,

w sprawie z wniosku I. R.

przy uczestnictwie A. R., i innych

o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia I. R. i A. R.

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 26 stycznia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r. odrzucił skargę I.

R. i

A.

R. o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie z wniosku o

stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, jako nieopartą na ustawowej

podstawie wznowienia.

Skarżący wskazali na podstawę z art. 403 § 2 k.p.c., tj. wykrycie nowego

środka dowodowego, poprzez odnalezienie przez I. R. podczas porządków

pisemnej umowy z dnia 18 lutego 1957 r., którą jej ojciec J. W. przekazał I. i A.

małżonkom R. nieruchomość o powierzchni 2100 m2 jako darowiznę. W uprzednio

toczącym się postępowaniu wnioskodawczyni nie mogła złożyć przedmiotowego

dokumentu z uwagi na przekonanie, że uległ on zniszczeniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili obrazę art. 403

§ 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy wiek

stron i upływ 50 lat od zawarcia umowy oznaczał brak zaniedbania, czy

opieszałości. Wskazali, że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić

do wniosku, że wnioskodawczyni nie miała możliwości skorzystania z tego środka

dowodowego w postępowaniu o zasiedzenie.

Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył:

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym i nauce prawa skarga

o wznowienie postępowania ma charakter nadzwyczajnego środka prawnego.

Przepisy ją wprowadzające, zmierzając do wzruszenia prawomocnego orzeczenia

poza tokiem instancji i zastąpienia wydanego orzeczenia nowym, muszą być

wykładane ściśle, a podstawy wskazane przez stronę poddane restrykcyjnej ocenie

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., IV CK 57/05,

nie publ.).

Do przesłanek odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym, wskazanych

w art. 410 k.p.c., należą uchybienie terminowi, brak oparcia skargi na ustawowej

podstawie i niedopuszczalność skargi z innych przyczyn. Wyznaczają one zakres

wstępnej kontroli formalnej skargi o wznowienie postępowania.

Skarżący wnieśli o wznowienie postępowania nie wskazując wprost podstawy

skargi. Podane przez nich okoliczności polegające na odnalezieniu pisma

datowanego na dzień 18 lutego 1957 r., zawierającego stwierdzenie że J.W. w

obecności świadków nieformalną umową darowizny przekazał I. i A. małżonkom R.

nieruchomość o powierzchni 2100 m2, którego nie byli w stanie złożyć w toku

zakończonego

postępowania

o

stwierdzenie

zasiedzenia

uzasadniają

zakwalifikowanie ich jako podstawy restytucyjnej. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c.

można żądać wznowienia postępowania w razie wykrycia takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, nowe środki

dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, to takie, z których strona

nie

mogła

skorzystać

w

postępowaniu

prawomocnie

zakończonym

przy

zachowaniu wysokiej staranności w jego prowadzeniu. "Wykrycie", o którym mowa

w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle

nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej

niedostępnych. Nie dotyczy to pojęcie również takich okoliczności, które strona

mogła powołać w prawomocnie zakończonym postępowaniu, mając ku temu

obiektywnie istniejącą możliwość (por. postanowienie z dnia 26 października

2011 r., III CZ 57/11, niepubl. oraz postanowienie z dnia 25 maja 2011 r., II CZ

20/11, niepubl. i powołane w nim postanowienia). Skarżąca przyznała, co wynika

z akt sprawy o zasiedzenie, w których powoływała się na tę okoliczność, że fakt

zawarcia umowy i istnienia dokumentu był jej znany, skoro uczestniczyła w jego

sporządzaniu i go podpisała. Ze skargi wynika ponadto, że była jego posiadaczką,

zabrała w lipcu 2010 r. podczas przeprowadzki do nowego mieszkania, a jedynie

odnalazła podczas porządków przedświątecznych w 2011 r., kiedy zaczęła

przeglądać dokumenty. Takie zachowanie świadczy o braku należytej staranności,

którą powinna wykazać jako strona. Argument, że skarżąca z uwagi na wiek oraz

odległość czasową od zawarcia umowy darowizny do dnia złożenia wniosku o

zasiedzenie

nie

wiedziała,

gdzie

ten

dokument

się

znajduje,

jest

nieprzekonywający.

Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że okoliczności podniesionej przez skarżących

nie można zakwalifikować jako takiej, która w prawomocnie zakończonym

postępowaniu była „nieujawnialna”, a więc o której strona przy zachowaniu

należytej staranności nie mogła się dowiedzieć i nie dysponowała środkami

służącymi jej ujawnieniu. I. R. mogła zatem poszukiwać dokumentu i powinna go

wykorzystać jako środek dowodowy w postępowaniu o zasiedzenie.

Z

tych

względów

zażalenie

jako

niezasadne

na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

podlega

oddaleniu