III CZ 36/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 36/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa Z. M.

przeciwko M. D., i innym

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia powoda oraz zażalenie pozwanego A. J.

na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 21 grudnia 2011 r.,

1)

uwzględnia zażalenie powoda i zażalenie pozwanego A. J.

w ten sposób, że zmienia postanowienie o kosztach

zawarte w pkt IV, V i VI wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r.

Sądu Okręgowego i zasądza od powoda tytułem kosztów

postępowania apelacyjnego na rzecz pozwanego A. J.

kwotę 1.817 (jeden tysiąc osiemset siedemnaście)

złotych, a na rzecz pozwanych A. G. i J. R. solidarnie

kwotę 1.200,- (jeden tysiąc dwieście) złotych,

2)

w pozostałym zakresie oddala zażalenie powoda,

3)

zasądza od powoda na rzecz pozwanego J. K. kwotę 120,(sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania

zażaleniowego,

4)

wzajemnie znosi koszty postępowania zażaleniowego

w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda

Z. M. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie przeciwko

wielu pozwanym, w tym także przeciwko A. J. W wyroku Sądu drugiej instancji

zawarte zostało postanowienie o zasądzeniu od powoda na rzecz pozwanego A. J.

kwoty 1 200 złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania wniósł pozwany A. J.,

wywodząc, że zostały one zasądzone z naruszeniem przepisów prawa (art. 98

k.p.c.) z tego względu, iż powinna zostać zasądzona prawidłowa kwota 1 817

złotych. Wynika to z tego, że reprezentujący pozwanego pełnomocnik – radca

prawny P. M. został umocowany dopiero w postępowaniu apelacyjnym, wniósł

apelację

i

zastępował

pozwanego

A.

J. w

toku

całego

postępowania

odwoławczego, nie czynił już tego natomiast radca prawny M. B., będący

pełnomocnikiem tego pozwanego tylko przed Sądem pierwszej instancji. Z tych

względów radcy prawnemu P. M. należy się z tytułu występowania przed Sądem

drugiej instancji 75% stawki minimalnej, a nie 50%, jak zostało błędnie zasądzone.

Składający zażalenie wniósł o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenie

kosztów w wysokości 1 817 złotych, a także kosztów postępowania zażaleniowego

włącznie z opłatą za wniesienie zażalenia. Wniósł także o rozważenie

zastosowania przez Sąd drugiej instancji art. 395 § 2 k.p.c. uznając zażalenie za

oczywiście uzasadnione.

Zażalenie na wszystkie postanowienia w wyroku Sądu Okręgowego

o zasądzeniu od powoda na rzecz pozwanych: J. K., A. J., A. G. oraz J. R. kosztów

postępowania apelacyjnego, wniósł także pełnomocnik powoda (pkt III, IV, V i VI

wyroku), zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i uzasadniając to trudną sytuacją

materialną powoda, wskazując również na jego zwolnienie z obowiązku ponoszenia

kosztów sądowych.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany J. K. wniósł o oddalenie zażalenia i

zasądzenie od powoda na rzecz tego pozwanego kosztów postępowania

zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadne jest zażalenie powoda w części oraz zażalenie pozwanego A. J. w

całości.

Zażalenie powoda jest zasadne w tym zakresie, w jakim w uzasadnieniu

zażalenia trafnie wskazuje na nieprawidłowe zasądzenie od niego odrębnie

kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanych J. R. i A. G., w sytuacji,

gdy byli oni współuczestnikami, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. i byli

reprezentowani

przez

tego

samego

pełnomocnika

(por.

uchwałę

Sądu

Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 1).

Pomimo że powód, jak twierdzi w zażaleniu podnosił tę kwestię już w postępowaniu

apelacyjnym, Sąd nie odniósł się do jego wniosku. W uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku rzeczywiście nie ma odniesienia się do tego, a powołane są ogólne

przepisy dotyczące zwrotu kosztów postępowania przez stronę przegrywającą

sprawę. Dlatego należało postanowienie o kosztach w zaskarżonym wyroku

zmienić w tym zakresie i orzec koszty od powoda solidarnie na rzecz obu

pozwanych.

Nie jest zasadne zażalenie powoda w tej części, w której żąda on

zastosowania w sprawie art. 102 k.p.c. Sąd drugiej instancji uzasadnił

wyczerpująco, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do

odstąpienia od obciążania powoda kosztami zastępstwa prawnego drugiej strony.

Trafnie stwierdza się w uzasadnieniu, że zwolnienie od kosztów sądowych, na które

powołuje się powód nie jest różnoznaczne ze zwolnieniem od obowiązku pokrycia

kosztów zastępstwa procesowego. Zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy tych

kosztów, które w związku ze wszczęciem postępowania należy uiścić sądowi za

prowadzenie sprawy, a nie tych kosztów, które ponosi druga strona ze względu na

jej zastępstwo przez profesjonalnego pełnomocnika lub pełnomocników, przy

wielości pozwanych. W odpowiedzi na zażalenie powoda w tej kwestii –

pełnomocnik pozwanego J. K. powołuje zasadnie orzecznictwo oraz poglądy

doktryny, z których zgodnie wynika, w jakich okolicznościach sąd może zastosować

art. 102 k.p.c. Podkreśla także trafnie, że zastosowanie tego przepisu należy do

dyskrecjonalnej decyzji sądu w wypadku wystąpienia wyjątkowych okoliczności,

które winien powód dowieść. Można zrozumieć subiektywne poczucie krzywdy

powoda, który dochodził w sprawie należności pracowniczych, ale proces o nie

przegrał, nie wskazał natomiast takich okoliczności, poza powołaniem się na trudną

sytuację materialną, aby można je uznać za wyjątkowe w rozumieniu art. 102 k.p.c.

Dlatego w tym zakresie zażalenia nie można było uwzględnić.

Uzasadnione jest zażalenie pozwanego A. J. odnośnie do niezasądzenia na

jego rzecz prawidłowej wysokości kosztów w kwocie 1 817 złotych, a zasądzenia

kwoty 1200 złotych. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.), w postępowaniu apelacyjnym przed sądem okręgowym stawka

minimalna za prowadzenie sprawy przez radcę prawnego, który nie występował

przed sądem pierwszej instancji wynosi 75% stawki minimalnej. Ze względu na to,

że w sprawie niniejszej taka była sytuacja faktyczna, a stawka minimalna w

okolicznościach sprawy wynosi 2400 złotych (§ 6 pkt 5 rozporządzenia), to 75%)

stanowi kwotę 1800 złotych. Po dodaniu 17 złotych opłaty za udzielenie

pełnomocnictwa, otrzymuje się żądaną przez pozwanego A. J. kwotę 1 817 złotych

i taką należało zasądzić, zmieniając w tym zakresie zaskarżone orzeczenie.

Mając to na uwadze należało na podstawie art. 39816 oraz art. 39814

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. częściowo uwzględnić zażalenie powoda oraz

uwzględnić zażalenie pozwanego A. J., rozstrzygając o kosztach postępowania

zażaleniowego na podstawie art. 98 i art. 100 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 §

3 i art. 39821 k.p.c.